काठमाडौं । भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरो विरुद्ध अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको कारबाहीले एउटा सानो देशलाई धेरै फाइदा पुर्याएको छ। मादुरोको अपदस्थतापछि पूर्वमा रहेको भेनेजुएलाको छिमेकी देश गुयानाले ज्याकपटमा हात पारेको छ। किनकि ठूला कम्पनीहरुले यसको नयाँ पत्ता लागेको कच्चा तेल क्षेत्रहरुमा लगानी गर्न लाइन लगाएका छन्।
एक दशकअघि अमेरिकी कम्पनी एक्सोनमोबिलले गुयानाको स्ट्याब्रोक ब्लकमा विशाल तेल भण्डार पत्ता लगाएको थियो। खोजअघि गुयाना दक्षिण अमेरिकाको सबैभन्दा गरिब देशहरुमध्ये एउटा थियो।
१० लाखभन्दा कम जनसंख्या भएको गुयानाले तेल बेचेर र रोयल्टी प्राप्त गरेर आफ्नो अर्थतन्त्रलाई बलियो बनायो। सन् २०१९ मा दोहोरो अंकको आर्थिक पावरहाउस बन्यो।
तर, यी सबैको बीचमा गुयानाले भेनेजुएलाबाट निरन्तर धम्की र क्षेत्रीय विवादहरुको सामना गर्यो। गुयाना र भेनेजुएलामा एक शताब्दी पुरानो क्षेत्रीय विवाद रहेको छ। निकोलस मादुरोले गुयानाको एसेक्विबो क्षेत्रलाई कब्जा गर्ने धम्की दिँदै आएका छन् र यस क्षेत्रमा आफ्नो सैन्य र नौसेना उपस्थिति बढाउने प्रयास गरिरहेका छन्। यी सबै अवरोधहरुले गुयानालाई सताइरहेका छन्।
गुयानाको तटबाट अरबौं ब्यारेल तेल पत्ता लागेको खबर बाहिर आएपछि एसेक्विबोमाथि मादुरोको दाबी तीव्र भयो। तर, अब मादुरो गुयानाको बाटोबाट हटाइएको छ।
यस वर्षको सुरुमा अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले सैन्य अपरेसनमार्फत मादुरोलाई अपहरण गरेका थिए। उनी हाल अमेरिकी हिरासतमा छन् र लागूऔषध र भ्रष्टाचारको आरोपको सामना गरिरहेका छन्। मादुरोको प्रस्थानले गुयानाको तनाव कम गरेको छ।
एसेक्विबो क्षेत्रको बारेमा, विवाद अन्तर्राष्ट्रिय अदालतमा चलिरहेको छ र अन्तिम निर्णय हुन वर्षौं लाग्न सक्छ।
एक्सनका सीईओ ड्यारेन वुड्सले मादुरोको अपहरणपछि उनको प्रस्थानले विवादित क्षेत्रमा भेनेजुएला नौसेना गस्ती घटाउनेछ र थप अनुकूल वातावरण सिर्जना गर्ने बताए। वुड्सले भने, ‘कम्पनीले अब तेलको लागि थप क्षेत्रहरु अन्वेषण गर्ने अवसर पाउनेछ।’
अमेरिकी कम्पनी शेभरन पनि गुयानाको तेल क्षेत्रमा एक हिस्सेदार बनेको छ। गत वर्ष कम्पनीले एक्सनको साझेदार हेस कर्पोरेसनको अधिग्रहण पूरा गर्यो। जसको स्ट्याब्रोक ब्लकमा ३० प्रतिशत% हिस्सेदारी थियो। गुयानाको अपतटीय तेल क्षेत्रहरुलाई कम्पनीहरुका लागि ‘सुनौलो खजाना’ मानिन्छ।
गुयानाको अपतटीय तेल क्षेत्रहरुलाई अत्यधिक आकर्षक सम्पत्ति मानिन्छ। जसले साझेदार कम्पनीहरुको लागि अर्बौं डलर आम्दानी उत्पन्न गर्न सक्छ। यहाँ तेल उत्पादनको लागत प्रतिब्यारेल लगभग ४३० हुने अनुमान गरिएको छ। जुन एकदम कम हो। यसले तेल उत्पादक कम्पनीहरुलाई उल्लेखनीय रुपमा फाइदा पुर्याउनेछ।
छिमेकी भेनेजुएलासँगको तनाव कम हुँदा गुयानालाई पनि फाइदा हुनेछ। किनकि विदेशी लगानीकर्ताहरुले अब गुयानामा लगानी गर्दा कम जोखिम महसुस गर्नेछन्।
ऊर्जा मूल्यहरु अनुगमन गर्ने वेबसाइट आयल प्राइससँग कुरा गर्दै सेन्टर फर स्ट्राटेजिक एन्ड इन्टरनेसनल स्टडिजका हेनरी जिमरले भने, ‘यदि कुनै देशले मादुरोको अपदस्थबाट सबैभन्दा बढी फाइदा उठाउने हो भने त्यो गुयाना हुनेछ।’ –एजेन्सी
