काठमाडौं । लामो प्रतीक्षा र अनेकौँ प्राविधिक चुनौतीहरूलाई चिर्दै अन्ततः नागढुंगा-सिस्नेखोला सुरुङमार्ग सञ्चालनको अन्तिम चरणमा पुगेको छ। नेपाल सरकारले यस सुरुङमार्ग प्रयोग गरेबापत चालकहरूले तिर्नुपर्ने ‘सुरुङमार्ग उपभोग दस्तुर’ राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी सार्वजनिक गरेको छ।
मन्त्रिपरिषद्को निर्णयअनुसार सडक बोर्ड ऐन, २०५८ को अधिकार प्रयोग गर्दै सरकारले चार वर्गका सवारी साधनका लागि छुट्टाछुट्टै दर तय गरेको हो।
के छ नयाँ शुल्कको व्यवस्था?
भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयका अनुसार काठमाडौँ भित्रिने सवारी साधनले बाहिरिनेको तुलनामा केही बढी शुल्क तिर्नुपर्नेछ। सुरुङमार्गका कारण उकालो बाटो र घुम्ती काट्नु नपर्ने हुँदा इन्धन र समयको बचत बढी हुने भएकाले भित्रिने तर्फको शुल्क केही बढी राखिएको बुझिएको छ।
नोट: सुरक्षाका कारण यो सुरुङमार्गमा मोटरसाइकल र स्कुटर चलाउन भने प्रतिबन्ध लगाइएको छ।
परियोजनाको वृत्तान्त:
लगानी र समययो सुरुङमार्ग निर्माण सम्पन्न गर्न करिब ६ वर्ष (७२ महिना) लागेको छ। सन् २०१९ (२०७६ कात्तिक) मा शिलान्यास गरिएको यो आयोजना सुरुमा ४२ महिनाभित्रै सक्ने लक्ष्य थियो, तर कोभिड-१९ को महामारी र स्थानीय मुआब्जा विवादका कारण यसको समयसीमा लम्बिएको हो।
सुरुमा आयोजनाको अनुमानित लागत करिब २२ अर्ब रुपैयाँ थियो। तर समय लम्बिँदै जाँदा र डिजाइनमा केही परिवर्तन हुँदा हाल यसको कुल लागत करिब २७.५ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ।
यो आयोजना जापान सरकारको सहुलियतपूर्ण ऋण सहयोगमा निर्माण भएको हो। यसमा करिब १६.५ अर्ब रुपैयाँ जापानी सहयोग नियोगको ऋण छ भने बाँकी रकम नेपाल सरकारले आन्तरिक स्रोत (मुआब्जा र केही निर्माण खर्च) बाट बेहोरेको छ।
लगानी उठ्न कति समय लाग्ला ?
प्रारम्भिक अध्ययनहरूका अनुसार यो सुरुङमार्गबाट उठ्ने दस्तुर र यसले गर्ने आर्थिक योगदानका आधारमा यसको ‘ब्रेकइभन पोइन्ट’ करिब २० देखि २५ वर्ष हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ। यद्यपि, यो सवारीको चाप र सञ्चालन खर्चमा निर्भर रहनेछ।
धेरैलाई लाग्न सक्छ- केही मिनेटको यात्राका लागि शुल्क किन तिर्ने? तर तथ्याङ्कले अर्कै भन्छ:
दूरीको बचत: साविकको नौबिसे-नागढुंगा सडक करिब ८.५ किलोमिटर छ, जबकि सुरुङमार्गको प्रयोग गर्दा यो दूरी करिब २.७ किलोमिटरमा खुम्चिन्छ।
समयको बचत: जाम र घुम्तीका कारण यो खण्ड पार गर्न ३० देखि ५० मिनेट लाग्ने गरेकोमा अब मात्र ७ देखि १० मिनेटमा पार गर्न सकिन्छ।
इन्धन र मर्मत खर्च: उकालो र ओरालो बाटोमा सवारीले खपत गर्ने इन्धन र टायरको खिइने दरलाई हिसाब गर्दा, एकपटक सुरुङमार्ग प्रयोग गर्दा हल्का सवारी साधनको करिब १५० देखि २०० रुपैयाँ बराबरको इन्धन बचत हुन्छ।
यसर्थ, ६०-६५ रुपैयाँ शुल्क तिरेर समय र इन्धन बचत हुनुका साथै सुरक्षित यात्रा सुनिश्चित हुने भएकाले यो शुल्क न्यायोचित देखिन्छ। यसले नागढुंगाको ‘नर्क’ मानिने जामबाट सर्वसाधारणलाई ठूलो राहत दिने निश्चित छ।
