काठमाडौं । युद्धको समयमा पनि सुनको मूल्य स्थिर रहेको छ। अमेरिकी डलर बलियो हुँदै जाँदा सुन–चाँदीको भाउ त्यति छिटो घटेको छैन।
विज्ञहरुका अनुसार यो स्थिरताको पछाडिको वास्तविक चालक विश्वका केन्द्रीय बैंकहरु हुन्। विशेषगरी चीनले आफ्नो सुनको भण्डार द्रुत र स्थिर रुपमा बढाउँदै आएको छ। सानो युरोपेली देश पोल्यान्ड पनि आक्रामक रुपमा सुन खरिद गर्दै दौडमा सामेल भएको छ।
केन्द्रीय बैंकहरुको मागले सुनको मूल्यको लागि बलियो आधार प्रदान गरेको छ। जसले हालको अस्थिरताको बावजुद पहेँलो धातुलाई दीर्घकालीन समर्थन स्तर कायम राख्न मद्दत गरेको छ। कोबेसी लेटरको तथ्यांकअनुसार विश्वव्यापी केन्द्रीय बैंकहरुले फेब्रुअरीमा १९ टन सुन खरिद गरेक छन्। जुन लगातार २३ औँ महिनाको खुद खरिद हो। जनवरीमा ६ टनको थप खरिदपछि यस वर्ष अहिलेसम्म कुल खरिद २५ टन पुगेको छ।
नेसनल बैंक अफ पोल्यान्डले फेब्रुअरीमा २० टन सुन खरिद गर्यो। जसले गर्दा यसको कुल सुन भण्डार ५७० टन पुगेको छ। यो अहिले यसको कुल विदेशी मुद्रा भण्डारको लगभग ३१ प्रतिशत हो। जसले सुनलाई आरक्षित सम्पत्तिको रुपमा रणनीतिक परिवर्तनलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ। उज्बेकिस्तान पनि सक्रिय छ। यसले ८ टन खरिद गर्दै सुनको भण्डार ४०७ टन पुर्याएको छ।
चीनको सुन खरिद फेब्रुअरीमा थोरै बढेर १ टन मात्र पुगेको छ। तर, अब यसले फेरि खरिदलाई तीव्र पारेको छ। पिपुल्स बैंक अफ चाइनाको अद्यावधिक तथ्यांकले देखाउँछ कि यसले हालै ५ टन सुन खरिद गरेको छ। जुन फेब्रुअरी २०२५ पछिको सबैभन्दा ठूलो मासिक खरिद हो। यो खरिदसँगै चीनले लगातार १७ महिनासम्म आफ्नो सुन खरिद गर्ने क्रम जारी राखेको छ। यसको कुल सुन भण्डार २ हजार ३१३ टन पुगेको छ। जुन यसको विदेशी मुद्रा भण्डारको लगभग १० प्रतिशत हो।
विश्लेषकहरु विश्वास गर्छन् कि चीनको निरन्तर खरिद अमेरिकी डलरबाट आफूलाई टाढा राख्ने र सम्भावित विश्वव्यापी रिजर्भ मुद्राको रुपमा युआनलाई बलियो बनाउने फराकिलो रणनीतिको अंश हो। उल्लेखनीय कुरा के छ भने गत महिना सुनको मूल्यमा ११.५% गिरावट आए पनि यो निरन्तर खरिदले केन्द्रीय बैंकहरुले छोटो अवधिको अस्थिरतामा प्रतिक्रिया दिनुको सट्टा मूल्य सुधारको समयमा अवसरवादी रुपमा खरिद गरिरहेको संकेत गर्छ।
विश्वका धेरैजसो देशहरु सुन किन्न व्यस्त हुँदाहुँदै पनि एउटा सानो देशले सबैभन्दा धेरै सुन बेचिरहेको छ। टर्कीले फेब्रुअरीमा सबैभन्दा धेरै सुन बेचेको थियो। यसको केन्द्रीय बैंकले हालैका महिनाहरुमा सुनको भण्डार ११८ टनभन्दा बढीले घटाएको छ। जसमा गत महिना बिक्री भएको ६९.१ टन पनि समावेश छ। जुन सन् २०१३ मा सबैभन्दा ठूलो हो।
कहिलेकाहीं बिक्री भए पनि चीन र पोल्यान्डजस्ता प्रमुख अर्थतन्त्रहरुले निरन्तर खरिद गरिरहेको सुनको मूल्यलाई समर्थन गरिरहेको छ। यो खरिदले जोखिम–अफ समयमा पनि सुनको माग कायम राखेको छ। विज्ञहरु भन्छन्, ‘ विशेष गरी भू–राजनीतिक तनाव, मुद्रा उतार–चढ़ाव र महँगीको चिन्ताका बीचमा केन्द्रीय बैंकको माग सुनको लागि अगाडि बढ्नका लागि प्रमुख चालक रहनेछ। यस वातावरणमा, सुन बलियो र तेजीपूर्ण रहने सम्भावना छ।’ –एजेन्सी
