काठमाडौं । हर्मुज स्ट्रेटवरिपरि बढेको सैन्य तनावले विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति र समुद्री व्यापारमा बाधा पुर्याएको छ। तेल ट्यांकरको भाडा तीव्र गतिमा बढेको छ, युद्ध जोखिम बीमा प्रिमियम बढिरहेको छ र धेरै जहाजहरु खाडीको पानीमा पर्खिरहेका छन्। क्षेत्रीय ऊर्जा र ट्रान्ससिपमेन्ट हबका रुपमा संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) सबैभन्दा बढी दबाबमा छ।
बढ्यो तेल ढुवानी दर
बजार अनुगमनकर्ता र जहाज दलालहरुका अनुसार हर्मुज स्ट्रेटवरिपरि बढ्दो सुरक्षा जोखिमका कारण धेरै ठूला कच्चा तेल ट्यांकर (भीएलसीसी) चार्टर दरहरु तीव्र गतिमा बढेका छन्।
एक अन्तर्राष्ट्रिय ट्यांकर फ्रेट सूचकांक वर्ल्डस्केल इन्डेक्सले मध्यपूर्वबाट एसियाका विभिन्न गन्तव्यमा तेल ढुवानीका लागि चार्टर दरहरु मापन गर्दछ। यो इन्डेक्सले दरहरुमा उल्लेखनीय वृद्धि देखिएको छ।
हालैका ढुवानी बजार लेनदेनहरुका अनुसार केही भीएलसीसी चार्टर दरहरु धेरै सय विश्वस्तरीय विन्दुहरुमा पुगेका छन्। जुन पहिलेभन्दा धेरै गुणा बढी छ। फलस्वरुप पूर्वी एसियामा तेल ढुवानीको लागत द्रुत गतिमा बढिरहेको छ। बजार विश्लेषकहरुले भविष्यवाणी गरेका छन् कि यदि यो अवस्था लामो समयसम्म रहिरह्यो भने यी लागतहरु अझ बढ्न सक्छन्।
स्ट्रेटवरिपरि जहाज ट्राफिक
रोयटर्ससहित धेरै समुद्री अनुगमन स्रोतहरुका अनुसार हालैका आक्रमणहरुपछि कम्तीमा १५० तेल र एलएनजी ट्यांकरहरु स्ट्रेट अफ हर्मुजवरिपरि लंगरमा पर्खिरहेका छन्।
धेरै जहाज स्ट्रेटमा प्रवेश गर्नुको सट्टा सुरक्षित दूरीमा पर्खिरहेका छन्। जब कि अरु स्ट्रेटको अर्को छेऊमा अड्किएका छन्। जसले गर्दा ढुवानी ढिलाइ र रसद दबाब बढ्दै गएको छ।
अमेरिकी नौसेना नेतृत्वको संयुक्त समुद्री सूचना केन्द्रले समुद्री बन्दको औपचारिक घोषणा नभए पनि नाविकहरुलाई सुरक्षा सावधानीहरु बढाउन, रेडियो सञ्चार बढाउन र नौसेना उपस्थिति बढाउन सल्लाह दिइएको जनाएको छ।
बढ्यो युद्ध जोखिम बीमा प्रिमियम
तनावले समुद्री बीमा बजारलाई पनि प्रत्यक्ष असर पारेको छ। केही बीमा कम्पनीहरुले खाडी क्षेत्रका लागि कभरेज रद्द गर्न सूचना जारी गर्दै वा थप प्रिमियम माग गर्दै युद्ध जोखिम बीमा प्रस्ताव गरिरहेका छन्।
बीमा दलालहरुका अनुसार स्ट्रेट अफ हर्मुज पारवहन गर्ने जहाजहरुका लागि युद्ध जोखिम प्रिमियम ५० प्रतिशतसम्म बढ्न सक्छ। बीमा परामर्शदाता मार्सका अनुसार खाडीमा ट्रान्जिट गर्ने जहाजहरुको बीमा लागत पहिले जहाजको प्रतिस्थापन मूल्यको लगभग ०.२५ प्रतिशत हुन्थ्यो। यसको अर्थ १०० मिलियन डलर जहाजका लागि र प्रतियात्रा बीमा लागत लगभग २५हजार डलर थियो। प्रिमियममा ५० प्रतिशत वृद्धि लगभग ३ लाख ७५ हजार डलर पुग्न सक्छ।
बीमा विश्लेषकहरुका अनुसार जब आक्रमण वा जहाज कब्जाको जोखिम बढ्छ तब अन्डरराइटरहरुले अतिरिक्त जोखिमका लागि प्रिमियम समायोजन गर्छन्।
यूएईका लागि बहुजोखिमहरु
यूएई ओपेकको सबैभन्दा ठूलो तेल उत्पादकहरुमध्ये एक हो र यो देशको तेल निर्यातको एउटा महत्वपूर्ण भाग हर्मुज स्ट्रेटमा निर्भर गर्दछ।यद्यपि, हब्सान–फुजैराह पाइपलाइनले होर्मुज स्ट्रेटलाई बाइपास गर्छ। अबुधाबीको तेल क्षेत्रबाट फुजैराह बन्दरगाहमा प्रतिदिन लगभग १.५ मिलियन ब्यारेल तेल ढुवानी गर्ने क्षमता राख्छ। यद्यपि, इराक, कुवेत र कतारजस्ता देशहरुबाट धेरैजसो ऊर्जा निर्यात अझै पनि यही मार्गबाट हुन्छ।
युएई क्षेत्रीय व्यापार केन्द्रका रुपमा पनि महत्वपूर्ण छ। दुबईको जेबेल अली र खोर फक्कन बन्दरगाहहरुले एसिया, युरोप र अफ्रिका बीच प्रमुख ट्रान्ससिपमेन्ट हबका रुपमा काम गर्छन्। बढ्दो समुद्री सुरक्षा जोखिमले कन्टेनर ढुवानीमा ढिलाइ र अतिरिक्त लागत निम्त्याउन सक्छ।
ढुवानी कम्पनीहरु सतर्क
प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय ढुवानी कम्पनीहरुले स्थितिलाई नजिकबाट निगरानी गरिरहेका छन्। केहीले अस्थायी रुपमा ट्रान्जिट निलम्बन गरेका छन् वा वैकल्पिक मार्गहरु प्रयोग गरिरहेका छन्। यसले मध्यपूर्वमा र त्यहाँबाट सामानहरुको ढुवानीका लागि ढिलाइ र अतिरिक्त लागतको जोखिम बढाइरहेको छ।
विश्व ऊर्जा बजारमा सम्भावित प्रभाव
विश्वको समुद्री तेलको लगभग ५ भाग हर्मुज स्ट्रेटबाट जान्छ। त्यसैले यस जलमार्गमा अवरोधहरुले विश्वव्यापी ऊर्जा बजारलाई द्रुत रुपमा असर गर्न सक्छ।
ऊर्जा विश्लेषकहरुका अनुसार यदि यो प्रणाली लामो समयसम्म लगभग स्थिर रह्यो भने तेलको मूल्य तीव्र रुपमा बढ्न सक्छ र विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति प्रणालीमा दबाब दिन सक्छ। मध्यपूर्व क्षेत्रले विश्वव्यापी आल्मुनियम निर्यातको लगभग १५ प्रतिशत र मल व्यापारको एउटा महत्वपूर्ण भाग ओगटेको छ र यी उत्पादनहरुको एउटा महत्वपूर्ण भाग हर्मुज स्ट्रेटबाट पनि जान्छ।
लामो समयसम्म बन्द हुँदा तेलको मूल्य, यातायात भाडा र बीमा प्रिमियम बढ्न सक्छ। विश्वव्यापी रुपमा उत्पादन लागत बढ्न सक्छ र नयाँ मुद्रास्फीति दबाब सिर्जना हुन सक्छ।
हाल यूएईका बन्दरगाह, पाइपलाइन र व्यापार मार्गहरु विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति प्रणालीमा एक महत्वपूर्ण केन्द्रका रुपमा देखा परेका छन्। सुरक्षा जोखिम र बीमा लागतको यो संकट कहिलेसम्म जारी रहनेछ। यो अब अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा एउटा ठूलो प्रश्न हो। –एजेन्सी
