काठमाडौं । भारतमा अब १० वर्षभन्दा माथिका बालबालिकाले आफैंले बचत वा मुद्दति निक्षेप खाता खोल्न र सञ्चालन गर्न सक्छन्। यसका लागि रिजर्भ बैंक अफ इन्डिया (आरबीआई)ले बैंकहरुलाई अनुमति दियो। यद्यपि बैंकहरुले आफ्नो जोखिम व्यवस्थापन नीतिअनुसार यसका लागि सर्तहरु राख्न सक्छन्।
आरबीआईले बैंकहरुलाई आउँदो जुलाई १ सम्ममा यी नयाँ नियमहरुअनुसार आफ्ना नीतिहरु तयार गर्न वा विद्यमान नियमहरु परिवर्तन गर्न भनेको छ। अहिलेसम्म कुनै पनि उमेरका बालबालिकाले आफ्ना आमाबाबु वा कानुनी अभिभावक मार्फत बचत वा मुद्दति निक्षेप खाता खोल्न सक्थे। तर, पहिले अभिभावकहरुले तिनीहरुलाई सञ्चालन गर्थे।
१० वर्ष वा सोभन्दा माथिका बालबालिकाले आफ्नो खाता आफैं सञ्चालन गर्न सक्नेछन्। तर बैंकहरुले आफ्नो नियम अनुसार केही सीमा तोक्नेछन्, जस्तै कति पैसा जम्मा गर्न वा झिक्न सकिन्छ। एक पटकमा कति पैसा निकाल्न सकिन्छ ?
बैंकहरुले बालबालिकालाई इन्टरनेट बैंकिङ, एटीएम/डेबिट कार्ड र चेक बुकजस्ता सुविधाहरु प्रदान गर्न सक्छन्। तर, यो उनीहरुको जोखिममा निर्भर गर्नेछ।
बच्चा १८ वर्षको भएपछि बैंकले उसबाट नयाँ हस्ताक्षर लिनुपर्नेछ। यदि खाता अभिभावकद्वारा सञ्चालित थियो भने ब्यालेन्स पुष्टि हुनेछ। यसबाहेक खाताधारकलाई नयाँ नियमहरुको बारेमा पनि जानकारी गराइनेछ।
अहिले के छन् नियम ?
बैंक खाता वा मुद्दती निक्षेप खाता आमाबाबुको नियन्त्रणमा हुन्छ र बच्चाको नाम सहखाताधारकका रुपमा थपिन्छ। बच्चा १८ वर्ष वा सोभन्दा माथिको उमेरमा बैंक खाता वा मुद्दति निक्षेप खाता पूर्ण रूपमा उसको नाममा हस्तान्तरण गर्न सकिन्छ। केही बैंकहरुले अझै पनि एसबीआई पहला कदम खाता वा एचडीएफसी किड्स एडभान्टेज खाता जस्ता विशेष बैंक खाता योजनाहरु खोल्ने सुविधा प्रदान गर्छन्। यसमा १० वर्षभन्दा माथिका बालबालिकाले बैंक खाता खोल्न र आफैं सञ्चालन गर्न सक्छन्।
