काठमाडौं । मध्यपूर्व युद्ध र बढ्दो विश्वव्यापी तनावका बीच युरोपले एउटा ठूलो रणनीतिक कदम चाल्ने तयारी गरिरहेको छ।
युरोपेली देशहरुले अनौपचारिक रुपमा ‘युरोपेली नेटो’ भनिने नयाँ सुरक्षा संरचना विकास गरिरहेका छन्। उल्लेखनीय रुपमा संयुक्त राज्य अमेरिकालाई यस योजनाबाट जानाजानी बाहिर राखिएको छ।
यो सम्पूर्ण रणनीति मुख्यतया विश्वको सबैभन्दा महत्वपूर्ण तेल मार्गहरुमध्ये एउटा होर्मुज स्ट्रेट सुरक्षित गर्नमा केन्द्रित छ। विश्वव्यापी तेल आपूर्तिको ठूलो हिस्सा यस मार्गबाट गुज्रन्छ तर हालैका युद्धहरु क्षेप्यास्त्र आक्रमणहरु र समुद्री खतराहरुले ढुवानीमा गम्भीर बाधा पुर्याएको छ।
युरोपले युद्ध समाप्त भएपछि यो मार्ग सुरक्षित राख्नु महत्वपूर्ण हुने विश्वास गर्दछ। यसलाई ध्यानमा राख्दै बेलायत र फ्रान्सले यो पहलको नेतृत्व गरिरहेका छन्। बेलायती प्रधानमन्त्री केयर स्टारमर र फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोनले यस नयाँ सुरक्षा योजनाका बारेमा छलफल गर्न यस हप्ता ४० भन्दा बढी देशहरुको प्रमुख बैठक बोलाइरहेका छन्।
यो प्रस्तावले बहुराष्ट्रिय रक्षा गठबन्धन सिर्जना गर्नेछ। जसले जहाजहरुको सुरक्षा गर्नेछ, खानीहरु हटाउनेछ र ढुवानीको निगरानी गर्नेछ। उल्लेखनीय रुपमा यो सम्पूर्ण प्रणाली अमेरिकी नेतृत्वमा नभएर युरोपेली कमान्डअन्तर्गत सञ्चालन हुनेछ। यो परिवर्तनले यो योजनालाई अद्वितीय बनाउँछ।
वास्तवमा यो कदम सुरक्षामा मात्र सीमित नभएर यसले ठूलो राजनीतिक सन्देश पनि बोक्छ। हालै इरान युद्धलाई लिएर राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र युरोपेली देशहरुबीच मतभेद बढेको छ। धेरै युरोपेली देशहरुले अमेरिकी सैन्य अपरेसन वा नाकाबन्दी रणनीतिहरुलाई समर्थन गर्न अस्वीकार गरेका छन्।
यसैले युरोप अब ‘आत्मनिर्भर सुरक्षा’तर्फ अघि बढिरहेको छ। पहिले छुट्टै सैन्य मार्गको विरोध गर्ने जर्मनी जस्ता देशहरुले अब यो पहललाई समर्थन गरिरहेका छन्। यदि जर्मनी सामेल भयो भने यसको माइन–क्लियरिङ क्षमताहरुले यो अभियानलाई अझ बलियो बनाउन सक्छ।
यस योजनाका तीन मुख्य उद्देश्य रहेको बताइएको छ। पहिलो– युद्धको समयमा फसेका जहाजहरुलाई सुरक्षित रुपमा बाहिर निकाल्ने। दोस्रो– समुद्रमा राखिएका बारुदी सुरुङहरु हटाउने र तेस्रो– भविष्यमा जहाजहरुको लागि सुरक्षित मार्ग सुनिश्चित गर्न निगरानी र एस्कर्ट प्रणाली विकास गर्ने।
यो पहल पहिले केही हदसम्म देखिएको छ। उदाहरणका लागि, युरोपले ‘अपरेसन एस्पाइड्स’ अन्तर्गत लाल सागरमा आफ्ना जहाजहरुलाई सुरक्षा प्रदान गर्यो। जुन अमेरिकी अभियानबाट स्वतन्त्र थियो। अब ठूलो मात्रामा उही मोडेल लागू गर्ने प्रयासहरु भइरहेका छन्।
यद्यपि, यो योजनाले धेरै चुनौतीहरुको सामना गर्दछ। सबैभन्दा ठूलो चुनौती भनेको इरानले यस्तो अभियानलाई अनुमोदन गर्नेछ कि गर्दैन भन्ने हो। यसबाहेक युरोपले यो मिसनले कुनै पनि नयाँ द्वन्द्व निम्त्याउँदैन भन्ने कुरा सुनिश्चित गर्नुपर्छ। किनकि अमेरिकाले पहिले नै हर्मुजवरिपरि आफ्नो नौसेना नाकाबन्दीमार्फत यस क्षेत्रमा दबाब दिइरहेको छ। –एजेन्सी
