काठमाडौ. । अमेरिका र इरानबीचको युद्ध फेरि सुरु भएको छ। जसको परिणामस्वरुप होर्मुज जलमार्गबाट ढुवानी रोकिएको छ। धेरैजसो जहाज रातमा वा गोप्य रुपमा यात्रा गरिरहेका छन्। तर पनि तिनीहरु पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन गर्न असमर्थ छन्।
यस तनावका कारण कच्चा तेलको मूल्य तीव्र रुपमा बढेर प्रतिब्यारेल लगभग ८५ डलर पुगेको छ। यसबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले त्यहाँबाट गुज्रने जहाजहरुमा २० प्रतिशत कर लगाउने कुरा गरिरहेका छन्। जसले अब तनावलाई तीव्र पारिरहेको छ र कच्चा तेलको मूल्यमा थप वृद्धि हुने सम्भावना बढाइरहेको छ।
यसैबीच यमनले होर्मुजको जस्तै अर्को जलमार्ग बन्द गर्ने धम्की दिएको छ। जसले कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल २०० डलरसम्म पुग्न सक्ने अनुमान गर्न थालिएको छ। विश्वव्यापी महँगी रेकर्ड स्तरमा पुग्न सक्छ र विश्वव्यापी शेयर बजारमा तीव्र गिरावट आउन सक्छ।
वास्तवमा विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति र समुद्री व्यापारका बारेमा चिन्ताको बीचमा यमनले रणनीतिक रुपमा महत्वपूर्ण बाब अल–मन्डेब जलमार्ग बन्द गर्ने धम्की दिएको हो। होर्मुजजस्तै बाब अल–मन्देब पनि एउटा चोकप्वइन्ट हो। यो जलमार्गले लाल सागरलाई एडेनको खाडी र हिन्द महासागरसँग जोड्छ।
यदि यो जलमार्ग बन्द भयो भने विश्वव्यापी ढुवानी अवरुद्ध हुन सक्छ। कच्चा तेलको मूल्य आकाशिन सक्छ। जसले भारत जाने व्यापार मार्गहरुलाई असर गर्नेछ।
यमनको अन्सारुल्लाह आन्दोलनको राजनीतिक ब्युरोका सदस्य मोहम्मद अल–फराहका अनुसार यदि साउदी अरबले यमनको पूर्वाधारलाई लक्षित गर्न जारी राख्यो भने बाब अल–मन्देब र होर्मुज जलमार्ग बन्द हुन सक्छ।
कच्चा तेलको मूल्य २०० डलर पुग्न सक्छ
प्रेस टीभीले सोमबार अल–फराहलाई उद्धृत गर्दै भन्यो, ‘यदि वर्तमान अवस्था बिग्रियो भने बाब अल–मन्देब र होर्मुज एउटा कार्यशील गठबन्धनअन्तर्गत बन्द हुनेछ। त्यसपछि तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल २०० डलरसम्म आकासिनेछ। जुन एक विनाशकारी प्रहार हुनेछ।’
यो जलमार्ग किन यति विशेष छ ?
बाब अल–मन्देब अरबी प्रायद्वीप र अफ्रिकाको हर्नबीचको रणनीतिक रुपमा महत्वपूर्ण जलमार्ग हो। यसले लाल सागरलाई एडेनको खाडी र हिन्द महासागरसँग जोड्छ। जसले गर्दा यो विश्वको सबैभन्दा व्यस्त जलमार्गमध्ये एउटा हो। यो मार्गले सुएज नहरको दक्षिणी प्रवेशद्वारका रुपमा पनि काम गर्दछ र विश्वव्यापी समुद्री व्यापारको लगभग १० देखि १२ प्रतिशत बोक्छ। जसमा विश्वव्यापी ऊर्जा ढुवानीको एक महत्वपूर्ण भाग पनि समावेश छ। –एजेन्सी
