काठमाडौं । सुनलाई सधैँ सुरक्षित लगानी मानिन्छ। जब संसारमा तनाव वा युद्ध हुन्छ तब लगानीकर्ताहरु यसमा झुम्मिन्छन्। किनकि अन्य बजारहरुमा अनिश्चितता बढ्छ।
नेपाली बजारमा आज बिहीबार प्रतितोला २ लाख ३६ हजार ३०० रुपैयाँ कायम भएको छ। जब कि नेपाली बजारमा सुनको भाउ असोज ३१ गते हालसम्मकै उच्च २ लाख ५८ हजार रुपैयाँसम्म पुगेको थियो। यो उच्च स्तरबाट सुनको भाउ आजसम्म आइपुग्ने लगभग २२ हजार रुपैयाँले घटिसकेको छ।
यद्यपि जब संसार शान्तिमा फर्किन्छ तब सुनको मूल्य घट्ने सम्भावना हुन्छ। हाल सुनको भाउ भारी गिरावट आउन सक्ने संकेत देखा पर्दैछन्। सुनको भाउमा गिरावट ल्याउन सक्ने ४ प्रमुख कारक छन्।
अमेरिका–चीन व्यापार सम्झौता
विश्वका दुई शक्तिशाली देशहरु अमेरिका र चीनले व्यापार युद्ध, कर र आपूर्ति शृंखला तनावका कारण वर्षौंदेखि विश्व बजारलाई अस्थिर बनाइरहेका छन्। यद्यपि, आज यी दुईबीच केही व्यापार सम्झौता भएका छन्। विश्वले राहातको सास फेर्न लागेको छ। चीन आफैँले अमेरिकासँग प्रतिस्पर्धा गर्न आफ्नो सुनको भण्डार बढाइरहेको थियो। जसले गर्दा मूल्य बढिरहेको थियो।
अब परिस्थिति परिवर्तन हुँदैछ। दुई देशहरुबीच सकारात्मक छलफलहरु भइरहेका छन्। यदि यो छलफल सकारात्मक बन्यो भने लगानीकर्ताहरुको विश्वास शेयर बजार र उद्योगमा फर्किनेछ। अमेरिका–चीन व्यापार सम्झौता सुनका लागि एक प्रमुख नकारात्मक ट्रिगर साबित हुन सक्छ। जसले गर्दा मूल्यमा गिरावट आउन सक्छ।
भारत–अमेरिका व्यापार सम्झौता
भारत विश्वको दोस्रो ठूलो सुन उपभोक्ता हो। त्यसकारण यदि भारत र अमेरिकाबीच बलियो व्यापार सम्बन्ध बन्यो भने यसको प्रत्यक्ष प्रभाव सुनको मूल्यमा पर्नेछ। नयाँ व्यापार सम्झौताले भारतमा विदेशी लगानी आकर्षित गर्नेछ। डलरको तुलनामा भारतीय रुपैयाँ बलियो बनाउनेछ र आर्थिक गतिविधिलाई बढावा दिनेछ। जब भारतीय रुपैयाँ बलियो हुन्छ तब भारतमा सुन किन्नु सस्तो हुन्छ।
यसको परिणामस्वरूप अन्तर्राष्ट्रिय दरहरु स्थिर रहे पनि भारतीय बजारमा सुनको मूल्य घट्नेछ। सुनमा लगानी गर्न खोज्ने लगानीकर्ताहरुले आगामी महिनाहरुमा राहात पाउन सक्छन्।
इजरायल–हमास युद्धविराम
मध्यपूर्वले सधैँ विश्वव्यापी अर्थतन्त्रलाई असर गरेको छ। इजरायल र हमासबीचको लामो समयदेखि चलिरहेको द्वन्द्वले मानवीय संकटलाई बढाएको मात्र होइन तर विश्व बजारमा डरको वातावरण पनि सिर्जना गरेको छ। तेलको मूल्य बढेको छ। आपूर्ति शृंखलाहरु अवरुद्ध भएका छन् र लगानीकर्ताहरुले सुरक्षित आश्रयको खोजीमा सुन किनेका छन्।
अहिले दुवै पक्षबीच युद्धविराम वार्ता अगाडि बढिरहेको छ। ट्रम्प आफैँले यस प्रयासको नेतृत्व गरिरहेका छन्। यदि यो साकार भयो भने बजार स्थिर हुनेछ। यसले सुनको चमकलाई पनि मधुरो बनाउँछ। लगानीकर्ताहरुले आफ्नो फन्ड स्टक, बन्ड र घरजग्गाजस्ता लाभदायक क्षेत्रहरुमा सार्छन्। यसले स्वाभाविक रुपमा सुनको मूल्य घट्छ।
पाकिस्तान–अफगानिस्तानमा युद्धविराम
दक्षिण एसियामा अस्थिरताका कारण अन्तर्राष्ट्रिय लगानीकर्ताहरु प्रायः सतर्क रहन्छन्। पाकिस्तान र अफगानिस्तानबीचको स्थायी युद्धविरामले यस क्षेत्रमा आर्थिक स्थिरता र विश्वास बढाउनेछ। यद्यपि यी दुई देशहरुले अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा उल्लेखनीय योगदान गर्दैनन्। शान्तिपूर्ण वातावरणले व्यापार, लगानी र क्षेत्रीय विकासका लागि ढोका खोल्नेछ।
लगानीकर्ताहरु यस्तो वातावरणमा जोखिम लिन इच्छुक हुन्छन् र जब लगानीकर्ताहरु शेयर बजारमा फर्किन्छन्, सुनको माग घट्छ। यसको अर्थ दक्षिण एसियामा बन्दुकहरु मौन भएमा सुनको मूल्य पनि कम हुनेछ।
यद्यपि अमेरिकाले यी चार घटनामा प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष भूमिका खेलेको छ। यदि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो इच्छाअनुसार यी चार पक्षलाई व्यवस्थापन गर्न सक्षम भएमा सुनको मूल्य घट्न बाध्य छ।
