काठमाडौं । बेलायतको ऊर्जा सुरक्षा र आर्थिक विकासलाई गति दिन अमेरिका र बेलायतले एउटा महत्वपूर्ण ऊर्जा र प्रविधि सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका छन्। यो एटलान्टिक साझेदारीअन्तर्गत दुवै देशले उन्नत आणविक ऊर्जा प्रविधि, विशेषगरी साना मोडुलर रिएक्टर (एसएमआरएस) विकासमा सहकार्य गर्नेछन्।
यो सम्झौताले आणविक परियोजनाहरुको नियामक अनुमोदन प्रक्रियालाई निकै छोटो बनाउने लक्ष्य राखेको छ। यसअघि करिब ४ वर्ष लाग्ने लाइसेन्स प्रक्रिया अब २ वर्षभित्रै पूरा गर्ने व्यवस्था मिलाइएको छ। यसबाट ऊर्जा क्षेत्रमा लगानी र विकासलाई तीव्र गतिमा अगाडि बढाउन मद्दत पुग्ने विश्वास गरिएको छ।
प्रमुख व्यावसायिक परियोजनाहरु
यस साझेदारीको घोषणासँगै धेरै ठूला व्यावसायिक परियोजनाहरु पनि अगाडि बढेका छन्।
अमेरिकी कम्पनी एक्स–एनर्जी र बेलायतको सेन्ट्रिकाबीच संयुक्त विकास सम्झौता भएको छ। यसअनुसार दुई कम्पनीले हार्लेपुलमा १२ वटासम्म उन्नत मोडुलर रिएक्टर स्थापना गर्ने योजना बनाएका छन्। यसले करिब २ हजार ५०० नयाँ रोजगारी सिर्जना गर्ने अनुमान छ।
अर्को महत्वपूर्ण सम्झौताअनुसार होल्टेक र ईडीएफले नटिंघमशायरमा साना मोडुलर रिएक्टरबाट सञ्चालित डाटा सेन्टरहरु निर्माण गर्ने तयारी गरेका छन्।
प्रविधि क्षेत्रमा पनि सहकार्य
ऊर्जा क्षेत्रबाहेक यो साझेदारीले प्रविधि क्षेत्रमा पनि सहकार्यको ढोका खोलेको छ। अमेरिका र बेलायतका प्रविधि कम्पनीहरुबीच नयाँ सम्झौता हुने अपेक्षा गरिएको छ। यसमा विशेषगरी एनभिडिया र ओपनएआईले बेलायतमा डाटा सेन्टरहरु स्थापना गर्ने योजना पनि समावेश छ। जसले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) लगायतका प्रविधिमा थप लगानी आकर्षित गर्नेछ।
बेलायत सरकारले आणविक ऊर्जालाई आफ्नो ऊर्जा मिश्रणको एउटा महत्वपूर्ण हिस्सा मान्दै यसलाई हरित ऊर्जा र ऊर्जा सुरक्षाको मुख्य आधार मानेको छ। यो सम्झौताले बेलायतको आफ्नै आणविक ऊर्जा उत्पादन क्षमता बढाउन र विदेशी लगानीलाई प्रोत्साहन गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास गरिएको छ। यसबाट स्वच्छ ऊर्जाको उत्पादन बढ्ने र कार्बन उत्सर्जन घटाउन मद्दत पुग्ने अपेक्षा छ।
बेलायतका लागि ऊर्जा सुरक्षा र आर्थिक वृद्धिको यो नयाँ अध्याय मानिएको छ। यसले दुई देशबीचको विशेष सम्बन्धलाई ऊर्जा र प्रविधिको क्षेत्रमा थप सुदृढ बनाउने विश्लेषकहरु बताउँछन्।
