काठमाडौं । आजको विश्वमा राष्ट्रहरुबीच केवल आर्थिक वा सैन्य प्रतिस्पर्धा मात्र नभएर अब यो ‘प्रतिभा युद्ध’मा परिणत भएको छ।
चीन र अमेरिकाजस्ता विश्वका दुई ठूला शक्तिले युवा प्रतिभा र पुँजीलाई आफ्नो देशमा आकर्षित गर्न फरक–फरक रणनीति अपनाएका छन्। यी दुई फरक भिसा नीति चीनको ‘के भिसा’ र अमेरिकाको ‘गोल्ड कार्ड’ नेपाली युवा, विद्यार्थी र व्यवसायीहरुका लागि महत्वपूर्ण अध्ययनको विषय बनेको छ।
चीनको ‘के भिसा’: प्रतिभाका लागि नयाँ ढोका
सन् २०२५ को अक्टोबर १ देखि लागू भएको चीनको ‘के भिसा’ नेपाली युवाका लागि एक ऐतिहासिक अवसर बनेको छ। यो भिसा खासगरी विज्ञान, प्रविधि, इन्जिनियरिङ र गणित (एसटीईएम) का क्षेत्रमा उच्च शिक्षा हासिल गरेका व्यक्तिहरुलाई लक्षित गरी ल्याइएको हो।
यसको सबैभन्दा ठूलो विशेषता भनेको यसले कम्पनीको प्रायोजन अनिवार्य गर्दैन। यसको अर्थ, कुनै पनि नेपाली एसटीईएम स्नातकले आफ्नो शैक्षिक योग्यताका आधारमा सिधै भिसाका लागि आवेदन दिन सक्छन्। जुन अमेरिकाको एच–१बी भिसाजस्तो जटिल प्रक्रियाभन्दा निकै सहज छ। यसले नेपाली युवाहरुलाई चीनको बढ्दो प्रविधि र नवप्रवर्तनको बजारमा सजिलै प्रवेश गर्न बाटो खुला गरिदिएको छ।
अमेरिकाको ‘गोल्ड कार्ड’: धनका लागि विशेष मार्ग
यसको ठीकविपरीत अमेरिकाको ‘गोल्ड कार्ड’ भिसाले मुख्यतः धनी लगानीकर्ताहरुलाई आकर्षित गर्ने लक्ष्य राखेको छ। यस भिसाका लागि योग्य हुन व्यक्तिले करिब ५० लाख अमेरिकी डलर को ठूलो लगानी शुल्क तिर्नुपर्ने हुन्छ।
यो भिसाले अमेरिकामा काम गर्ने, बस्ने र शिक्षा लिनेलगायतका सबै अधिकार दिन्छ। यो आर्थिक रुपमा सम्पन्न नेपाली उद्यमी वा लगानीकर्ताहरुका लागि अमेरिकी बजारमा पहुँच बनाउने एउटा विशेष मार्ग हो। यो भिसाले स्थायी बसोबास र अन्ततः नागरिकतासम्मको बाटो खोल्छ, जुन धेरैको लागि आकर्षक हुन सक्छ। तर, यसको उच्च आर्थिक लागतले अधिकांश नेपालीहरुका लागि यो पहुँचयोग्य छैन।
नेपालको प्रतिभा र अर्थतन्त्रमा यसको असर
नेपाली विद्यार्थी तथा दक्ष कामदारहरुले परम्परागत रुपमा पश्चिमी देशहरुमा भिसा पाउन निकै संघर्ष गर्नुपर्छ। अमेरिकामा भिसा शुल्क बढिरहेको र प्रक्रिया जटिल बन्दै गएको अवस्थामा, चीनको ‘के भिसा’ एउटा व्यावहारिक, लचिलो र किफायती विकल्प बनेको छ। यसले नेपाली युवाहरुको विदेश पलायनको प्रवृत्तिलाई पश्चिमतर्फ मात्र नभई चीनजस्तो नजिकको र उदीयमान बजारमा पनि मोड्न सक्छ।
अर्कोतर्फ अमेरिकाको ’गोल्ड कार्ड’ ले नेपालका धनाढ्य वर्ग वा ठूला व्यवसायीहरुलाई मात्र लाभ पुर्याउँछ। यसले युवा प्रतिभाका लागि भन्दा पुँजी आकर्षित गर्ने नीतिलाई प्राथमिकता दिन्छ।
नेपालका लागि चीनको ‘के भिसा’ ले युवा र प्रतिभाशाली वर्गका लागि नयाँ अवसरको ढोका खोलेको छ। यसले उच्च दक्षता भएका युवाहरुको आप्रवासनलाई ‘लोकतान्त्रिक’ बनाउने सम्भावना राख्छ। यसको ठीकविपरीत अमेरिकाको ‘गोल्ड कार्ड’ ले सम्पन्न वर्गलाई मात्र आकर्षित गर्छ। ग्लोबल ट्यालेन्ट ल्यान्डस्केप बदलिँदै जाँदा, नेपाली नीति–निर्माताहरु र युवाहरुले यी दुवै अवसरलाई सावधानीपूर्वक मूल्यांकन गर्दै आफ्नो भविष्यको मार्ग तय गर्नुपर्छ।
