काठमाडौं । बंगलादेशमा सरकारी स्वामित्वको जीवन बीमा कम्पनी जीवन बीमा कर्पोरेशनले विवेकशीलताको अभावमा मूल्य चुकाउनु परेको छ । बैंकले आफ्ना बीमितको बीमाशुल्क रकम कमजोर बैंक तथा गैर बैंक वित्तीय संस्थाहरूमा जम्मा गरेको छ । अनुमान गर्न सकिने परिणामस्वरुप निक्षेपको म्याच्युरिटीमा समेत फिर्ता पाउन सकेको छैन ।
परिपक्व निक्षेप दाबी भुक्तानी गर्न निगमले सम्बन्धित बैंक तथा वित्तीय संस्थाका प्रबन्ध निर्देशक, बंगलादेश बैंकका गभर्नर र अर्थ मन्त्रालयलाई दर्जनौं पत्र लेखे पनि अहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया आएको छैन ।
उदाहरणका लागि, जीवन बीमा कर्पोरेशनले निजी क्षेत्र फर्स्ट फाइनान्स लिमिटेडसँग दुईवटा निक्षेप खाताहरूमा करिब रु ४० करोडको मुद्दती निक्षेपमा लगानी गरेको छ, जुन क्रमशः फेब्रुअरी र २०१८ को अप्रिलमा परिपक्व भयो। यस वर्षको अन्त्यमा साँवा र ब्याजसहितको रकम ४८ अर्ब ४६ करोड रुपैयाँ रहेको थियो ।
सन् २०१८ मा निक्षेपको म्याद सकिएपछि निगमले वित्तीय संस्थालाई आफ्नो रकम नगद गर्न अनुरोध गरिरहे पनि व्यर्थ छ । यो चार वर्षमा बीमा कम्पनीले फर्स्ट फाइनान्सलाई ३८ वटा माग पत्र पठाएको छ ।
यसबाहेक, वित्तीय संस्था महाशाखाले बंगलादेश बैंकका गभर्नरलाई पत्र पठाएको छ, जबकि केन्द्रीय बैंकले पहिलो वित्त प्रबन्धकलाई दुई पत्र र अर्को वित्तीय संस्था महाशाखा सचिवलाई पहिलो वित्तले जीवन बीमा कोष भुक्तान गर्न उपायहरू गर्न पत्र पठाएको छ।
बंगलादेशी केन्द्रीय बैंकले वित्तीय संस्थाका प्रबन्धकलाई निक्षेप नगद गर्न अर्को पत्र पठाएको थियो । यी सबै पत्रहरूको बावजुद, जीवन बिमाको कमजोर स्वास्थ्यका कारण फर्स्ट फाइनान्सले नगद भुक्तानीको अनुरोधलाई पालना गर्न नसकेको बीमा कम्पनीका प्रबन्ध निर्देशक मोहम्मद सैफुल इस्लामले बंगलादेश बैंकलाई बताए।
जीवन बिमाले पहिले फार्मर्स बैंक भनेर चिनिने पद्मा बैंकमा राखेको १०९ करोड बंगलादेशी रुपैयाँको सात परिपक्व मुद्दती निक्षेप भुक्तानी गर्न पनि समस्यामा परेका थिए । बिमा कम्पनीले विभिन्न समयमा नवीकरण भई सन् २०१८ मा परिपक्व भएको आफ्नो निक्षेप फिर्ता गर्न बैंकलाई ३१ पटक पत्राचार गरेको थियो । तर, पद्मा बैंकले माग पूरा गर्न सकेन ।
पछि, आफ्नो बक्यौता तिर्ने आर्थिक क्षमता नभएको बैंकले सरकारी स्वामित्वको जीवन बीमा कर्पोरेशनलाई १२५ करोड बंगलादेशी रुपैयाँ ब्याजसहितको निक्षेप २०२३ सालदेखि सात वर्षमा तिर्न सक्ने गरी चुक्ता गर्ने योजना राख्यो । २०२३ मा ६ प्रतिशतमा जारी ब्याज भुक्तानीको साथ। जीवन बिमाले उक्त प्रस्ताव स्वीकार गरेको छ ।
बिमा कम्पनीले गत वर्ष बैंकको चुक्ता गर्ने योजनामा किन सहमति जनायो भन्ने बारेमा बोल्दै जीवन बीमा कर्पोरेशनका तत्कालीन एमडी जहुरुल हकलाई उद्घृत गर्नै द बिजनेश स्ट्यान्डर्डले उल्लेख गरेको छ, “हामीले पद्मा बैंकको प्रस्तावलाई स्वीकार गरेका छौं किनभने हामीले हाम्रो निक्षेप फिर्ता लिनको लागि अहिलेको लागि राम्रो विकल्पको रूपमा हेरेका छौं। यदि हामीले अदालतको सहारा लियौं भने, यसले धेरै समय लिनेछ।ू
कहिलेकाहीँ कमजोर वित्तीय संस्थाहरूले ठूला निक्षेप सुरक्षित गर्न विभिन्न सरकारी संस्थाका उच्च अधिकारीलाई चर्को कमिसन दिएर घूस दिने गरेको उनीहरुको भनाइ छ, जसले गर्दा यी कमजोर बैंक तथा वित्तीय संस्थामा राखिएको निक्षेप समयमै झिक्न नसकेको हो ।
जीवन बीमाको सन् २०२० को आर्थिक प्रतिवेदन अनुसार विभिन्न बैंक तथा गैरबैंक वित्तीय संस्थाहरूमा निक्षेप करिब ७ अर्ब ६० करोड बंगलादेशी रुपैयाँ रहेको छ ।
