काठमाडौं । इरान र ओमनले होर्मुज समुद्रीमार्गबाट गुज्रिने जहाजबाट मिलेर शुल्क असुल्ने भएका छन्।
इरानको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बघाईले ओमानसँग होर्मुजका बारेमा सम्झौताको घोषणा गरेका हुन्। उनले भने, ‘इरान र ओमानले होर्मुजका लागि ढुवानी मार्ग नक्सामा सम्झौता गरेका छन्। यो सम्झौता एक हप्तासम्म प्राविधिक वार्तापछि भएको हो।
ओमान र इरानबीचको सम्झौता पछि अब यो समुद्री मार्ग खोल्न अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पमा ध्यान केन्द्रित छ। अमेरिकाले यस कोरिडोर वरिपरि नाकाबन्दी कायम राखेको छ र इरानले सम्झौताको एक भागका रुपमा अमेरिकालाई नाकाबन्दी हटाउन अनुरोध गरेको छ।
इस्माइल बघाईले यो महत्वपूर्ण समुद्रीमार्ग (इरान र ओमान) मा रहेका दुई देशले जुन १८ मा सुरक्षित नेभिगेसन मार्ग स्थापना गर्न समझदारीपत्र (एमओयू) मा हस्ताक्षर गरेका थिए। त्यसपछि लगभग ३ महिनाअघि गहन वार्ता सुरु भएको थियो र अब दुवै पक्ष सम्झौतामा पुगेका छन्। यद्यपि, इरानी प्रवक्ताले जहाजबाट लिने शुल्क स्पष्ट पारेनन्। किनकि इरानले होर्मुजमा शुल्क लगाउन जोड दिइरहेको छ।
बघाईले आफ्नो विज्ञप्तिमा भनेका छन्, ‘अमेरिकी अवरोधका बाबजुद विगत ३ हप्ताको वार्तामा सकारात्मक प्रगति भएको छ र ढुवानी मार्ग नक्सामा सम्झौता भएको छ। यो सम्झौता इरानी विदेश मन्त्रालयको नेतृत्वमा समन्वयमार्फत भएको हो। वार्तामा रक्षा, सुरक्षा र वातावरणका अधिकारीहरु समावेश थिए।’
यस सम्झौताको बाबजुद तेहरान र मस्कटले संयुक्त वक्तव्यको शब्दावलीसहित केही बाँकी रहेका मुद्दामा काम जारी राखेका छन्। बघाईले यो प्रक्रिया औपचारिक रुपमा पूरा नभएसम्म वार्ता जारी रहने बताए। वार्तापछि संयुक्त वक्तव्य जारी गरिनेछ।
बघाईले होर्मुजको व्यवस्थालाई इरान र ओमानबीचको स्वतन्त्र सम्झौताका रुपमा वर्णन गरे। यसको उद्देश्य दुवै देशको सार्वभौमिकताको सम्मान गर्दै होर्मुजबाट जहाजहरुको सुरक्षित मार्गलाई सहज बनाउनु हो। उनले सम्झौता नेभिगेसनमा केन्द्रित थियो र जलमार्गमा इरानको दाबीलाई परिवर्तन नगरेको बताए।
नेभिगेसन मार्गमा सम्झौता भए पनि बघाईले होर्मुजबाट सुरक्षा र सामान्य व्यावसायिक ढुवानीको पूर्ण पुनस्र्थापना अमेरिकाको अवैध कार्यहरु र नौसेना नाकाबन्दीको अन्त्यमा निर्भर रहेको बताए। इरानले क्षतिपूर्तिको मागलाई नवीकरण गर्दै अमेरिकाले आफ्ना प्रतिज्ञाहरु उल्लंघन गरेको उनको आरोप छ। –एजेन्सी
