काठमाडौं । अमेरिका र इजरायलसँग इरानको युद्धका कारण मध्यपूर्वमा तनाव चरम सीमामा छ। यो बढ्दो द्वन्द्वले ऊर्जा क्षेत्रमा कठिनाइहरु सिर्जना गरेको छ। जसले गर्दा पाकिस्तान र बंगलादेशजस्ता देशमा त्रास फैलिएको छ।
यसैबीच भारतमा ग्यास संकट बढ्दै गएको देखिन्छ। मार्च ७ मा एलपीजी सिलिन्डरको मूल्य वृद्धिले जनतालाई गम्भीर धक्का दिएको छ र त्यसपछि पनि भारत सरकारले धेरै ठूला निर्णय लिइरहेको छ। भारत सरकारले एलपीजी सिलिन्डर बुकिङसँग सम्बन्धित नियम पनि परिवर्तन गरेको छ।
इरान युद्धका बीचमा विश्वव्यापी तेल र ग्यासको चिन्ता बढ्दै गएको छ। भारतमा सरकारले पर्याप्त भण्डार भएको दाबी गर्छ। यद्यपि, यी दाबीहरुका बीचमा इरान युद्धले भारतका प्रमुख सहरहरुमा एलपीजी सिलिन्डरका बारेमा आतंक देखिएको छ। उत्तर प्रदेश, कोलकाता र हैदराबादलगायत धेरै ठाउँहरुमा ग्यास एजेन्सीहरु बाहिर लामो लाइनहरु बनेका छन्।
यद्यपि, भारत सरकार र विज्ञहरुले स्पष्ट रुपमा भनेका छन् कि देशमा ग्यास अभाव छैन र यो अवस्था केवल आतंक बुकिङका कारणले हो।
गत मार्च ७ मा इन्डियन आयल कर्पोरेसन (आईओसीएल)ले एलपीजी सिलिन्डरको मूल्यमा संशोधन गर्यो। अचानक व्यावसायिक र खाना पकाउने ग्यास सिलिन्डर दुवैको मूल्य बढायो। जसले युद्धका कारण आपूर्ति अवरोधको चिन्ताका बीचमा मूल्यमा ठूलो धक्का दियो। एलपीजी सिलिन्डरको मूल्य वृद्धिको सन्दर्भमा १४ किलोग्रामको घरेलु एलपीजी सिलिन्डरको मूल्य भारु ६० र व्यावसायिक सिलिन्डरको मूल्य भारु ११५ ले बढाइएको छ। यसले सर्वसाधारणलाई मात्र नभई होटल र रेस्टुरेन्टजस्ता व्यवसायलाई पनि असर पारेको छ।
भारतले ग्यासको मूल्य बढाएसँगै अब नेपालमा बढ्ने निश्चित छ। किनकि नेपालले भारतबाटै ग्यास आपूर्ति गर्ने हो।
अर्कोतर्फ भारत सरकारले पहिला घरेलु उपभोक्ताको हितलाई ध्यान दिनेछ। यसको अर्थ भारतले अब पहिलेजस्तो नियमित जस्तो नेपालमा ग्यास पठाउने सम्भावना क्षण बन्दै गएको छ। यसले नेपाली बजारमा ग्यासको मूल्य बढ्नुका साथै उपलब्धता पनि कठिन हुने विश्लेषकहरु बताउँछन्।
इरान र अमेरिका र इजरायल बीचको अमेरिका–इजरायल युद्धका कारण बढेको विश्वव्यापी तनावको बीचमा इन्धन आपूर्तिमा भइरहेको हालको भूराजनीतिक अवरोधहरुको प्रतिक्रियामा भारत सरकारले पनि द्रुत रुपमा निर्णयहरु लिइरहेको छ। ग्यास आपूर्तिमा आएको अवरोधको प्रतिक्रियामा भारतको पेट्रोलियम मन्त्रालयले तेल रिफाइनरीहरुलाई एलपीजी उत्पादन बढाउन आदेश दिएको छ र यो अतिरिक्त उत्पादनलाई घरेलु एलपीजी प्रयोगका लागि मात्र प्रयोग गर्न निर्देशन दिएको छ।
एलपीजी संकटलाई सम्बोधन गर्न भारतले अन्य सरकारी निर्णयहरुका साथै एलपीजी सिलिन्डर बुकिङ नियमहरु पनि परिवर्तन गरिएको छ। भारत सरकारले एलपीजी सिलिन्डर बुकिङको न्यूनतम समय सीमा अघिल्लो २१ दिनबाट बढाएर २५ दिन गरेको छ। सरकारले यो निर्णय भण्डारण रोक्नका लागि लिएको हो र यसको स्पष्ट अर्थ अब २५ दिन पछि मात्र सिलिन्डर बुक गर्न सकिन्छ भन्ने हो।
