काठमाडौं । इजरायल–इरान युद्धमा अमेरिकाको प्रवेशले विश्वव्यापी तनाव बढाएको छ र अमेरिकी हवाई आक्रमणले व्यापक द्वन्द्वको डरलाई अझ बढाएको छ।
हप्ताको पहिलो व्यापारिक दिनमा शेयर बजार खुल्दा यसको ठूलो प्रभाव भोलि देखिने सम्भावना छ र पहिले नै बढ्दो कच्चा तेलको मूल्यमा बलियो उछाल आउन सक्छ। पहिले नै दुई देशबीचको युद्ध बढेका कारण अमेरिकादेखि एसियासम्मका शेयर बजार दबाबमा थिए। यसैबीच सुरक्षित लगानी गन्तव्य मानिने सुनको मूल्य बढ्ने डर पनि गहिरो भएको छ।
अमेरिकी प्रवेशका कारण बढ्यो युद्धको खतरा
इजरायल–इरान बीचको जारी युद्धमा अमेरिका यस युद्धमा हाम फालेको छ र इरानका तीन आणविक स्थलहरु– फोर्डो, नातान्ज र इस्फहानमा हवाई हमला गरेको छ। रिपोर्टहरुलाई विश्वास गर्ने हो भने अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले तेहरानलाई वार्ताको टेबलमा फिर्ता ल्याउन दबाब रणनीतिका रुपमा यस्ता आक्रमणको डिजाइन र कार्यान्वयन गरेका छन्। त्यसबेलादेखि मध्यपूर्व चिन्तित छ र अमेरिकी सेनाहरु इरानी प्रतिशोधका लागि उच्च सतर्कतामा छन्। यसले युद्ध अझ बढ्ने डर बढाएको छ र तनाव कम हुने देखिँदैन।
कच्चा तेलको मूल्य १२० डलर नाघ्न सक्छ
अमेरिकी आक्रमणपछि इरान रोकिएको देखिएन र इजरायलमाथिको आक्रमणलाई तीव्र बनाएको छ। यस युद्धबाट सबैभन्दा ठूलो खतरा कच्चा तेलको मूल्यमा वृद्धिका रुपमा देखिएको छ। जुन धेरै देशमा महँगी बढाउने साबित हुन सक्छ। गत हप्तामा ब्रेन्ट क्रूड फ्युचर्स लगभग १८ प्रतिशतले बढ्यो र ब्रेन्ट क्रूडको मूल्य प्रतिब्यारेल ७९ डलर पुग्यो, यद्यपि त्यसपछि यो घट्यो र ७७ डलरको आसपास व्यापार भइरहेको छ।
यही बेला वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट (डब्ल्यूटीआई कच्चा तेल) प्रतिब्यारल ७५ डलरको आसपास व्यापार गरिरहेको छ। यसैबीच, ढुवानी बीमा कम्पनीहरुले सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण तेल मार्ग स्ट्रेट अफ हर्मुजलाई उच्च जोखिम क्षेत्रको रुपमा घोषणा गरेका छन्। जसका कारण ट्यांकरको दर दोब्बर भएको छ र केही जहाज आफ्नो मार्ग परिवर्तन गर्न बाध्य भएका छन्।
बिजनेस टुडेका अनुसार स्याक्सो मार्केट्सका एक ऊर्जा रणनीतिकारले भनेका छन्, ‘तेलमा जोखिम प्रिमियम फिर्ता आएको छ, यदि स्ट्रेट अफ हर्मुजमा अवरोध भयो भने, कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १२० डलर पुग्ने कुरालाई अस्वीकार गर्न सकिँदैन।’
जेपी मोर्गन, सिटी र ड्युस बैंकले पनि आउटलुक जारी गरेका छन् र भनेका छन् कि स्ट्रेट पूर्ण रुपमा बन्द भएमा कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १२०–१३० डलरसम्म पुग्न सक्छ। मूल्य त्योभन्दा बढी हुन सक्छ।
युद्धका कारण विश्व शेयर बजार अशान्ति
इजरायल–इरान युद्ध बढ्ने सम्भावनाका कारण पहिले नै दबाबमा रहेका विश्वभरका शेयर बजारमा पनि अमेरिकी हवाई आक्रमणपछि ठूलो उथलपुथल देखिएको छ। तेलको मूल्यमा निरन्तर वृद्धिका कारण मुद्रास्फीति बढ्ने खतराका कारण गत शुक्रबार एसएन्डपी ५०० र नास्डकमा गिरावट आएको थियो।
युद्धको अवस्थामा लगानीकर्ता सुरक्षित आश्रयस्थलतिर दौडिरहेको पनि देखिन्छ। जसले गर्दा अमेरिकी डलर र सुनको मूल्यमा वृद्धि भएको छ। लगानीकर्ताले आफ्नो स्थान बन्द गरेको कारण बजार थप अस्थिर भएको छ।
विज्ञ भन्छन्, ‘शेयर बजार चक्कुको धारमा’
सोमबार शेयर बजार खुल्दा इजरायल–इरान युद्धमा अमेरिकाको प्रवेशको ठूलो प्रभाव देख्न सकिन्छ। बजार विश्लेषकहरूले पनि चेतावनी दिइरहेका छन् यदि इरानले बदला लियो वा नयाँ आक्रमण भयो भने बजार पतन हुन सक्छ। –एजेन्सी
