काठमाडौं । एउटा नयाँ अध्ययनको नतिजाअनुसार धेरैजसो उपभोक्ताले घरमै साइबर अपराध हुने अनुमान गर्छन्। तर, धेरैले आफ्नो अनलाइन अभ्यासहरुको सुरक्षालाई बढी आँकलन गर्छन्। यो विसंगतिले ३९ प्रतिशत मानिसहरु किन पहिले नै घोटालाको सिकार भइसकेका छन् भनेर व्याख्या गर्न मद्दत गर्न सक्छ।
बोल्टेकद्वारा जारी गरिएको यो अध्ययनले एसिया प्रशान्त क्षेत्रका उदीयमान र विकसित बजारहरुमा बढ्दो साइबर सुरक्षा खाडललाई उजागर गर्दछ। स्वतन्त्र अनुसन्धान एजेन्सी ब्ल्याकबक्स रिसर्चसँग गरिएको यो अध्ययनले एसिया प्रशान्त क्षेत्रका ११ बजारमा ३ हजार ८५० उपभोक्तासँग उनीहरुको अनलाइन व्यवहार, अनुभव र साइबर जोखिमप्रतिको दृष्टिकोणको मूल्यांकन गर्न सर्वेक्षण गरेको थियो।
एसिया प्रशान्त क्षेत्रका साइबर सुरक्षा परिदृश्य २०२६ प्रतिवेदनले ५ सूचक (अनुभव, बानी, प्रतिक्रिया, प्रवृत्ति र विश्वास) प्रयोग गरेर उपभोक्ता साइबर तयारीको मूल्यांकन गरेको थियो। जसले साइबर जोखिमलाई कसरी बुझिन्छ र व्यवस्थापन गरिन्छ भन्ने व्यापक तस्बिर प्रदान गर्दछ।
भियतनाम, फिलिपिन्स, थाइल्यान्ड र इन्डोनेसियाजस्ता उदीयमान बजारले साइबर अपराध र बारम्बार हुने घोटालाहरुको उच्च जोखिम रहेको जनाएका छन्। जब कि दक्षिण कोरिया र जापान जस्ता विकसित बजारहरुले व्यक्तिगत डाटा सुरक्षित गर्न संस्थाहरु र सेवा प्रदायकहरुमा सबैभन्दा कम विश्वास देखाउँछन्।
अनलाइन सुरक्षामा उच्च विश्वासको बाबजुद अध्ययनले धारणा र कार्यबीचको महत्वपूर्ण खाडल फेला पारेको छ। ८५ प्रतिशत उत्तरदाताले आफ्नो बानीलाई ‘राम्रा’ वा ‘धेरै राम्रो’ भनेर मूल्यांकन गरे पनि केवल ४४ प्रतिशतले निरन्तर राम्रो अनलाइन स्वच्छता अभ्यास गर्छन्। पासवर्ड पुनः प्रयोग सामान्य छ। लगभग ७० प्रतिशतले धेरै र विशेषगरी युवा प्रयोगकर्ताले अकाउन्टमा एउटै पासवर्ड प्रयोग गरेको स्वीकार गर्छन्। ‘धेरैजसो मानिसहरु घोटालाको जोखिममा हुँदा सार्वजनिक चासो र व्यक्तिगत कार्यबीच ठूलो खाडल छ’, ब्ल्याकबक्स अनुसन्धानका संस्थापक र सीईओ डेभिड ब्ल्याकले भने।
विशेषगरी एआईबाट सञ्चालित घोटालाहरुको वृद्धिसँगै साइबर खतराहरु पनि पत्ता लगाउन गाह्रो हुँदै गइरहेका छन्। लगभग दुई तिहाइ उपभोक्ताले अर्को वर्षभित्र आफ्नो घरपरिवारमा कोही साइबर अपराधको सिकार हुने आँकलन गर्छन् र ९२ प्रतिशतले चिन्ता गर्छन् कि एआईले घोटालाहरुलाई तीव्र बनाउनेछ।
उदीयमान बजारहरुमा स्क्याम कलहरु धेरै सामान्य छन्। जब कि विकसित बजारहरुमा शंकास्पद एसएमएस सन्देशहरु बढी सामान्य छन्। विशेषगरी उदीयमान बजारहरुमा वित्तीय घाटा महत्वपूर्ण छ। जहाँ आधाजसो पीडितले मौद्रिक प्रभावहरुबारे उल्लेख गरेका छन्। विकसित बजारहरुमा ४ जनामध्ये १ जनाले प्रतिघटना ५०० डलरभन्दा बढी गुमाए।
यो अध्ययनले साइबर सुरक्षा समाधानहरुको बढ्दो मागलाई प्रदर्शन गर्दछ र साझा जिम्मेवारीलाई जोड दिन्छ। लगभग आधा उत्तरदाताहरुले विश्वास गर्छन् कि साइबर सुरक्षा सरकार, बैंक, दूरसञ्चार कम्पनी, टेक प्लेटफर्म र व्यक्तिहरु बीचको सहकार्य प्रयास हुनुपर्छ। जब कि केवल १४ प्रतिशतले यसलाई व्यक्तिगत जिम्मेवारी मान्छन्।
संस्थागत कार्यको आवश्यकताबारे बोल्दै बोल्टटेकका एपीएसीका सीईओ फिलिप वेनरले भने, ‘हाम्रो लक्ष्य स्पष्ट छः उपभोक्तालाई उनीहरुको दैनिक डिजिटल अनुभवमा सरल र भरपर्दो सुरक्षा प्रदान गरेर साइबर जोखिमलाई आत्मविश्वासपूर्वक व्यवस्थापन गर्न मद्दत गर्नु हो।’ –एजेन्सी
