काठमाडौं । इरान र अमेरिका–इजरायलबीचको जारी द्वन्द्वले अब सम्पूर्ण विश्वलाई असर गरिरहेको छ। स्ट्रेट अफ हर्मुज हुँदै ढुवानी लगभग बन्द भएको छ।
विश्वको २० प्रतिशत तेल यही बाटोबाट जान्छ। यसले तेल र ग्यास आपूर्तिका लागि गम्भीर संकट सिर्जना गरेको छ। शनिबारदेखि कच्चा तेलको मूल्य लगभग २० प्रतिशतले बढेको छ। ग्यासको मूल्यमा पनि तीव्र वृद्धि भइरहेको छ।
इराकले दैनिक तेल उत्पादन १५ लाख ब्यारेलले घटाएको छ। कतारले एलएनजी उत्पादन रोकेको छ। साउदीको एउटा प्रमुख रिफाइनरीले पनि उत्पादन रोकेको छ। इरानले हालै यो रिफाइनरीमाथि दुईपटक आक्रमण गरेको छ।
विश्व बजारमा आज कच्चा तेलको मूल्य ३ प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको छ। प्रतिब्यारेल ८४ डलर नाघेको छ। विज्ञहरुका अनुसार यदि इरानमा लडाइँ चाँडै समाप्त भएन भने कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १५० डलर नाघ्न सक्छ। यसले भारत, चीन र जापानजस्ता देशलाई ठूलो नोक्सान पुर्याउन सक्छ। जसले विदेशबाट आफ्नो अधिकांश तेल आयात गर्छन्। बढ्दो तेलको मूल्यले यी देशहरुको अर्थतन्त्रलाई गम्भीर रुपमा बाधा पुर्याउन सक्छ र अनियन्त्रित मुद्रास्फीति निम्त्याउने खतरा छ।
जापानी तेल प्रशोधन केन्द्रहरुले सरकारको राष्ट्रिय भण्डारबाट तेल निकाल्न अनुरोध गरेका छन्। पश्चिम एसियामा जारी संकटले तेल आपूर्तिलाई कडा बनाएको छ।
त्यस्तै, चिनियाँ सरकारले आफ्ना प्रमुख रिफाइनरीहरुलाई पेट्रोल र डिजेलको निर्यात रोक्न आदेश दिएको छ। इरानको तेल निर्यातको ९० प्रतिशत हिस्सा चीनले ओगटेको छ।
त्यस्तै दक्षिण कोरियाले आफ्ना ७ वटा जहाज हर्मुज स्ट्रेटबाट जान असफल भएको जनाएको छ। यो जलमार्गबाट जाने ८० प्रतिशत तेल एसियाली देशहरुका लागि गन्तव्य हो। साउदी अरेबिया, इराक, यूएई र इरानलगायत धेरै देशले यो मार्ग प्रयोग गर्छन्। यद्यपि, इरानको क्रान्तिकारी गार्डहरुले उक्त जलमार्ग संयुक्त राज्य अमेरिका, इजरायल र युरोपबाट आउने जहाजका लागिमात्र बन्द गरिएको जनाएको छ। –एजेन्सी
