काठमाडौं । विश्वव्यापी ऊर्जा क्षेत्रका लागि एउटा प्रमुख विकासमा प्रमुख बीमा कम्पनीहरुले आणविक ऊर्जाको पुनरावृत्तिलाई समर्थन गर्न विशेष कभरेज सिर्जना गरिरहेका छन्।
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई), डाटा सेन्टर र अन्य उच्च–प्रविधि उद्योगहरुबाट बढ्दो बिजुलीको मागका बीचमा आणविक ऊर्जाले भरपर्दो कम–कार्बन ऊर्जा स्रोतका रुपमा नयाँ ध्यान प्राप्त गरिरहेको छ। केही दिनअघि मे १९ मा मार्केल इन्टरनेशनल र ब्रोकर विलिसले आणविक परियोजनाहरुका लागि आफ्नो प्रकारको पहिलो समर्पित बीमा सुविधाको सुरुआतको घोषणा गरे। यो नयाँ व्यवस्थाले आणविक सञ्चालन र सामान्य सम्पत्तिसँग सम्बन्धित मामिलाहरुको अद्वितीय जोखिम दुवैलाई समेट्ने २५ करोड डलरसम्मको क्षमताको पूर्ण दायरा कभरेज प्रदान गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
यो सुविधा अद्वितीय छ। किनकि यसले प्रारम्भिक निर्माण चरणदेखि दैनिक सञ्चालनसम्म आणविक परियोजनाको सम्पूर्ण प्रक्रियालाई समर्थन गर्नेछ। यसमा सम्पत्ति क्षति र व्यापार अवरोधका लागि कभरेज समावेश छ। जसको अर्थ यदि केही गलत भयो र प्लान्ट बन्द गर्नुपर्यो भने बीमाले हराएको आम्दानी साथै मर्मत लागतहरु पनि कभर गर्न मद्दत गर्न सक्छ।
महत्वपूर्ण कुरा के छ भने यसले ‘आणविक महत्वपूर्ण’ जोखिमहरु जस्तै– रेडियोधर्मी पदार्थहरुसँग प्रत्यक्ष रुपमा सम्बन्धित तथा आगो, मेसिनरी विफलता वा मौसमी घटनाहरुजस्ता परम्परागत जोखिमहरुलाई सम्बोधन गर्दछ। जसले कुनै पनि औद्योगिक साइटलाई असर गर्न सक्छ। यो इन्ड–टु–इन्ड दृष्टिकोण विकासकर्ता, सञ्चालक र लगानीकर्तालाई नयाँ निर्माण र अवस्थित प्लान्टहरु पुनः सुरु गर्नमा बढी विश्वास दिन डिजाइन गरिएको हो।
यो प्रक्षेपणको समय कुनै संयोग होइन। विश्वभर देशहरु र कम्पनीहरुले जीवाश्म इन्धनहरुमा आफ्नो निर्भरता कम गर्ने प्रयास गर्दै बढ्दो बिजुलीको आवश्यकताहरु पूरा गर्न आणविक ऊर्जातर्फ फर्किरहेका छन्। माइक्रोसफ्ट र मेटाजस्ता प्रमुख प्राविधिक कम्पनीहरुले आणविक प्लान्टहरु पुनः सुरु गर्न र तिनीहरुबाट बिजुली खरिद गर्न सम्झौता गरेका छन्। परम्परागत ठूला रिएक्टरहरुका साथै साना, थप लचिलो एड्भान्स रिएक्टरहरु र साना मोड्युलर रिएक्टरहरु योजनाका विभिन्न चरणहरुमा छन्। यद्यपि, आणविक सुविधाहरु निर्माण र सञ्चालनमा जटिल जोखिम, उच्च प्रारम्भिक लागत र लामो समयसीमा समावेश छन्। जसले ठोस बीमा समर्थन बिना वित्तपोषणलाई गाह्रो बनाउन सक्छ।
विशेषज्ञता र क्षमतालाई एकीकृत गरेर मार्केल र विलिसले अवस्थित बजार खाडल भर्ने र यस स्वच्छ ऊर्जा विकल्पमा थप लगानीलाई प्रोत्साहित गर्ने आशा राख्छन्। यस विशिष्ट आणविक सुविधाभन्दा बाहिर ठूला बीमा उद्योगले विशिष्ट र भविष्यवाणी गर्न गाह्रो जोखिमहरुलाई सम्बोधन गर्न नयाँ तरिकाहरु खोजिरहेको छ।
एउटा सकारात्मक विकास भनेको प्यारामेट्रिक बीमा समाधानहरुको उदय हो। परम्परागत बीमा पोलिसीहरुभन्दा फरक र जसलाई भुक्तानी गर्नुअघि वास्तविक क्षतिको विस्तृत मूल्यांकन आवश्यक पर्दछ, प्यारामेट्रिक बीमाले निश्चित पूर्वनिर्धारित अवस्थाहरु जस्तै– विशिष्ट भूकम्प तीव्रता, हावाको गति, विकिरण स्तर थ्रेसहोल्ड वा पावर प्लान्ट डाउनटाइम पूरा भएपछि स्वचालित रुपमा भुक्तानी सुरु गर्दछ। यसले छिटो दाबी प्रशोधनका लागि अनुमति दिन्छ। प्रायः महिनाको सट्टा दिनभित्र नगद प्रदान गर्दछ। जुन घटनापछि परियोजना सञ्चालनमा राख्नका लागि महत्वपूर्ण हुन सक्छ।
प्यारामेट्रिक उत्पादनहरु विशेषगरी उदीयमान जोखिमहरुका लागि उपयोगी छन्। जहाँ परम्परागत बीमा छोटो हुन सक्छ वा धेरै महँगो हुन सक्छ। आणविक ठाउँमा तिनीहरुले नियामक परिवर्तन, आपूर्ति शृंखला अवरोध वा नियन्त्रण प्रणालीहरुलाई असर गर्ने केही साइबर घटनाहरुका कारण अचानक बन्द हुनेजस्ता घटनाहरुलाई कभर गर्न सक्छन्।
म्युनिख रि र अन्य बीमा कम्पनीहरुले पहिले नै प्राकृतिक प्रकोपहरुका लागि प्यारामेट्रिक कभर प्रस्ताव गर्छन् र अवधारणा ऊर्जा संक्रमण परियोजनाहरुमा पनि फैलिरहेको छ। साधारण व्यवसाय वा सरकारहरुका लागि यो दृष्टिकोणले घाटा मूल्यांकनमा द्वन्द्व कम गर्छ र जलवायुसँग सम्बन्धित घटनाहरु वा नयाँ प्रविधिहरुजस्ता क्षेत्रहरुमा सुरक्षा खाडलहरु पूरा गर्न मद्दत गर्दछ।
अवश्य पनि यी आविष्कारहरुमा सूक्ष्मताहरु पनि छन्। आणविक बीमाले लामो समयदेखि सरकारबाट समर्थित पुलहरु र अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनहरुमा भर परेको छ। जसले ठूला दायित्वहरु व्यवस्थापन गर्दछ र मर्केल–विलिसजस्ता नयाँ सुविधाहरु ती प्रणालीलाई प्रतिस्थापन गर्नुको सट्टा पूरक बनाउनका लागि हुन्।
प्यारामेट्रिक समाधानहरु छिटो भए पनि भुक्तानीहरुले वास्तविक घाटासँग पूर्ण रुपमा मेल नखाने सम्भावना ‘आधार जोखिम’ बोक्छन्। नियामक, बीमा कम्पनी र ग्राहक अझै पनि ट्रिगरहरु सही रुपमा मापन गर्ने र निष्पक्षता सुनिश्चित गर्ने उत्तम तरिकाहरु पत्ता लगाइरहेका छन्। यी चुनौतीका बाबजुद गति स्पष्ट छ कि समाजहरु विद्युतीय सवारीसाधनदेखि एआईसम्म सबै कुरालाई समर्थन गर्न आणविक ऊर्जामा बढ्दो रुपमा निर्भर हुँदै जाँदा बीमा संसारले सुरक्षित र दिगो रुपमा त्यसो गर्न आवश्यक वित्तीय सुरक्षा जाल प्रदान गर्न अनुकूलन गरिरहेको छ।
समर्पित क्षमता सुविधा र स्मार्ट प्यारामेट्रिक उपकरणहरुको यो संयोजनले ऊर्जाको भविष्यलाई आकार दिन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ। जनताका लागि यसको अर्थ बोर्डरुम र अन्डरराइटिङ विभागहरुमा पर्दा पछाडि प्राविधिक विवरणहरु रहे पनि अधिक स्थिर बिजुली आपूर्ति र जलवायु लक्ष्यहरुतर्फ प्रगति हो। आणविक परियोजनाहरु बढ्दै जाँदा आशा भनेको वस्तुतः र व्यावहारिक रुपमा दुवै बत्तीहरु बलिरहनु हो। यसका लागि थप रचनात्मक बीमा विधिहरु देखा पर्नेछन्। –एजेन्सी
