काठमाडौं । नेपालको अग्रणी इन्टरनेट सेवा प्रदायक कम्पनी वर्ल्डलिंक कम्युनिकेशन्स लिमिटेडले आफ्नो संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व अन्तर्गत सञ्चालन गर्दै आएको वर्ल्डलिंक इन्टरनेट एकेडेमी कार्यक्रम मार्फत नेपालमा पहिलो पटक समुदायस्तरमा डिजिटल साक्षरता तथा सुरक्षित इन्टरनेट प्रयोग, जोखिम न्यूनिकरण सम्बन्धी सचेतना कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ ।
गत साउन २०८२ देखि जेठ २०८३ सम्म सञ्चालन गरिएका विभिन्न तालिम तथा अभिमुखीकरण कार्यक्रममार्फत काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न समुदायका ३९२ जना समुदाय प्रत्यक्ष रूपमा लाभान्वित भएका छन् ।
डिजिटल प्रविधि आजको जीवनशैलीको अभिन्न हिस्सा र आधारभुत आवश्यकता बनिसकेको छ। तर यसको प्रयोगसँगै साइबर दुव्र्यवहार, अनलाइन ठगी, गोपनीयता उल्लंघन तथा गलत सूचनाजस्ता जोखिमहरू पनि बढ्दै गएका छन् । विशेषगरी बालबालिका र युवाहरू इन्टरनेटको बारेमा सुरक्षित र जिम्मेवार डिजिटल अभ्यासबारे सचेत गराउनु आजको आवश्यकता बनेको छ ।
यही आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्ने उद्देश्यका साथ वर्ल्डलिंक कम्युनिकेशन्स लिमिटेडकी प्रमोटर सेयरहोल्डर तथा सीएसआर डाइरेक्टर अनुपा भण्डारी जालानको नेतृत्व, अवधारणा र योजनाअनुसार विगत केहि बर्ष देखि उक्त सचेतना कार्यक्रमको सुरुवात गरिएको हो ।
वर्ल्डलिंक स्वयं इन्टरनेट सेवा प्रदायक संस्था भए पनि आफ्नो क्षेत्रसँग सम्बन्धित चुनौती र समस्याहरूलाई सम्बोधन गर्नुपर्ने दायित्व महसुस गर्दै विद्यालयका विद्यार्थी तथा समुदायलाई लक्षित गरी डिजिटल साक्षरता तथा सुरक्षित इन्टरनेट प्रयोगसम्बन्धी सचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको भण्डारी जालानले स्पष्ट पारे ।
यसै अभियानअन्तर्गत चालु आर्थिक वर्षमा भक्तपुरको चाँगुनारायण नगरपालिकाको समन्वयमा १९ वटा विद्यालयका करिब १,४९० विद्यार्थीहरू यस सचेतनामूलक तालिमबाट लाभान्वित भएका थिए। तालिम पश्चात् विद्यार्थी, शिक्षक तथा अभिभावकहरूबाट प्राप्त सकारात्मक प्रतिक्रिया र समुदायस्तरबाट बढ्दो मागका आधारमा यस्ता कार्यक्रमलाई विद्यालयमा मात्र सीमित नराखी समुदायस्तरसम्म विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यकता महसुस गरिएको थियो ।
समुदायको अनुरोध तथा इन्टरनेटसँग सम्बन्धित जोखिमप्रतिको बढ्दो चासोलाई मध्यनजर गर्दै वर्ल्डलिंकको संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व (सीएसआर) अन्तर्गत यसै आर्थिक वर्षदेखि कार्यक्रमलाई थप समुदायमा विस्तार गरिएको छ । यस पहलले समुदायलाई डिजिटल प्रविधिको सुरक्षित, जिम्मेवार तथा प्रभावकारी प्रयोगतर्फ उन्मुख गराउने अपेक्षा गरिएको छ ।
यसै सन्दर्भमा, कार्यक्रममा प्रयोग हुने तालिमका बिषयवस्तु नेपाल प्रहरीको साइबर व्युरोद्वारा अध्ययन गरी विद्यालय र समुदायस्तरमा प्रयोगका लागि अनुमोदित छ । यसले कार्यक्रमको गुणस्तर, विश्वसनीयता र प्रभावकारितालाई थप सुदृढ बनाउनेमा विश्वास, भण्डारी जालानले व्यक्त गरेका छन् ।
तसर्थ समुदायस्तरमा, वर्ल्डलिंक को संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्वको पहलमा महिला मानव अधिकार संस्था, काठमाडौं महानगरपालिका वडा नं ९ र १० र टोखा नगरपालिकाको सम्पुर्ण वडाहरु संग सहकार्यमा सञ्चालन गरिएका कार्यक्रमहरूमा महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका र समुदायका व्यक्तिहरूको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको थियो। कार्यक्रम अन्तर्गत, यस वर्ष समुदायस्तरमा कुल १२ वटा तालिम सत्र सञ्चालन गरिएका थिए ।
सहभागीहरूलाई जिम्मेवार इन्टरनेट प्रयोग, डिजिटल साक्षरता, अनलाइन सुरक्षा, साइबर बुलिङ, व्यक्तिगत गोपनीयता संरक्षण, डिजिटल उत्पीडन, अनलाइन ठगी तथा गलत सूचनाका जोखिमबारे व्यावहारिक ज्ञान तथा अन्तरक्रिया प्रदान गरिएको थियो ।
कार्यक्रममा सहभागी महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाले बढ्दो साइबर जोखिम र इन्टरनेटका फाइदा बारे बुझन सहयोग पुगेको बताए । उनले भने, यस तालिमले डिजिटल सुरक्षाका विषयमा हाम्रो ज्ञान बढाएको र यसको प्रयोगमा अझ सचेत संगै सहि सदुपयोग हुने बताए । प्राप्त जानकारी आफ्ना परिवारका सदस्यहरु, साथीभाई, समुदायका अन्य व्यतिसम्म पनि पुर्याउने प्रतिबद्धता पनि व्यक्त गरे ।
वर्ल्डलिंकको संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्वले डिजिटल समावेशीकरण, डिजिटल साक्षरता र सुरक्षित इन्टरनेट प्रयोगलाई प्राथमिकतामा राख्दै आगामी वर्षहरूमा पनि यस्ता कार्यक्रमलाई थप समुदायमा विस्तार गर्ने योजना भएको अनुपा भण्डारी जलानले प्रष्ट पारे ।
नेपालमा इन्टरनेट प्रयोगकर्ताको संख्या तीव्र गतिमा बढिरहेका बेला वर्ल्डलिंकको वर्ल्डलिंक इन्टरनेट एकेडेमी अभियानलाई डिजिटल समावेशीकरण र सुरक्षित अनलाइन संस्कृति निर्माणतर्फको एक सार्थक कदमका रूपमा हेरिएको छ । निजी क्षेत्रको सीएसआर पहलले सामुदायिक डिजिटल सशक्तीकरणमा कसरी ठोस योगदान दिन सक्छ भन्ने यो अभियान एउटा अनुकरणीय दृष्टान्त बनेको छ ।
