काठमाडौं । विश्वव्यापी अर्थतन्त्रमा बीमा क्षेत्र वित्तीय सुरक्षाको स्रोतमात्र नभएर रोजगारी, लगानी र जोखिम व्यवस्थापनको प्रमुख आधारहरुमध्ये एक पनि मानिन्छ। प्रविधिमा आधारित वित्तीय प्रणालीको विस्तार, बढ्दो स्वास्थ्य जोखिम, जलवायु परिवर्तन र विश्वव्यापी व्यवसायको विस्तारले विश्वव्यापी रुपमा बीमा उद्योगको महत्वलाई द्रुत रुपमा बढाइरहेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय पुनर्बीमा कम्पनी स्विस रिको प्रतिवेदनअनुसार विश्वव्यापी बीमा प्रिमियम लगभग ७.९ ट्रिलियन डलर पुगेको छ। विश्वव्यापी औसत बीमा प्रवेश लगभग ७.२ प्रतिशत छ।
अमेरिकामा विश्वको सबैभन्दा ठूलो बीमा क्षेत्र छ। इन्स्योरेन्स इन्फर्मेसन इन्स्टिच्युटको २०२४ सिग्मा प्रतिवेदनअनुसार अमेरिकाले विश्वव्यापी बीमा बजारको लगभग ४० प्रतिशत नियन्त्रण गर्दछ। अमेरिकाको बीमा उद्योगले लगभग २९ लाख प्रत्यक्ष र ५ लाखभन्दा बढी अप्रत्यक्ष रोजगारीहरु दिन्छ।
अमेरिकी श्रम बजारको विश्लेषणले देखाउँछ कि अनुभवी अन्डरराइटर र जोखिम प्रबन्धकहरुले सामान्यतया वार्षिक ६७ हजार डलरदेखि १ लाख ५० हजार डलरसम्म कमाउँछन्। अमेरिकामा बीमाले जीडीपीको लगभग ११.४ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ। अवकाश योजना, स्वास्थ्य बीमा र साइबर जोखिम व्यवस्थापन सबैभन्दा छिटो बढ्दो क्षेत्रहरु हुन्।
बेलायतले विश्वको सबैभन्दा बलियो बीमा क्षेत्रहरुमध्ये एउटाको पनि गर्व गर्दछ। बेलायती बीमा कम्पनी एबीआईको एउटा प्रतिवेदनअनुसार देशको बीमा उद्योगले प्रत्येक वर्ष सयौँ अर्ब पाउन्ड आर्थिक गतिविधिलाई समर्थन गर्दछ। बेलायतमा बीमाले जीडीपीको लगभग १२.५ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ। अनुभवी बीमा पेसेवरहरुले सामान्यतया वार्षिक ४० हजारदेखि ९० हजार पाउन्डसम्म कमाउँछन्। सम्पत्ति, मोटर र दायित्व बीमा त्यहाँका सबैभन्दा ठूला बजारहरु हुन्।
जापान र दक्षिण कोरियामा विश्वमा सबैभन्दा बढी बीमा जागरुकता छ। ओईसीडी बीमा तथ्यांकका अनुसार जापान एसियाको सबैभन्दा ठूलो बीमा क्षेत्रहरुमध्ये एक हो। तथ्यांकका अनुसार जापानमा प्रतिव्यक्ति औसत वार्षिक बीमा प्रिमियम लगभग ३ हजारदेखि ४ हजार डलर छ। देशमा बीमा प्रवेश लगभग ८ देखि ९ प्रतिशत छ। जीवन बीमा, अवकाश योजना, र स्वास्थ्य सुरक्षामा आधारित बीमा सबैभन्दा बढी खोजिने क्षेत्रहरु हुन्।
दक्षिण कोरियामा बीमा पहुँच ११ प्रतिशतभन्दा बढी छ र यो देशलाई डिजिटल बीमा सेवाहरुको लागि एसियाको अग्रणी बजारहरुमध्ये एक मानिन्छ।
भारतको बीमा उद्योग विश्वमा सबैभन्दा छिटो बढ्दो क्षेत्रहरुमध्ये एक हो। भारतीय बीमा नियामक तथा विकास प्राधिकरणको तथ्यांकअनुसार देशको बीमा क्षेत्र वार्षिक रुपमा लगभग १० देखि १२ प्रतिशतको दरले बढिरहेको छ। भारतमा हाल सरकारी र निजी दुवै गरी लगभग २५ लाख जीवन बीमा एजेन्टहरु छन्। देशमा बीमा पहुँच जीडीपीको लगभग ४.२ प्रतिशत छ। एक बीमा पेसेवरको वार्षिक आम्दानी उनीहरुको अनुभव र संगठनको प्रकारमा निर्भर गर्दै लगभग भरु ३ लाखदेखि १५ लाखसम्म हुन सक्छ। राज्य स्वामित्वमा रहेको संस्था भारतीय जीवन बीमा निगमको ठूलो नेटवर्कले तल्लो तहमा बीमाका बारेमा जागरुकता बढाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।
चीनको बीमा बजार पनि द्रुत गतिमा बढिरहेको छ। चीन बैंकिङ तथा बीमा नियामक आयोगद्वारा जारी तथ्यांकअनुसार देशमा डिजिटल स्वास्थ्य बीमा र अनलाइनमा आधारित वित्तीय सेवाहरुको प्रयोग द्रुत गतिमा बढिरहेको छ। हाल चीनको बीमा क्षेत्रलाई विश्वको दोस्रो ठूलो बजार मानिन्छ।
जर्मनी र फ्रान्सजस्ता युरोपेली देशमा बीमा उद्योग अत्याधिक प्रविधिबाट सञ्चालित छ। जर्मन विश्वव्यापी बीमा कम्पनी एलियान्जले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई), डाटा विश्लेषण र डिजिटल अन्डरराइटिङमार्फत विश्वव्यापी बीमा उद्योगमा नयाँ बेन्चमार्कहरु स्थापित गरेको छ। जर्मनीमा बीमा प्रवेश ६ प्रतिशतभन्दा बढी छ र उद्योगमा आधारित जोखिम व्यवस्थापन धेरै एड्भान्स छ।
दक्षिण अफ्रिकाको बीमा क्षेत्र अफ्रिकामा सबैभन्दा बलियो मानिन्छ। स्विस रि सिग्मा प्रतिवेदनअनुसार दक्षिण अफ्रिकाको बीमा प्रवेश दर लगभग १२.२ प्रतिशत छ। जुन अफ्रिकामा सबैभन्दा उच्च हो। जीवन बीमा र सेवानिवृत्तिमा आधारित वित्तीय योजना देशको बीमा उद्योगको मुख्य आधार हो।
मध्यपूर्वी देशहरुमा पनि बीमा उद्योग द्रुत गतिमा बढिरहेको छ। विशेषगरी संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) र साउदी अरेबियाले स्वास्थ्य बीमा, निर्माण बीमा र कर्पोरेट जोखिम व्यवस्थापनमा उल्लेखनीय वृद्धि देखिरहेका छन्।
विश्वव्यापी डिजिटल रुपान्तरणका कारण बीमा उद्योगमा बीमा प्रविधि, डाटा विश्लेषण र कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई)मा आधारित सीपहरुको माग द्रुत गतिमा बढिरहेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय परामर्श फर्महरु म्याककिन्से एन्ड कम्पनी र पीडब्ल्यूसीको विश्लेषणले देखाउँछ कि धेरै विश्वव्यापी बीमा कम्पनीहरुले अहिले डिजिटल च्यानलहरुमार्फत आफ्नो कुल व्यवसायको लगभग २० प्रतिशत व्यवस्थापन गर्छन्। – एजेन्सी
