काठमाडौं । टुभालु प्रशान्त महासागरमा रहेको सानो टापु देश हो। यो जलवायु परिवर्तनको भयानक प्रहारको सामना गरिरहेको छ। यसको सम्पूर्ण जनसंख्या डुब्ने खतराको सामना गरिरहेको छ।
अब विश्वको पहिलो सुनियोजित राष्ट्रिय बसाइसराइ सुरु हुँदैछ। जुन १६ मा सुरु भएको भिसा आवेदनमा ५ हजार १५७ जना (लगभग आधा जनसंख्या) ले अस्ट्रेलियामा शरणका लागि दर्ता गरेका छन्।
आवेदनहरु जुलाई १८ मा बन्द भएका छन्। प्रत्येक वर्ष टुभालुबाट २८० जना अस्ट्रेलिया जान सक्षम हुनेछन्। यो सबै जलवायु परिवर्तनको भयानक प्रभावका कारण भइरहेको छ।
टुभालु अस्ट्रेलिया र हवाईको बीचमा अवस्थित छ। यो नौ तल्लो एटोलहरु (कोरल चट्टानहरुले घेरिएका टापुहरु) मिलेर बनेको छ। यसको औसत उचाइ केवल ६ फिट (२ मिटर) छ। उच्चतम विन्दु पनि केवल १५ फिट (४.५ मिटर) छ।
पछिल्ला ३० वर्षमा समुद्रको सतह ६ इन्च (१५ सेन्टिमिटर) ले बढेको छ। वैज्ञानिकहरु भन्छन्, ‘सन् २०५० सम्ममा टुभालुको आधा भाग पानीमा डुब्नेछ। २१०० सम्ममा ९०% भन्दा बढी जमिन गायब हुन सक्छ।’
यससँगै आँधीबेहरी, बाढी र ज्वारभाटाका छालहरुले टुभालुलाई विनाश गरिरहेका छन्। समुद्रबाट नुनिलो पानी ताजा पानीको इनारमा प्रवेश गर्दैछ। जसले पिउने पानी र बालीनालीलाई बर्बाद गरिरहेको छ। मानिसहरु आफ्नो बाली जमिनभन्दा माथि उठाउन बाध्य छन् तर यो पनि लामो समयसम्म काम गर्दैन।
नासाका अनुसार सन् २०५० सम्ममा ६०% मानिस बसोबास गर्ने फनाफुटी (राजधानी)को आधा भाग हरेक दिन पानीमा डुब्नेछ। सम्पूर्ण देश एक दिन माटोमा परिणत हुन सक्छ।
यस भयानक अवस्थाको सामना गर्न सन् २०२३ मा अस्ट्रेलिया र टुभालुले फल्यापिली संघ सन्धिमा हस्ताक्षर गरे। जुन सन् २०२४ मा लागू भयो। यो विश्वको पहिलो यस्तो सम्झौता हो। जसले जलवायु परिवर्तनबाट प्रभावित सम्पूर्ण देशको बसाइसराइको योजना बनाउँछ।
यस सन्धिअन्तर्गत टुभालुबाट प्रत्येक वर्ष २८० जना अस्ट्रेलिया जान सक्नेछन्। भिसाका लागि दर्ता १६ जुनदेखि १८ जुलाईसम्म भएको थियो। पहिलो चार दिनमा नै ३१२५ जनाले आवेदन दिएका थिए। अहिलेसम्म ५ हजार १५७ जनाले आफ्नो भाग्य प्रयास गरिसकेका छन्। जुन देशको जनसंख्याको लगभग आधा (११ हजार) हो।
यो भिसाका साथ टुभालुका मानिसहरु अस्ट्रेलियामा बस्न सक्छन्। तिनीहरु काम गर्न सक्छन्। तिनीहरु अध्ययन गर्न सक्छन्। तिनीहरुले अस्ट्रेलियाली नागरिकजस्तै स्वास्थ्य र शिक्षा सुविधाहरु प्राप्त गर्न सक्छन्। तिनीहरु जब चाहन्छन् टुभालु फर्कन सक्छन्। तर, डुब्दै गएको देशमा फर्किने आशा घट्दै गएको छ।
अस्ट्रेलियाली सरकारले यो ‘गर्वका साथ बसाइ सर्ने’ तरिका भएको जनाएको छ। किनकि जलवायु परिवर्तनले यी मानिसको जीवन, सुरक्षा र भविष्यलाई नष्ट गरिरहेको छ।
जलवायु परिवर्तनले टुभालुलाई भयानक संकटमा पारेको छ। बढ्दो समुद्री पानीले जमिनमात्र निलिरहेको छैन, माछा मार्नेजस्ता जीवनका साधनहरुलाई पनि नष्ट गरिरहेको छ। कोरल चट्टानहरु नष्ट भइरहेका छन्। जसले समुद्री जीवन र तटहरुको रक्षा गर्थे।
मानिसहरुले आफ्नो घर गुमाउँदैछन्। खाना र पानीको संकट गहिरो हुँदै गइरहेको छ। वैज्ञानिकहरु भन्छन्, ‘८० वर्षमा टुभालु पूर्ण रुपमा बस्न योग्य हुनेछैन। सम्पूर्ण देश लोप हुन सक्छ भन्ने सोच्दा मात्र पनि मन काँप्छ।’
