काठमाडौं । गुजरातको राजधानी अहमदाबादमा बिहीबार एउटा धेरै भयानक विमान दुर्घटना भएको छ। एयर इन्डियाको यो विमान अहमदाबादबाट लन्डन जाँदै थियो र उडान भरेलगत्तै दुर्घटनाग्रस्त भयो।
विमानले एटीसीलाई ‘मेडे कल’ गरेको थियो। ‘त्यसपछि एयर इन्डियाको विमानले एटीसीको कलको जबाफ दिएन’, एएनआईको रिपोर्टले डीजीसीएलाई उद्धृत गर्दै भनेको छ, ‘विमानले एटीसीलाई मेडे कल दियो तर त्यसपछि एटीसीले गरेको कलको कुनै जबाफ आएन। रनवे २३ बाट उडान भरेको केही समयपछि विमान विमानस्थलको सीमा बाहिर जमिनमा खस्यो। दुर्घटना स्थलबाट भारी कालो धुवाँ निस्किरहेको देखियो।’
‘मेडे कल’ भनेको के हो ?
मेडे कल भनेको आपतकालीन संकेत हो। यो जीवन बचाउन प्रयोग गरिन्छ। यो विशेषगरी हवाईजहाज र समुद्री जहाजमा प्रयोग गरिन्छ। यो आगो वा प्रहरी कारबाहीको समयमा पनि प्रयोग गरिन्छ। आपतकालीन समयमा ‘मेडे मेडे मेडे’ लगातार तीनपटक बोलिन्छ। यो कल अन्य म्यासेजभन्दा फरक हुन्छ।
अमेरिकी संघीय उड्डयन प्रशासन (एफएए) का अनुसार यसको पूर्वनिर्धारित ढाँचा छ। यस ढाँचामा मेडे कल, सम्बन्धित स्टेशनको नाम, कल गरिएको विमानको चिह्न, आपतकालीन प्रकार, मौसम, पाइलटको माग, अवस्था, उचाइ, इन्धन र यात्रुको संख्या समावेश हुन्छ।
मेडे कल कसरी र कहिले सुरु भयो ?
लन्डनमा फ्रेडरिक स्टेनली मकफोर्ड नामका एक वरिष्ठ रेडियो अधिकारी थिए। सन् १९२१ मा उनलाई खतरा र आपतकालीन अवस्थालाई संकेत गर्ने शब्द खोज्न भनियो। यो शब्द पाइलट र ग्राउन्ड स्टाफले सजिलै बुझ्नुपर्छ। त्यसैले उनले ‘मेडे’ शब्द सिर्जना गरे। यो फ्रान्सेली शब्द m’aider बाट आएको हो। जसको अर्थ ‘मलाई मद्दत गर्नुहोस्’ हो। पहिले यस उद्देश्यका लागि एसओएस र मोर्स कोड प्रयोग गरिन्थ्यो। मकफोर्डले सोचे कि पाइलटहरु र ग्राउन्ड स्टाफहरु प्रायः फ्रान्सेलीमा बोल्छन्। त्यसैले उनले फ्रान्सेली शब्द रोजेका हुन्।
