काठमाडौं । भारतको अटोमोबाइल उद्योग (भारत अटो उद्योग)को भविष्य संकटमा परेको छ। चीनले भारतका लागि दुर्लभ चीज (अमेरिकाबाट भारत आयात)को निर्यात रोकेको छ। यो चीज विद्युतीय सवारीसाधन र परम्परागत सवारीसाधनका लागि बढी महत्त्वपूर्ण छ।
सरल शब्दमा भन्नुपर्दा यो चीज बिना कुनै पनि सवारीसाधन बनाउन सकिँदैन। यो चीज मोटर र स्टेयरिङदेखि ब्रेक, वाइपर र अडियो उपकरणसम्मका प्रणालीमा प्रयोग गरिन्छ। यो बिना सवारीसाधनको उत्पादन बन्द हुन सक्छ।
चीनले निर्यात नियमहरुमा परिवर्तन गरेको कारण ढुवानीमा ढिलाइ भएका कारण कम्पनीहरु निराश छन् र यदि आपूर्ति चाँडै पुनर्स्थापित गरिएन भने सवार साधन उत्पादनमा अवरोध आउन सक्छ भनेर चेतावनी दिइरहेका छन्।
त्यो दुर्लभ चीज नियोडिमियम–आइरन–बोरोन –एनडीएफईबी) चुम्बक हो। यो एक दुर्लभ चुम्बकीय धातु हो। जसमध्ये धेरैजसो उत्पादन चीन हुन्छ र विश्वभर निर्यात गरिन्छ।
चीनको कार्यले संकट सिर्जना
चीनले विश्वको दुर्लभ पृथ्वी चुम्बकीय धातुको ९० प्रतिशतभन्दा बढी उत्पादन गर्दछ। अप्रिलमा चीनले कडा निर्यात नियन्त्रण नियमहरु लागू गर्यो। नयाँ नियमहरुअन्तर्गत निर्यातकर्ताहरुले ढुवानी गर्नुअघि खरिददारहरुबाट सरकारी इजाजतपत्र र विस्तृत अन्तिम प्रयोग प्रमाणपत्रहरु प्राप्त गर्नुपर्छ। यद्यपि, प्रक्रियाहरु पूरा भएपछि पनि निर्यातकर्ताले स्वीकृतिका लागि लामो समय पर्खिनुपर्यो।
द इकोनोमिक टाइम्सका अनुसार भारत जाने धेरै कन्साइनमेन्टहरु चिनियाँ बन्दरगाहहरुमा अड्किएका छन् र कुनै आवागमन छैन।
केही युरोपेली कम्पनीहरुले यसका लागि स्वीकृति प्राप्त गरेका छन्। तर, भारतीय कम्पनीहरुले अझै निर्यात स्वीकृति प्राप्त गरेका छैनन्। जसले गर्दा उत्पादन दबाबमा पर्न थाल्ने चिन्ता बढेको छ। उद्योग अधिकारीहरु भन्छन्, ‘जुनको सुरुसम्ममा हालको इन्भेन्टरी स्तर समाप्त हुन सक्छ।
भारतले के कदम चालिरहेको छ ?
प्रतिक्रियामा सोसाइटी अफ इन्डियन अटोमोबाइल म्यानुफ्याक्चरर्स (एसआईएमए) र अटोमोटिभ कम्पोनेन्ट म्यानुफ्याक्चरर्स एसोसिएसन (एसीएमए)को प्रतिनिधिमण्डलले चीन भ्रमण गर्ने तयारी गरिरहेको छ। उनीहरुको उद्देश्य चिनियाँ अधिकारीहरुलाई भेट्नु र प्रारम्भिक स्वीकृति प्राप्त गर्नु हो।
इकोनोमिक टाइम्सको रिपोर्टले दाबी गरेको छ कि भारतको वाणिज्य र विदेश मन्त्रालयहरुले कूटनीतिक माध्यमहरुमार्फत यस सम्पर्कलाई सक्रिय रुपमा समर्थन गरिरहेका छन्।
यो धातु भारतका लागि किन महत्वपूर्ण ?
भारतले वित्त २०२४ मा ४६० टन दुर्लभ अर्थ चुम्बकहरु आयात गर्यो। जसमध्ये लगभग सबै चीनबाट थियो र यस वर्ष ७०० टन आयात गर्ने योजना छ। आज ठूला स्तरका विकल्पहरु छैनन्। जसले गर्दा भारतीय उत्पादन लाइनहरु कमजोर छन्।
भारतले दीर्घकालीन निर्भरता कम गर्न घरेलु उत्पादनको योजनाहरु अगाडि बढाइरहेको छ। जुन ३ मा एक बैठक तय गरिएको छ। जसमा उद्योग मन्त्रालयले प्रोत्साहन र पूर्वाधारसहित चुम्बक उत्पादनका लागि समर्थन पूर्वाधारलाई अन्तिम रुप दिनेछ।
