काठमाडौं । विगत केही हप्तामा हजारौँ मानिसहरु सुनको खोजीमा पश्चिमी केन्याको दुर्गम गाउँ चेपोररमा आइपुगेका छन्। वास्तवमा यो सुनको भीड ३३ वर्षीय बाख्रा चराउने मानसे लोमाचरले सुन खोजेपछि सुरु भएको भनिन्छ। लोमाचरले केही हप्ताअघि लगभग तीन ग्राम सुन फेला पारेका थिए। जुन उनले लगभग २८० डलरमा बेचेका थिए।
परिस्थिति यस्तो छ कि पहिले झाडी र चरनले ढाकिएको क्षेत्रमा अहिले खाल्डा र माटोको थुप्रो छ। लोमाचरको विश्वास छ कि उनको खोज र फलस्वरुप प्राप्त इनामको खबर फैलिएपछि ठूलो संख्यामा मानिसहरु चेपोरर गाउँमा आउन थाले। यद्यपि, यो स्पष्ट छैन कि सुनको खोजीमा मानिसहरुको आगमन केवल लोमाचरको खोजले प्रेरित थियो वा क्षेत्रमा हालैका अन्य खोजहरुले पनि भूमिका खेलेको थियो।
स्थानीय अधिकारीहरुको अनुमान छ कि एक समयमा भीड १० हजार मानिसहरुसम्म पुग्यो। थोरै मात्रामा सुनले पनि यी मानिसहरुलाई जीवन परिवर्तन गर्ने भविष्यको आशा दिइरहेको छ। तिनीहरुमध्ये धेरैजसो खेतीपातीबाट हुने अनिश्चित आम्दानीमा निर्भर छन्।
‘म आफ्नो स्कूलको शुल्क तिर्न पर्याप्त सुन खोज्न चाहन्छु’, लोमाचर भन्छन्। यी क्षेत्रका मानिसहरु कहिलेकाहीँ सुनको खोजीमा नदीको बालुवामा छान्छन् तर तिनीहरुले विरलै केही महत्वपूर्ण कुरा भेट्टाउँछन्।
लोमाचरका अनुसार उनले संयोगवश सुन फेला पारेका थिए। हराएको बाख्रा खोज्दै गर्दा उनले नदीको किनारमा सुन खोजिरहेका केही महिलाहरुलाई भेटे। उनी भन्छन्, ‘म उनीहरुसँग सामेल भएँ र यसरी मैले यस क्षेत्रमा सुन रहेको थाहा पाएँ।’
केही अतिरिक्त पैसा कमाउने र आफ्नो परिवारलाई सहयोग गर्ने आशामा छिमेकी गाउँ नापाभोईका किसान र गोठाला प्याट्रिक लोकोलिया पनि खोजीमा सामेल भए। १८ वर्षीया अबिगेल चेलेङ्गट भन्छिन्, ‘मैले चेपोरर आउनुअघि कहिल्यै सुन खनेकी थिइनँ।’
उनी नजिकैको जिल्लाबाट आएकी हुन्। जहाँ उनले आफ्नो स्कूलको शुल्क तिर्न र आफ्ना साना भाइबहिनीहरुको शिक्षालाई निरन्तरता दिन पर्याप्त सुन भेट्टाउने आशामा थिइन्। उनको पछाडि सयौँ मानिसहरु लामबद्ध भएर काम गरिरहेका छन्। तिनीहरु चुच्चो र बेल्चाले ढुंगे जमिन खन्छन्।
कोहीले माटोलाई नजिकैको नदीमा बोकेर जान्छन्। थोरै सुन पनि भेट्टाउने आशामा त्यहाँ प्रायः महिलाहरु धमिलो पानीमा बस्छन् र माटो छान्छन्। केही अनुभवी व्यक्तिहरु गहिरो खाडलमा जान्छन्, माटो खन्छन् र ढुंगाहरु फुटाउँछन्, उनीहरुको एकमात्र उद्देश्य सुन खोज्नु हो।
पश्चिम पोकोट काउन्टीका उपायुक्त शमूएल कियारीका अनुसार सुन खोज्ने मानिसहरुको भीड दुई प्रमुख खोजहरु पछि सुरु भयो। उनले भने, ‘केही युवाहरुले धेरै सुन भेट्टाए। भोलिपल्ट महिलाहरुले त्यही क्षेत्रमा फेरि धेरै सुन भेट्टाए।’
कियारीले महिलाहरुले वर्षौंदेखि नदीको किनारमा थोरै मात्रामा सुन खोजिरहेका छन् भनी बताउँछन्। तिनीहरुले सामान्यतया हप्तामा ८–२३ डलरसम्म कमाउँछन्।
तर अगस्टको सुरुमा ठूलो सुन भेटिएको खबरले व्यापक ध्यान आकर्षित गर्यो। कियारीको विश्वास छ कि अफवाह फैलिँदै जाँदा, खोज र यसको मात्रा बढाइचढाइ गरिएको थियो। यसले गर्दा धेरै मानिस आइपुगे। यीमध्ये धेरै मानिसहरुलाई सुन खोज्ने अनुभव कम वा कुनै अनुभव थिएन। तिनीहरु सुन फेला पार्ने आशामा आएका थिए। –बीबीसीबाट
