काठमाडौं । वैज्ञानिकहरुले गरेको नयाँ अध्ययनले आश्चर्यजनक तथ्यांक सार्वजनिक गरेको छ। सन् १९७९ देखि २०२३ सम्म ग्रीनल्यान्ड र अन्टार्कटिकाका बरफका पाताहरु संयुक्त रुपमा लगभग १२.५ खर्ब टन गायब भएको छ। यो सम्पूर्ण महाद्वीपीय संयुक्त राज्य अमेरिकामा पाँच फिट बाक्लो तह सिर्जना गर्न पर्याप्त बरफ हो। यो क्षतिले विश्वव्यापी समुद्री सतहमा ३.१ सेन्टिमिटर वृद्धि भएको छ।
साइन्टिफिक डाटा जर्नलमा प्रकाशित अध्ययनले २७ उपग्रह मिसनहरुको तथ्यांकमा आधारित प्रमुख लेखक इनेस ओटोसाकाको भनाइ उल्लेख गरेको छ। पहिले वैज्ञानिकहरुले सन् १९९० को दशकको तथ्यांक मात्र हेरे।
अहिले नासा र युरोपेली अन्तरिक्ष एजेन्सीका पुराना उपग्रहहरुबाट तथ्यांक संयोजन गरेर सन् १९७० को दशकसम्म विस्तार गरिएको छ। ग्रिनल्यान्डका लागि सन् १९७२ देखि र अन्टार्कटिकाका लागि सन् १९७९ देखि तथ्यांक उपलब्ध छ। यसले आधा शताब्दीमा भएका परिवर्तनहरुलाई स्पष्ट रुपमा देखाउँछ।
सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा ८४ प्रतिशत बरफको क्षति तातो हावाबाट सतह पग्लने कारणले होइन, बरु तल र किनारबाट तातो समुद्री पानीको क्षरणका कारणले हो। हिमनदीहरु द्रुत गतिमा समुद्रमा बगिरहेका छन्। क्षतिको १६ प्रतिशत मात्र सतह पग्लने कारणले हो।
सहलेखक एन्ड्रयु शेफर्डले चेतावनी दिए कि यो समुद्री सतह वृद्धिको एक चौथाइ प्रतिनिधित्व गर्दछ। जसले गर्दा थप ६ देखि ९० लाख मानिस तटीय बाढीको जोखिममा छन्।
ग्रीनल्यान्डले आफ्नो बरफको लगभग ६० प्रतिशत र अन्टार्कटिकाले ४० प्रतिशत गुमाएको छ। सानो भए पनि ग्रीनल्याण्डले बढी बरफ गुमाइरहेको छ।
सन् १९८० को दशकमा ग्रीनल्यान्डले वार्षिक रुपमा लगभग ६० अर्ब टन बरफ गुमाएको थियो। सन् २०१० को दशकमा यो दर बढेर २६४ अर्ब टन पुगेको छ। अन्टार्कटिकामा क्षति पनि चार गुणा बढेको छ। जाकोब्शाभन ग्लेसियरजस्ता ठाउँहरुमा यो अब दैनिक ५० मिटरसम्म पछि हटिरहेको छ।
समुद्री सतह र मानिसमा पर्ने प्रभाव
३.१ सेन्टिमिटरको वृद्धि सानो लाग्न सक्छ। तर, समुद्री सतहको प्रत्येक सेन्टिमिटर वृद्धिका लागि २० देखि ३० लाख मानिसले वर्षमा कम्तीमा एक पटक बाढीको सामना गर्छन्। यो पग्लिएको बरफ लगभग तीन क्वाड्रिलियन ग्यालन पानीमा परिणत हुन्छ। तटीय सहर, टापु र तल्लो क्षेत्रहरुमा बस्ने मानिसहर सबैभन्दा बढी प्रभावित हुनेछन्।
वैज्ञानिकहरुका अनुसार परिवर्तनहरु विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धिभन्दा केही दशक पछि छन्। त्यसैले विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धि रोकिए पनि केही समयका लागि बरफको क्षति जारी रहनेछ। यो सबैभन्दा लामो उपग्रहमा आधारित रेकर्ड हो। यसले स्पष्ट रुपमा देखाउँछ कि सन् १९९० को दशकदेखि क्षति तीव्र भएको छ। तातो महासागरहरुले हिमनदीहरुलाई कमजोर बनाइरहेका छन्। जसले गर्दा तिनीहरु छिटो बगिरहेका छन्। यसलाई गतिशील असन्तुलन भनिन्छ।
अध्ययनहरुले देखाउँछन् कि बरफका पाताहरु अब समुद्री सतह वृद्धिको प्रमुख चालक बनेका छन्। वैज्ञानिकहरुले चेतावनी दिन्छन्, ‘थप क्षति सम्भव छ। तटीय क्षेत्रहरुको सुरक्षाका लागि विश्वव्यापी प्रयासहरु आवश्यक छन्। निरन्तर उपग्रह अनुगमनले हामीलाई यी परिवर्तनहरु बुझ्न र भविष्यका लागि योजना बनाउन मद्दत गर्न सक्छ। ध्रुवीय क्षेत्रहरु पग्लनु केवल स्थानीय समस्या मात्र होइन तर सम्पूर्ण विश्वको लागि चुनौती हो।’
