काठमाडौं । जंगलको डढेलो, गर्मीको लहर र चरम मौसमी प्रकोप युरोपमा बढ्दै गएका छन्। यस्ता घटनाबाट हुने क्षति पनि उकालो लागिरहेको छ। तर, धेरै क्षति भएका सम्पत्ति बीमाविहीन छन्।
गर्मीयाममा यस्ता प्रकोप बढ्दा जाँदा बीमा कम्पनीहरुले युरोपेली क्षेत्रको ‘सुरक्षा अन्तर’ बढ्दै गइरहेको चेतावनी दिएका छन्। किनकि विपत्तिपछि पुनर्लाभको लागत बीमा कभरेजभन्दा धेरै बढी छ।
गत जुलाईमा फ्रान्स र स्पेनका केही भागमा लागेको ठूलो डढेलोले ३ लाख एकडभन्दा बढी जमिनलाई तहसनहस पारेको थियो। यसलाई स्थानीय अर्थतन्त्रहरुका लागि ‘ठूलो झट्का’ का रपमा हेरिएको छ। हालै, ग्रीसमा पनि डढेलो लागेको थियो। जुन प्रतिघन्टा १०० किलोमिटरको गतिमा हावा चलेको थियो।
यसका साथै युरोपेली क्षेत्रले गर्मीको समयमा धेरै गर्मीको लहर अनुभव गरेको थियो। जसले गर्दा रेड अलर्ट, जीवनलाई खतरामा पार्ने चेतावनी र खडेरीजस्तो अवस्था सिर्जना भएको थियो। जसको तापक्रम प्रायः १०४ डिग्री फरेनहाइटभन्दा बढी थियो।
युरोपका केही ठूला बीमा कम्पनीले यो क्षेत्र डढेलो र मौसमसँग सम्बन्धित प्रकोपहरको जोखिमसँग जुध्न तयार नरहेको बताएका थिए। जसले गर्दा आर्थिक क्षतिको एउटा महत्वपूर्ण भाग बीमा नगरिएका छ।
जुरिच इन्स्योरेन्स ग्रुपका सीईओ मारियो ग्रेकोका अनुसार मौसमसँग सम्बन्धित सबै जोखिमको बीमा गर्न सकिन्छ। ‘तर, तिनीहरुसँग व्यवहार गर्ने लागत बढ्दो रुपमा महँगो हुँदै गइरहेको छ’, उनले भने, ‘हामीसँग अमेरिका र अस्ट्रेलियाबाट पर्याप्त अनुभव छ कि वन डढेलो रोक्न र तिनीहरुको प्रभाव कम गर्न सकिन्छ। तर, यसका लागि महत्वपूर्ण परिवर्तन र ठोस कार्य आवश्यक छ।’
‘प्रायः देशहरु, स्थानीय अधिकारीहरु र सरकारहरु तयार हुँदैनन्। किनकि तिनीहरुले जोखिमको वास्तविक सीमा बुझ्दैनन् वा यो अवस्थित छ भनेर महसुस गर्दैनन्’, ग्रेकोले सीएनबीको ‘स्क्वाक बक्स युरोप’ कार्यक्रममा क्यारोलिन रोथसँगको अन्तर्वार्तामा भनेका थिए।
अत्यधिक मौसमले राष्ट्रिय बजेटमा भारी बोझ ल्याउन सक्छ। किनकि चिसोपन, स्वास्थ्य सेवा, आपतकालीन पूर्वाधार, यातायात र कृषिसँग सम्बन्धित लागतले सम्पूर्ण अर्थतन्त्रलाई दबाब दिन सक्छ।
यसबाहेक एलियान्ज कमर्सियलको गत जुनको प्रतिवेदनमा बीमा कम्पनीहरुले सन् २०१० को दशकमा जंगली डढेलोको क्षतिका लागि ५६.३ अर्ब डलर तिरेका थिए। जुन सन् २००० को दशकमा तिरेको ८.७ अर्ब डलरको तुलनामा ६ गुणा हो। सबैभन्दा बढी प्रभावित क्षेत्रहरुमा उपयोगिता र ऊर्जा, घरजग्गा, निर्माण, कृषि र यातायात समावेश छन्।
गत जनवरीमा लस एन्जलसमा लागेको विनाशकारी आगलागीले अमेरिकाका केही धनी व्यक्तिको सम्पत्तिमा उल्लेखनीय क्षति पुर्यायो। यसले सन् २०२५ को पहिलो त्रैमासिकमा बीमा कम्पनीहरु म्युनिख रि र ह्यानोभर रिलाई संयुक्त रुपमा १.९ अर्ब डलरको नोक्सानी पुर्यायो।
स्विस रि इन्स्टिच्युटका अनुसार लस एन्जलस डढेलो विश्वभरको सबैभन्दा महँगो डढेला घटना थियो। डढेलोले ४० अर्ब डलरको बीमा क्षति पुर्यायो र प्राकृतिक प्रकोपहरुबाट हुने कुल बीमा क्षति सन् २०२५ सम्ममा १०७ अर्ब डलर पुग्ने अनुमान गरिएको छ।
फाइनान्सियल टाइम्सको गणनाअनुसार जुलाईको अन्त्यसम्ममा डढेलो र गर्मीको लहरबाट हुने कुल क्षति लगभग ३.५ अर्ब डलर पुगेको छ। यो क्षति डढेलोको सबैभन्दा बढी जोखिममा रहेका पाँच युरोजोन देशहरुमा भएको होः ग्रिस, स्पेन, पोर्चुगल र रोमानिया। यो सम्पूर्ण इयूका लागि २.५ अर्ब युरोको औसत वार्षिक प्रभाव अनुमानभन्दा बढी हो।
स्विस रिका प्रमुख वित्तीय अधिकारी एन्डर्स माल्मस्ट्रोमका अनुसार अमेरिकाको तुलनामा युरोपमा धेरै सम्पत्ति प्राकृतिक प्रकोपहरुविरुद्ध बीमाको सुरक्षा छैन। ‘विशेषगरी युरोपमा अझै पनि सुरक्षा अन्तर छ। जसको अर्थ धेरै सम्पत्ति छ तर यो बीमाद्वारा सुरक्षित छैन’, माल्मस्ट्रोमले भने, ‘तर, यो सधैँ जोखिमको मूल्यांकनबाट सुरु हुन्छ, त्यसपछि जोखिम घटाउँछ र त्यसपछि तपाइँ जोखिमको मूल्य निर्धारण गर्न सक्नुहुन्छ र बीमाले बाँकी जोखिमलाई समेट्छ भनी सुनिश्चित गर्न सक्नुहुन्छ।’
माल्मस्ट्रोमका अनुसार जोखिम बढेको छ। किनकि यी जोखिमपूर्ण क्षेत्रहरुमा धेरै सम्पत्ति जम्मा भएको छ र घरहरु महँगा भएका छन्। –एजेन्सी
