काठमाडौं । सन् २०२५ एशिया प्रशान्त क्षेत्रका लागि प्राकृतिक विपद्का हिसाबले निकै चुनौतीपूर्ण वर्ष प्रमाणित भएको छ।
हालै वैश्विक पुनर्बीमक समूह, म्युनिख रि सार्वजनिक गरेको प्रेस विज्ञप्ती अनुसार यस क्षेत्रले प्राकृतिक प्रकोपका कारण करिब ७३ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको कुल आर्थिक नोक्सानी व्यहोरेको छ। यो रकम विगत १० वर्षको औसत ६६ अर्ब डलर भन्दा बढी हो।
उत्तर पूर्वी चीनमा आएको बाढीले ५.८ अर्ब डलरको क्षति पुर्यायो, जसमा बीमाको हिस्सा ५० करोड डलर भन्दा पनि कम थियो। यस्तै म्यानमारमा गएको भूकम्पले पनि ठूलो जनधनको क्षति गर्यो।
नोभेम्बर महिनाको अन्त्यमा हिन्द महासागरमा विकसित भएको यो चक्रवातले विशेषगरी श्रीलंका र भारतमा विनाश निम्त्यायो। यसबाट करिब ४ अर्ब डलरको क्षति भयो भने ६५० भन्दा बढी मानिसले ज्यान गुमाए। श्रीलंकामा भारी वर्षाका कारण आएको बाढी र पहिरोले जनजीवन अस्तव्यस्त बनायो।
मलाक्का स्ट्रेटमा इतिहासमै पहिलोपटक भूमध्यरेखा नजिकै बनेको चक्रवात सेनयारू आँधीले इन्डोनेसियाको सुमात्रा र मलेसियामा भीषण वर्षा गरायो। यस प्रकोपमा १,००० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो।
अस्ट्रेलियाका लागि सन् २०२५ ऐतिहासिक रूपमै महँगो वर्ष रह्यो। फेब्रुअरीको अल्फ्रेड चक्रवात, मे महिनाको बाढी र अक्टोबर नोभेम्बरको भीषण असिनापानीसहितको आँधीले सन् १९८० पछिको दोस्रो ठूलो आर्थिक क्षति निम्त्याएको छ।
दक्षिण एशियाली मुलुक नेपालका लागि यो तथ्याङ्कले एउटा गम्भीर चेतावनी दिएको छ। विशेषगरी न्यून आय भएका देशहरूमा बीमाको पहुँच ५ प्रतिशतभन्दा कम हुनुले विपद्पछि पुनरुत्थानमा ठूलो समस्या निम्त्याउने देखिन्छ। यस क्षेत्रमा भएको कुल नोक्सानीमध्ये मात्र ९ अर्ब डलर अर्थात करिब १२ प्रतिशत मात्र बीमाद्वारा सुरक्षित गरिएको पाइएको छ।
नेपालमा पनि कृषि र पूर्वाधारमा बीमाको पहुँच निकै कम छ। तथ्याङ्कले देखाएझैं, बीमा नहुँदा विपद्पछि राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा सिधै ठूलो भार पर्छ। चक्रवात सेनयारू जस्तै पहिले कहिल्यै नदेखिएका स्थानमा आँधी आउनुले मौसमको अनिश्चितता बढेको पुष्टि गर्छ। यसले नेपालका हिमाली र पहाडी क्षेत्रमा हुन सक्ने आकस्मिक बाढी र पहिरोको जोखिमलाई थप सचेत गराएको छ।
