काठमाडौं । इरानले होर्मुज स्ट्रेट हुँदै जाने जहाजहरुमा शुल्क लगाउने योजनाको घोषणा गरेको छ। बेइजिङका लागि इरानका राजदूतले शनिबार घोषणा गरे कि होर्मुज हुँदै जाने जहाजहरुमा नयाँ शुल्क लगाइनेछ। यसबाहेक इरानी राजदूतले मित्र राष्ट्रहरुले विशेष व्यवहार पाउने पनि बताए।
होर्मुज जलमार्गमा जहाजहरुमा लगाइएको शुल्क इरान र अमेरिकाबीचको सम्झौतामा प्रमुख बाधा बनेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले स्पष्ट रुपमा भनेका छन् कि होर्मुजमा कुनै पनि शुल्क स्वीकार गरिने छैन।
इरान र अमेरिकाबीचको द्वन्द्व अन्त्य गर्न गत महिना हस्ताक्षर गरिएको समझदारीपत्र (एमओयू) मा व्यावसायिक जहाजहरु ६० दिनसम्म बिना शुल्क होर्मुजबाट जान सक्ने उल्लेख छ। यद्यपि, ६० दिनको वार्ता समाप्त भएपछि यो ऊर्जा जलमार्गका लागि के व्यवस्था गरिनेछ भन्ने कुरा स्पष्ट छैन।
शुल्कका बारेमा ओमानसँग वार्ता
चीनका लागि इरानका राजदूत अब्दुलरेजा रहमानीले बेइजिङमा रहेको विश्व शान्ति मञ्चमा आफ्नो देशले ओमानसँग यो महत्वपूर्ण जलमार्गका लागि नयाँ व्यवस्थामा काम गरिरहेको बताए। एएफपीका अनुसार फज्लीले भने, ‘जलमार्गका रुपमा जहाँ होर्मुज यसको क्षेत्रीय पानीको हिस्सा हो, हामी निश्चित रुपमा सेवा शुल्क लिनेछौँ। यो शुल्क टोल हुने छैन।’
होर्मुज जलमार्ग किन महत्वपूर्ण छ ?
- होर्मुज इरान र ओमानबीचको साँघुरो जलमार्ग हो। जसले फारसी खाडीलाई ओमान सागरसँग जोड्छ।
- यो फारसी खाडीबाट अरब सागर र त्यसपछि हिन्द महासागरसम्म जाने एकमात्र जलमार्ग हो। जसले यसलाई महत्वपूर्ण बनाउँछ।
- खाडी देशहरुद्वारा लगभग सबै तेल र ग्यास निर्यात यस मार्गबाट यात्रा गर्छन्। जुन विश्वको ऊर्जा निर्यातको पाँचौँ भाग हो।
मित्र राष्ट्रहरुका लागि विशेष छुट
इरानी राजदूतका अनुसार नयाँ व्यवस्थाहरु होर्मुजबाट पारगमनको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न जहाजहरुको आवागमनको निगरानी गर्न र ठूलो संख्यामा जहाजहरुको वातावरणीय प्रभावलाई सम्बोधन र व्यवस्थापन गर्नमा केन्द्रित हुनेछन्। उनले भने, ‘हामी निश्चित रुपमा ती देशहरुका लागि विशेष उपचारका बारेमा विचार गर्नेछौँ। जुन हाम्रा साथी रहेका छन् र कठिन समयमा हाम्रो साथमा उभिएका छन्।’ –एजेन्सी
