काठमाडौं । विश्व व्यवसाय क्षेत्रका लागि प्राकृतिक विपत्ति पाँचौँ ठूलो जोखिमका रुपमा देखिएको छ।
एलिजा रिस्क ब्यारोमिटरले हालै प्राकृतिक विपत्तिलाई विश्व व्यवसाय क्षेत्रका लागि पाँचौँ ठूलो जोखिमका रुपमा प्रस्तुत गरेको हो। प्राकृतिक विपत्तिमध्ये पनि लगातारको आँधीलाई एजिलाले शीर्ष स्थानमा राखेको छ। लगातारको आँधीले वर्ष २०२५ मा विश्वभर ६० अर्ब डलरभन्दा बढीको बीमाकृत सम्पत्तिमा क्षति पुगेको एलिजाको प्रतिवेदनले देखाएको हो।
ग्यालाघर रिका अनुसार सन् २०२३ र २०२५ को बीचमा वैश्विक बीमा दाबीहरुको प्रमुख कारणका रुपमा गम्भीर आँधी देखा परेको छ। जसको कुल क्षति २०० अर्ब डलरभन्दा बढी हुनेछ।
आँधीबेहरीभन्दा फरक ती घटना प्रायः चेतावनी बिना नै हुन्छन्। जसले गर्दा अचानक बाढी, उच्च हावा र असिनामार्फत क्षति हुन्छ।
आँधीबेहरीले प्रायः जनताको ध्यान आकर्षित गर्छ तर असिनाले सबै प्राकृतिक प्रकोशपसँग सम्बन्धित बीमाकृत सम्पत्ति क्षतिको ५० प्रतिशतदेखि ८० प्रतिशतसम्मको हिस्सा ओगटेको छ।
अमेरिकाबाहेक उत्तरी स्पेनजस्ता क्षेत्रहरुमा पनि उल्लेखनीय क्षति भएको छ। यी बीमा दाबीको गम्भीरता बढ्दै गइरहेको छ किनकि आँधीबेहरीले विमान फ्लिट र सौर्य ऊर्जा प्रतिष्ठानजस्ता उच्च–मूल्य सम्पत्तिलाई बढ्दो रुपमा असर गरिरहेको छ।
यी घटनाको भौतिक प्रभाव महत्वपूर्ण छ। बेसबल आकारको असिना १६० किलोमिटर प्रतिघन्टाभन्दा बढी गतिमा यात्रा गर्न सक्छ। जसमा व्यावसायिक बेसबल पिचको गतिज ऊर्जा हुन्छ। त्यसकारण हानिकारक हावा र असिना महँगो सम्पत्ति र सवारीसाधनको बीमा दाबीको प्रमुख कारण बनेको छ।
धेरै कारकले यी आँधीबेहरीको वित्तीय प्रभाव बढाइरहेका छन्। जनसंख्या वृद्धि र जोखिमपूर्ण क्षेत्रहरुमा द्रुत सहरीकरणले जोखिममा रहेका सम्पत्तिहरुको संख्या बढाएको छ। पुराना भवन र पुरानो निर्माण संहिताहरु प्रायः वर्तमान मौसमको प्रभावलाई सामना गर्न सक्दैनन्।
मर्मत र पुनर्निर्माण लागत बढेको छ। उदाहरणका लागि विलिस रिको प्रतिवेदनअनुसार छानाहरु प्रतिस्थापन गर्ने लागत विगत ५ वर्षमा ४५ प्रतिशत र सन् २००० देखि २५० प्रतिशतले बढेको छ। दक्ष श्रम र सामग्रीको अभावले यी लागत अझ बढेको छ।
एलियान्ज कमर्सियलका सीईओ थोमस लिलेलुन्डका अनुसार आँधबेहरी प्रायः माध्यमिक खतराहरु भनेर चिनिने भए पनि तिनीहरुको कुल वित्तीय प्रभाव अब आँधीबेहरी जस्ता प्राथमिक खतराहरुबराबर वा त्योभन्दा बढी छ। उनले व्यवसायहरुले परम्परागत परिदृश्य योजनाभन्दा बाहिर जान र सक्रिय जोखिम व्यवस्थापन अपनाउन आवश्यक रहेको औँल्याए।
बीमा विशेषज्ञहरूले अब भौतिक कमजोरी पहिले नै पहिचान गर्न कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई)को प्रयोगको वकालत गरिरहेका छन्। एलियान्ज कमर्सियलका जोखिम सल्लाहकार परामर्श सेवाका विश्वव्यापी प्रमुख माइकल ब्रुचले भने, ‘परम्परागत विपत्ति मोडेलहरुले प्रायः छानाको प्रकार वा सम्पत्ति मूल्यजस्ता विशिष्ट सम्पत्ति कारकहरुका लागि लेखाजोखा गर्न संघर्ष गर्छन्।’
एआई र डाटाबाट सञ्चालित अन्तर्दृष्टि प्रयोग गरेर कम्पनीहरुले आँधी आउनुअघि जोखिमहरु पहिचान गर्न सक्नुपर्ने सुझाव दिइएको छ। –एजेन्सी
