काठमाडौं । इरान–इजरायल युद्धले विश्वभर कच्चा तेल र ग्यासको मूल्य बढाइरहेको छ। युद्धले हर्मुज अफ स्ट्रेटहुँदै कच्चा तेलको आपूर्तिमा उल्लेखनीय प्रभाव पारेको छ। कच्चा तेलको मूल्य बढेको छ। जसले ढुवानीलाई बाधा पुर्याएको छ। विज्ञहरुले अर्को क्षेत्रलाई पनि प्रमुख खतराका रुपमा हेरिरहेका छन्।
विज्ञहरुका अनुसार वास्तविकमा दीर्घकालीन खतरा तेल वा ग्यास मात्र नभएर मल हो। विज्ञहरु भन्छन्, ‘युद्धका कारण मल आपूर्तिमा अवरोधले ठूलो संकट निम्त्याउन सक्छ। यसले आगामी महिनाहरुमा खाद्य उत्पादनमा गिरावट र महँगी बढ्न सक्छ।’
खाडी क्षेत्र एउटा प्रमुख मल आपूर्ति केन्द्र
साउदी अरेबिया, कतार, ओमान र युएई जस्ता धेरै पश्चिम एसियाली देशहरु विश्वलाई युरिया, सल्फर र अमोनियाको प्रमुख आपूर्तिकर्ता हुन्। इरान आफैँ अमोनियाको विश्वको तेस्रो ठूलो उत्पादक हो। जुन बालीनालीका लागि आवश्यक पोषक तत्वहरुको उत्पादनमा प्रयोग गरिन्छ।
कृषिमा प्रत्यक्ष प्रभाव
यदि इरान–इजरायल युद्ध धेरै महिनासम्म जारी रह्यो भने खाडी क्षेत्रमा मल उत्पादन र ढुवानी दुवै प्रभावित हुन सक्छ। इकोनोमिक टाइम्सका अनुसार विशेष गरी किसानहरु नयाँ बाली रोप्ने तयारी गरिरहेको समयमा यसले विश्वव्यापी कृषिमा प्रत्यक्ष असर गर्नेछ। फलस्वरुप आगामी महिनाहरुमा खाद्य उत्पादनमा पनि गिरावट आउन सक्छ।
युद्ध निम्त्याउने बजार उथलपुथल
मध्यपूर्वमा युरियाको मूल्य तीव्र रुपमा बढेको छ। युरोपमा अमोनियाको मूल्य प्रतिटन लगभग ७२५ डलर पुगेको छ। धेरै कारखानामा उत्पादन घटेको छ। ढुवानी मार्गहरु अस्थिर भएका छन्।
यहाँबाट पनि खराब खबर
रुस विश्वको सबैभन्दा ठूलो मल निर्यातकर्ता हो। विज्ञहरुका अनुसार यसले पनि यसको सीमित उत्पादन क्षमताका कारण मध्य पूर्वको अभावलाई पूर्ण रुपमा पूरा गर्न सक्दैन। थप रुपमा फस्फेट निर्यातमा चीनको प्रतिबन्ध र कतारमा सल्फर उत्पादन घटेको कारणले विश्वव्यापी आपूर्तिलाई अझ कडा बनाएको छ।
खाद्य संकट झनै बढ्ने
विज्ञहरुका अनुसार विश्वव्यापी बाली उत्पादनको ठूलो हिस्सा नाइट्रोजन र फस्फेटमा आधारित मलहरुमा निर्भर गर्दछ। यदि हर्मुज अफ स्ट्रेटहुँदै लामो समयसम्म आपूर्ति अवरुद्ध रह्यो भने किसानहरुले कम मल प्रयोग गर्नेछन् वा कम उत्पादन दिने बालीहरु उब्जाउनेछन्। यसले केही महिनाभित्रै कम बाली र खाद्यान्नको मूल्य बढ्न सक्छ। यसको अर्थ मल आपूर्तिमा अवरोधले विश्वव्यापी खाद्य संकटलाई अझ खराब बनाउन सक्छ। फलस्वरुप खाद्यान्नको मूल्य बढ्ने जोखिम हुनेछ। –एजेन्सी
