काठमाडौं । इरान युद्धको आगोले अब अमेरिका र युरोपेली देशहरुलाई सताएको छ। अमेरिकामा मन्दीको खतरा बढ्दै गइरहेको छ भने युरोपमा पनि त्रास फैलिएको छ। यसको सबैभन्दा ठूलो कारण कच्चा तेलको मूल्यमा भएको वृद्धि हो।
स्ट्रेट अफ हर्मुज हुँदै ढुवानी बन्द हुँदा तेल र ग्यास आपूर्तिमा असर परेको छ। यसले विश्वका धेरै देशमा इन्धनको मूल्यमा वृद्धि भएको छ। अमेरिकाले विश्वमा सबैभन्दा धेरै तेल उत्पादन गर्छ। तर, त्यहाँ इन्धनको मूल्यमा पनि हालैको सबैभन्दा ठूलो वृद्धि देखिएको छ। डिसेम्बरको न्यूनतम बिन्दुबाट कच्चा तेल प्रतिग्यालन ५० डलरले बढेको छ।
अमेरिकामा कच्चा तेलको मूल्य १०२ डलर नाघेको छ। सन् २०२२ पछि पहिलोपटक पेट्रोलको मूल्य प्रतिग्यालन ४ डलर नाघेको छ। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको दुवै कार्यकालमा पेट्रोलको यो उच्चतम मूल्य हो।
पोलिमार्केटको सर्वेक्षणअनुसार यस वर्षको अन्त्यसम्ममा अमेरिकी अर्थतन्त्र मन्दीमा पर्ने सम्भावना ४० प्रतिशत पुगेको छ। विज्ञहरुका अनुसार मानिसहरु मन्दीका लागि तयार छन् वा आसन्न पतनको डरले डराइरहेका छन्।
युरोपमा त्रास
इरान युद्धको प्रभाव अमेरिकामा मात्र नभई युरोपमा पनि महसुस भइरहेको छ। युरोपको सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्र जर्मनीका चान्सलर फ्रेडरिक मर्जले भनेका छन्, ‘यदि इरान युद्ध लम्बियो भने यसले कोरोनाभाइरस महामारीजस्तै युरोप र जर्मनीमा पनि प्रभाव पार्न सक्छ।’
युरोपमा जेट इन्धनको मूल्य हालै १०० प्रतिशतले बढेको छ। अमेरिका र युरोपले खाडीबाट धेरै कम तेल र ग्यास आयात गर्छन् भन्ने तथ्यको बावजुद यो हो।
एसियाली देशहरु सबैभन्दा बढी प्रभावित छन्। होर्मुज जलमार्गबाट बग्ने अधिकांश तेल र ग्यास यी देशमा जान्छ। फिलिपिन्सले राष्ट्रिय ऊर्जा आपतकाल घोषणा गरेको छ। फिलिपिन्सले आफ्नो ९८ प्रतिशत तेल पश्चिम एसियाबाट आयात गर्छ। फेब्रुअरी २८ देखि फिलिपिन्समा पेट्रोलको मूल्य १०० प्रतिशतले बढेको छ।
फिलिपिन्सबाहेक भियतनाम, सिंगापुर, दक्षिण कोरिया, ताइवान, मलेसिया र थाइल्यान्डले पनि आफ्नो ७० प्रतिशतभन्दा बढी तेल पश्चिम एसियाबाट आयात गर्छन्। भियतनामको ९० प्रतिशत कच्चा तेल मध्य पूर्वबाट आउँछ। –एजेन्सी
