काठमाडौं । सन् २००८ को विश्वव्यापी आर्थिक मन्दीयताकै सबैभन्दा ठूलो फेरबदल अहिले ‘निजी ऋण’ (प्राइभेट क्रेडिट) बजारमा देखिन थालेको छ। जसले विश्वभरका लगानीकर्तालाई सतर्क बनाइदिएको छ।
विगतका वर्षहरुमा सफ्टवेयर र प्रविधि क्षेत्रका कम्पनीहरुलाई मनग्गे ऋण प्रवाह गरिए पनि अहिले आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) को बढ्दो प्रभाव र बजारको अस्थिरताका कारण ती लगानी जोखिममा परेका छन्। यसको प्रत्यक्ष असर नेपालजस्ता उदीयमान बजारका आईटी स्टार्टअप र सफ्टवेयर निर्यात गर्ने कम्पनीहरुमा पर्न सक्छ। किनकि बाह्य लगानीकर्ता अब प्रविधि क्षेत्रमा पैसा खन्याउनुअघि सय पटक सोच्न थालेका छन्।
यद्यपि, यो संकटले नेपालका लागि एउटा सुनौलो अवसर पनि बोकेर ल्याएको छ। लगानीकर्ता अहिले सफ्टवेयरजस्ता ‘अदृश्य’ सम्पत्तिबाट भागेर जलविद्युत र ठूला पूर्वाधारजस्ता ‘बोमिङ’ तर टिकाउ भौतिक संरचनातर्फ आकर्षित हुँदैछन्।
नेपालले आफ्नो जलविद्युत क्षेत्रलाई सुरक्षित र दीर्घकालीन प्रतिफल दिने गन्तव्यका रुपमा विश्व बजारमा चिनाउन सकेमा प्रविधि क्षेत्रबाट बाहिरिएको ठूलो पुँजी यहाँ भित्रिन सक्छ। यद्यपि, विश्व बजारमा आउने यस्तो वित्तीय आँधीले डलरलाई बलियो बनाउने र अन्तर्राष्ट्रिय ब्याजदर बढाउने हुँदा नेपालले लिने वैदेशिक ऋणको भार थप महँगो हुन सक्नेतर्फ भने सजग रहनुपर्छ।
नेपाल प्रत्यक्ष रुपमा यो आँधीको केन्द्रमा नभए पनि विश्वव्यापी पुँजीको यो परिवर्तनले नेपालका बैंक, जलविद्युत आयोजना र प्रविधि सपनालाई पक्कै पनि नयाँ ढंगले प्रभावित पार्नेछ।
