काठमाडौं । विश्वमा आजकल हवाई यात्रा द्रुत गतिमा विस्तार भइरहेको छ। प्रत्येक यात्रु सुरक्षित यात्राको चाहना राख्छन्। यीमध्ये धेरैजसो यात्राहरु सुरक्षित हुन्छन्।
यद्यपि, उडानका क्रममा अप्रत्याशित परिस्थितिहरु उत्पन्न हुने सम्भावना १ प्रतिशत हुन्छ। यसका लागि पाइलटले उडानको समयमा आपतकालीन घोषणा गर्नुपर्ने हुन सक्छ। उडान पाइलट र केबिन क्रुहरुलाई लगभग कुनै पनि प्रकारको आपतकालीन अवस्थालाई सम्हाल्न तालिम दिइएको हुन्छ। तिनीहरुले निश्चित कोड शब्दहरु प्रयोग गरेर रेडियो सन्देशहरुमार्फत अरुलाई आफ्नो सन्देशहरु सञ्चार गर्छन्। यस्तै एउटा कोड शब्द हो ‘प्यान–प्यान’ कल।
उड्डयन उद्योग शब्दावली
उड्डयन उद्योगमा केही शब्दावलीहरु छन्, जुन आवश्यकताको समयमा प्रयोग गरिन्छ। यस्तै एउटा शब्द ‘प्यान–प्यान’ कल हो। यो कल एक रेडियो संकट संकेत हो। जसले तत्काल अवस्थालाई संकेत गर्दछ। कल गर्नेलाई तत्काल ध्यान दिन आवश्यक छ। यद्यपि, यो कलले कल गर्ने व्यक्ति आपतकालीन अवस्थामा छ भन्ने संकेत गर्छ तर कसैको जीवन खतरामा हुँदैन।
प्यान–प्यान के हो ?
यो फ्रान्सेली शब्द ‘प्याने’ (ब्रेकडाउन) बाट आएको हो। यो प्राविधिक खराबी वा सानो चिकित्सा आपतकालीनजस्ता समस्याहरुका लागि प्रयोग गरिन्छ। अझ गम्भीर कल ‘मेडे’ हो। मेडेको तुलनामा प्यान–प्यानले पूर्ण आपतकालीन प्रोटोकल पार नगरी यो उडानलाई प्राथमिकता दिन हवाई ट्राफिक नियन्त्रणलाई सूचित गर्दछ। यसले गैरमहत्वपूर्ण घटनाहरुमा द्रुत समर्थन सुनिश्चित गर्दछ र वातावरणमा शान्ति र नियन्त्रण कायम राख्छ।
प्यान–प्यानले के संकेत गर्छ ?
मानौँ तपाइँ पानी जहाजको कप्तान हुनुहुन्छ। तपाइँको जहाज समुद्रको बीचमा छ। यो थाहा हुन्छ कि जहाजको इन्जिनले अचानक काम गर्न बन्द गरेको छ। यो त्यस्तो अवस्था हो, जहाँ कसैको जीवन खतरामा छैन न त जहाज डुबिरहेको छ। तपाइँ के गर्नुहुन्छ ? तपाइँलाई मद्दत चाहिन्छ तर आपतकालीन उद्धार होइन। यस्तो अवस्थामा तपाइँले ‘मेडे’ भन्नुहुन्न। बरु तपाइँले फरक कल प्रयोग गर्नुहुनेछः ‘प्यान–प्यान–प्यान’।
यो कहिले प्रयोग गरिन्छ ?
प्यान–प्यान एउटा विशेष रेडियो कल हो। जब परिस्थिति गम्भीर हुन्छ तर जीवन असुरक्षित हुँदैन। यो कल गरेर कप्तानले अरुलाई मद्दत चाहिन्छ भनेर बताउँछन्। तर, यो पूर्ण आपतकालीन अवस्था होइन।
यो कहाँ प्रयोग गरिन्छ ?
प्यान प्यान पानी जहाज, विमान र अन्य सवारीसाधनहरुले नजिकैका स्टेसनहरु वा चालक दलहरुलाई सचेत गराउन प्रयोग गरिन्छ। कलको समयमा ‘पान–प्यान’ तीन पटक दोहोर्याइएकोले यसको स्पष्टता र आधिकारिक स्थिति जोड दिन सकिन्छ। –एजेन्सी
