काठमाडौं । संगठित अपराधिक गिरोहहरुले रणनीतिक कार्गो चोरीका घटनालाई तीव्रता दिएपछि विश्वव्यापी रसद बीमा क्षेत्रले नयाँ प्रकारको जोखिमको सामना गरिरहेको छ।
सामान्य तोडफोड वा जबरजस्ती रकम असुलीको सट्टा अपराधीहरुले अब उच्च मूल्यका सामान ढुवानी गर्न ठगी, पहिचान ठगी र डिजिटल प्रविधिहरु प्रयोग गरिरहेका छन्। यसले बीमा दाबीहरु बढाइरहेको छ र जोखिम मूल्यांकनलाई अझ गाह्रो बनाउँदैछ। जसले गर्दा बीमा कम्पनीहरुले आफ्नो अन्डरराइटिङ नीतिहरु कडा बनाउन बाध्य भएका छन्।
विज्ञहरुका अनुसार यस नयाँ प्रकारको कार्गो चोरीमा अपराधीहरुले प्रत्यक्ष आक्रमणको सट्टा आपूर्ति शृंखलामा प्रशासनिक र डिजिटल कमजोरीहरुलाई लक्षित गरिरहेका छन्। धेरै अवस्थामा उनीहरुले वास्तविक वाहक वा बीमा ब्रोकरको पहिचान चोर्छन् र आधिकारिक पक्षका रुपमा प्रस्तुत गर्छन्। त्यसपछि तिनीहरुले दोहोरो दलाली प्रविधिहरुमार्फत सामान ढुवानी गर्ने जिम्मेवारी लिन्छन् वा मालवाहकका रुपमा प्रत्यक्ष रुपमा कार्गो प्राप्त गर्छन्।
यस प्रकारको लेनदेन एउटा सामान्य व्यापार स्थानान्तरणजस्तै हो। त्यसैले धेरै अवस्थामा सामानहरु हराएको बेलामात्र चोरी भएको पत्ता लाग्छ।
विश्व बीमा उद्योग तथ्यांकअनुसार समस्याको मात्रा द्रुत गतिमा बढ्दै गएको छ। जोखिम विश्लेषण फर्म भेरिस्क कार्गोनेटले सन् २०२५ मा कार्गो चोरीबाट हुने कुल घाटा लगभग ७२ करोड ५० लाख अमेरिकी डलर पुग्ने अनुमान गरेको छ। जुन सन् २०२४ को तुलनामा लगभग ६० प्रतिशतले बढेको छ।
उत्तर अमेरिकामा चोरीका घटनाहरुको संख्या स्थिर रहँदा प्रतिघटना वित्तीय नोक्सान उल्लेखनीय रुपमा बढेको छ। सन् २०२५ मा प्रतिघटना औसत घाटा लगभग २ लाख ७४ हजार डलर थियो। जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ३६ प्रतिशतले बढेको छ।
विश्लेषकहरुका अनुसार अपराधीहरुले अब इलेक्ट्रोनिक्स, भण्डारण ड्राइभ, कम्प्युटिङ कम्पोनेन्टहरु र अन्य प्रिमियम प्रविधि उत्पादनहरु सहित उच्च मूल्यका उत्पादनहरुमा बढी ध्यान केन्द्रित गरिरहेका छन्।
आपूर्ति शृंखला सुरक्षा विश्लेषणहरुमा पनि यस्तै प्रवृत्ति देखिएको छ। विभिन्न प्रतिवेदनका अनुसार धोखाधडी, साइबरट्याक्टिक्स र पहिचान धोखाधडीमार्फत हुने रणनीतिक कार्गो चोरी सन् २०२१ देखि १ हजार ५०० प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको छ। हाल कुल कार्गो चोरीका घटनाहरुमा यस्ता अपराधहरुको हिस्सा द्रुत गतिमा बढिरहेको छ।
यो अवस्थाले रसद बीमा अन्डरराइटिङमा महत्वपूर्ण प्रभाव पारिरहेको छ। बीमा कम्पनीहरुले अब बढ्दो दाबी र थप जटिल धोखाधडी योजनाहरुको सामना गरिरहेका छन्।
प्रतिक्रियामा धेरै बीमा कम्पनीहरुले उच्च जोखिम उत्पादनहरुको लागि कटौतीयोग्य रकम बढाउने, प्रिमियम बढाउने, कभरेजमा उपसीमा लगाउने र बीमितका लागि कठोर घाटा न्यूनीकरण उपायहरु आवश्यक पार्नेजस्ता कदमहरु चालिरहेका छन्।
फलस्वरुप केही जोखिमपूर्ण उत्पादनहरुका लागि बीमा कभरेज प्राप्त गर्नु पहिलेभन्दा झन् गाह्रो हुँदै गइरहेको छ। यी जोखिमलाई सम्बोधन गर्न रसद कम्पनीहरुले अब वाहक र दलाल प्रमाणीकरण प्रक्रियाहरुलाई बलियो बनाउन, उन्नत ट्रयाकिङ प्रविधिको प्रयोग गर्ने र उद्योगमा आधारित जानकारी साझेदारी पहलहरुलाई बलियो बनाउनमा ध्यान केन्द्रित गरिरहेका छन्।
विज्ञहरुका अनुसार यो प्रवृत्ति सन् २०२६ सम्म जारी रहन सक्छ। संगठित अपराध गिरोहहरुले कार्गो चोरी जारी राख्न विश्वव्यापी आपूर्ति शृंखलामा डिजिटल कमजोरीहरुको फाइदा उठाउने प्रयास गर्नेछन्।
यस सन्दर्भमा बीमा कम्पनी, बीमा ब्रोकर र रसद सेवा प्रदायकहरुबीच सहकार्य, सूचना साझेदारी र बलियो जोखिम व्यवस्थापन ढाँचाहरुको स्थापना बढ्दो रुपमा महत्वपूर्ण हुँदै गइरहेको छ। यसले बढ्दो कार्गो चोरीको वित्तीय र परिचालन प्रभावलाई कम गर्ने प्रयासहरुलाई बलियो बनाउँदैछ। –एजेन्सी
