काठमाडौं । विगत दुई दशकमा एसिया प्रशान्त क्षेत्रमा प्राकृतिक प्रकोपबाट हुने क्षतिमा करिब ७ प्रतिशत मात्र बीमांकृत सम्पत्ति रहेको पाइएको छ।
आर्थिक सहयोग तथा विकास संगठन (ओईसीडी)ले सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनले यस्तो देखाएको हो। यसका अतिरिक्त एसिया प्रशान्त क्षेत्रका आधाभन्दा बढी देशहरुले ५प्रतिशतभन्दा कम क्षति कभर गरेका छन्। विशेषगरी भूकम्प बीमाको दायरा न्यून देखिएको छ।
बाढी, भूकम्प र चक्रवातलगायत प्राकृतिक प्रकोपले उदीयमान र विकासशील एसिया प्रशान्त देशहरुमा सन् २००० देखि २०२३ सम्म वार्षिक औसत ४८.४ अर्ब डलरको क्षति पुर्याएको छ। जसमा बाढीको क्षति ४६ प्रतिशत रहेको छ।
यस क्षेत्रमा विगत दुई दशकमा प्राकृतिक प्रकोपबाट हुने क्षति १६५ प्रतिशतले बढेको छ। मौसमसँग सम्बन्धित क्षति सन् २००० र २००४ बीचको १०.८ अर्ब डलरबाट बढेर सन् २०१९ र २०२३ बीच ४२.४ अर्ब डलर पुगेको छ।
बीमा सुरक्षामा यो खाडलले घरपरिवार र व्यवसायहरुमा भारी बोझ राख्छ, आर्थिक पुनर्लाभलाई सुस्त बनाउँछ र सार्वजनिक वित्तमा दबाब दिन्छ। बढ्दो प्रकोप आवृत्ति र गम्भीरताले यो खाडललाई फराकिलो बनाउने र प्रिमियम उच्च बनाउने अनुमान गरिएको छ। जसले गर्दा कभरेज कम किफायती हुनेछ।
बीमाको माग पक्षमा प्रमुख कारकहरुमा जोखिमका बारेमा कम जागरुकता, कभरेज आवश्यकताहरुको गलत प्रचार, सरकारी विपद् सहायतामा निर्भरता, बीमा कम्पनीहरुमा विश्वासको कमी र किफायती समस्याहरु समावेश छन्।
धेरै देशमा प्राकृतिक प्रकोपका लागि कभरेज मानक सम्पत्ति नीतिहरुमा समावेश गर्नुको सट्टा वैकल्पिक थपका रुपमा बेचिन्छ। जसले गर्दा मानिसहरु यसलाई खरिद गर्न अनिच्छुक हुन्छन्। उदाहरणका लागि इन्डोनेसियामा सम्पत्ति बीमा भएका ५ प्रतिशतभन्दा कम घरपरिवारले वैकल्पिक बाढी कभरेज खरिद गर्छन्।
आपूर्ति पक्षमा प्रिमियम जोखिम मूल्यांकन, पुनर्बीमा लागत, वितरण खर्च र नियामक मूल्य निर्धारण ढाँचाहरुद्वारा निर्धारण गरिन्छ।
केही प्रगति भए पनि आर्थिक नोक्सानीको अंशका रुपमा बीमांकृत सम्पत्तिको क्षति सन् २००० देखि २००९ सम्मको २.६ प्रतिशतबाट बढेर सन् २०१४ देखि सन् २०२३ सम्म ६.६ प्रतिशत हुने अनुमान गरिएको छ।
