कठमाडौं । न्युजिल्यान्डको बीमा क्षेत्र आगामी केही वर्षहरुमा स्थिर रुपमा बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ। यद्यपि, यो देशले जलवायु जोखिम, पुनर्बीमा लागत दबाब र आर्थिक अनिश्चितताको पनि सामना गरिरहेको छ।
बजार विश्लेषणका अनुसार न्युजिल्यान्डको सम्पत्ति र दुर्घटना बीमा प्रिमियम सन् २०२६ मा १२.८२ अर्ब अमेरिकी डलर पुग्न सक्छ। यो चक्रवृद्धि ९.१२ प्रतिशतको वार्षिक वृद्धिमा बढेर सन् २०३१ सम्ममा १९.८४ अर्ब अमेरिकी डलर पुग्ने अनुमान गरिएको छ।
विश्लेषकहरुका अनुसार सम्पत्तिको मूल्यमा वृद्धि, प्राकृतिक प्रकोपको बढ्दो जोखिम र बीमा क्षेत्रमा डिजिटल प्रविधिको बढ्दो प्रयोग यो वृद्धिको प्रमुख कारणहरु हुन्। जलवायु परिवर्तनको प्रभाव, विशेषगरी बाढी, भूकम्प, आँधीबेहरी र पहिरोको जोखिमले सम्पत्तिको सुरक्षाका लागि बीमाको माग बढाइरहेको छ।
न्युजिल्यान्डको जीवन बीमा बजार अपेक्षाकृत सानो तर स्थिर छ। सन् २०२२ मा जीवन बीमा प्रिमियम १.९ अर्ब अमेरिकी डलर थियो। यो क्षेत्र ४.१ प्रतिशतको चक्रवृद्धि वार्षिक वृद्धिदरमा बढिरहेको छ। यो प्रवृत्तिलाई वित्तीय सुरक्षाका बारेमा बढ्दो जागरुकता र दीर्घकालीन सुरक्षा उत्पादनहरुको बढ्दो मागले समर्थन गर्दछ। घरपरिवार र व्यवसायहरुले डिजिटल र वातावरणीय जोखिम दुवैको सामना गर्ने भएकोले साइबर बीमा र जलवायु–विशिष्ट कभरेज पनि द्रुत गतिमा बढ्दै गएको छ।
न्युजिल्यान्डको बीमा प्रणाली अनिवार्य सरकारी योजनाहरु र निजी बीमाको संयोजन हो। फलस्वरुप यो देशमा बीमा प्रवेश र स्वीकृति धेरै उच्च छ।
जीवन बीमा उत्पादनहरुमा निश्चित अवधिका लागि कभरेज प्रदान गर्ने अवधि जीवन बीमा पोलिसीहरु र स्थायी सुरक्षा प्रदान गर्ने सम्पूर्ण जीवन बीमा पोलिहरु समावेश छन्। बचत र कभरेजसहित एकीकृत एन्डोमेन्ट पोलिसीहरु र लगानी कार्यसम्पादनसँग जोडिएका लाभहरुसहित युनिट–लिंक गरिएको बीमा पनि छन्।
न्युजिल्यान्ड बजारको सबैभन्दा ठूलो हिस्सा निर्जीवन बीमा क्षेत्रले ओगटेको छ। विशेषगरी मोटर र सम्पत्ति बीमा उच्च मागमा छ। मोटर बीमाले सामान्यतया अनिवार्य तेस्रो–पक्ष दायित्व कभरेजका साथै दुर्घटना, चोरी र सवारीसाधनको क्षतिका लागि वैकल्पिक एकीकृत कभर प्रदान गर्दछ। यस बीचमा घर र घरेलु उपकरण बीमाले आगो, चोरी, पानीको क्षति र प्राकृतिक प्रकोपहरुबाट जोगाउँछ। विशेष उत्पादनहरु जस्तै– भाडा र व्यवसाय अवरोधका लागि घरधनी बीमा, साइबर जोखिम र दायित्व कभर पनि व्यापक रुपमा प्रयोग गरिन्छ।
स्वास्थ्य बीमाले न्युजिल्यान्डको सार्वजनिक स्वास्थ्य सेवालाई पूरक बनाउँछ। जसले ग्राहकलाई तत्काल चिकित्सा र वैकल्पिक शल्यक्रिया हेरचाहमा पहुँच प्रदान गर्दछ। यात्रा बीमाले चिकित्सा आपतकालीन, यात्रा रद्द र सामान हराउने जस्ता जोखिमहरुलाई समेट्छ।
न्युजिल्यान्डको बीमा सम्झौताहरु अब बीमा सम्झौता ऐन २०२४ द्वारा शासित छन्। नयाँ कानुनले बीमा कम्पनी र ग्राहकबीचको ‘अत्यन्त राम्रो विश्वास’को सिद्धान्तलाई अझ बलियो बनाउँछ। यसले ग्राहकलाई बीमा पोलिसी स्वीकार गर्नुअघि जोखिमहरुको निष्पक्ष प्रतिनिधित्व र बीमाकर्ताको निर्णयलाई प्रभाव पार्न सक्ने सान्दर्भिक जानकारीको खुलासा सुनिश्चित गर्न आवश्यक छ। महत्वपूर्ण जानकारी रोक्दा दाबी भुक्तानी कम हुन सक्छ वा पोलिसी रद्द पनि हुन सक्छ।
बजार विज्ञहरुका अनुसार धेरैजसो बीमा पोलिसीमा केही सामान्य बहिष्करणहरु हुन्छन्। यसमा जानाजानी क्षति, युद्ध–सम्बन्धित क्षति, आणविक जोखिम, अप्रत्याशित परिस्थितिहरु, र क्रमिक क्षति जस्ता सामान्य प्रयोगबाट क्षति समावेश छ। धेरैजसो अवस्थामा पोलिसी सर्तहरुको आधारमा एक वर्षदेखि तीन वर्षभित्र दाबीहरु दायर गर्नुपर्छ।
प्राकृतिक प्रकोपहरु न्युजिल्यान्डको बीमा उद्योगमा दाबी भुक्तानीको प्रमुख स्रोत भएको छ। बाढी, भूकम्प, आँधीबेहरी र पहिरोले सम्पत्ति बीमा दाबीहरुको एउटा महत्वपूर्ण भाग ओगटेका छन्। जलवायु परिवर्तनका कारण यी घटनाहरुको घनत्व र गम्भीरता बढ्दै जाँदा भविष्यमा दाबी लागत अझ बढ्न सक्ने डर छ।
निर्जीवन बीमा क्षेत्रमा मोटर बीमा दावीहरु सबैभन्दा बढी छन्। प्रत्येक वर्ष २ लाख ३५ हजारभन्दा बढी मोटर दाबीहरु दायर गरिन्छन्। यसमा सडक दुर्घटना, पार्क गरिएका कारहरुमा क्षति र विन्डसिल्ड मर्मत दावीहरु समावेश छन्।
स्वास्थ्य बीमामा हृदय रोग उपचार, क्यान्सरसँग सम्बन्धित प्रक्रिया र मेरुदण्ड उपचारसँग सम्बन्धित दाबीहरु सबैभन्दा सामान्य छन्। यात्रा बीमामा चिकित्सा आपतकालीन र यात्रा अवरोधहरु सामान्य छन्। सामग्री बीमामा मोबाइल फोन, ल्यापटप, गहना र घरायसी उपकरणहरुका हानी वा चोरीसँग सम्बन्धित दाबीहरु बढी सामान्य छन्।
बीमा प्रिमियम निर्धारण गर्दा स्थान, सम्पत्ति मूल्य, उमेर र अघिल्लो दाबी इतिहासजस्ता जोखिम कारकहरुलाई विचार गरिन्छ। न्युजिल्यान्डमा वार्षिक मोटर बीमा प्रिमियम सामान्यतया १ हजारदेखि २ हजार न्युजिल्यान्ड डलरसम्म हुन्छ।
अर्कोतर्फ सम्पत्ति बीमा लागत उल्लेखनीय रुपमा बढेको छ। सन् २०१५ देखि आवासीय भवनहरुको प्रिमियम लगभग ९८ प्रतिशतले बढेको छ। विज्ञहरुका अनुसार यो मुख्यतया ठूलो विपत्तिपछि पुनर्बीमाको बढेको लागतको कारण हो।
उदाहरणका लागि चक्रवात गेब्रिएलले लगभग ९३ करोड न्युजिल्यान्ड डलरको बीमाकृत सम्पत्ति क्षति पुर्यायो।
न्युजिल्यान्डको बीमा उद्योग न्युजिल्यान्डको रिजर्भ बैंक र वित्तीय बजार प्राधिकरणद्वारा नियमन गरिएको छ। आईएजी, एफएमजी र एनआईबीजस्ता प्रमुख संस्थाहरु बजारमा सक्रिय छन्। यस क्षेत्रले बढ्दो पुनर्बीमा लागत र जलवायु–सम्बन्धित जोखिमहरुजस्ता चुनौतीहरुको सामना गरिरहेको बेला नयाँ अवसरहरु पनि देखा पर्दैछन्। कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई)मा आधारित अन्डरराइटिङ, साइबर बीमाको विस्तार, र दिगो बीमा उत्पादनहरुको मागले भविष्यमा यस क्षेत्रका लागि नयाँ वृद्धिलाई अगाडि बढाउन सक्छ। –एजेन्सी
