काठमाडौं । रोबोटहरुले प्रविधिमा हरेक दिन नयाँ सीमाहरु तोडिरहेका छन्। तर, दक्षिण कोरियामा भएको घटनाले मानिसहरुलाई आश्चर्यचकित गरेको छ। पहिलोपटक एक मानवरुपी रोबोटलाई बौद्ध भिक्षु बनाइएको हो।
यो रोबोटलाई आधिकारिक रुपमा सियोलको प्रसिद्ध जोग्ये मन्दिरमा एक विशेष समारोहको क्रममा नियुक्त गरिएको थियो। रोबोटको नाम गाबी हो र यो लगभग १३० सेन्टिमिटर अग्लो छ।
वास्तविक बौद्ध भिक्षुजस्तै प्रशिक्षित
यो कुनै प्राविधिक कार्यक्रम थिएन। तर, मानिसहरुका लागि जस्तै धार्मिक समारोह थियो। रोबोटले परम्परागत बौद्ध पोसाक लगाएको थियो, हात जोडेर प्रार्थना गरेको थियो र बौद्ध धर्मका उपदेशहरु स्वीकार गरेको थियो। समारोहमा उपस्थित व्यक्तिहरुको अगाडि यसले नयाँ भिक्षुलाई सोधिने सबै प्रश्नको जबाफ दियो।
आफ्नो नियुक्तिअघि यो रोबोटले प्रशिक्षण लिएको थियो। मानिसहरुजस्तै यो रोबोटलाई एउटा नौसिखिया वा एक सुरुआती भिक्षुका रुपमा तयार पारिएको थियो। त्यसपछि यसलाई आधिकारिक रुपमा बौद्ध समुदायमा स्वीकार गरिएको थियो।
यो किन आवश्यक थियो ?
वास्तवमा धेरै एसियाली देशमा बौद्ध गुम्बाहरुमा भिक्षुहरुको संख्या बिस्तारै घट्दै गइरहेको छ। यस्तो अवस्थामा रोबोटहरुलाई सहायकका रुपमा हेरिएको छ। यी रोबोटहरुले मन्दिरका आगन्तुकहरुलाई जानकारी प्रदान गर्न र अनुष्ठानहरु सिकाउन सक्छन्।
नयाँ पुस्ताले धार्मिक जीवनमा कम चासो देखाउँदैछ र वृद्ध भिक्षुहरुको संख्या बढ्दै गइरहेको छ। फलस्वरुप मन्दिर चलाउन झन् झन् गाह्रो हुँदै गइरहेको छ।
जापान र दक्षिण कोरियामा पनि यस्तै प्रयोगहरु भइसकेका छन्। मानिसहरुलाई आध्यात्मिक सल्लाह प्रदान गर्न कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई)मा आधारित रोबोटहरुलाई बौद्ध ग्रन्थहरुमा तालिम दिइएको छ।
दक्षिण कोरियामा विकसित यो रोबोटलाई मानिसले जस्तै कुराकानी गर्न, प्रश्नहरु बुझ्न र धार्मिक सन्दर्भमा जबाफ दिन अनुमति दिने प्रविधिले सुसज्जित गरिएको छ।
बौद्ध ग्रन्थ र शिक्षामा प्रशिक्षित
यो रोबोटलाई बौद्ध ग्रन्थहरु र शिक्षाहरुमा प्रशिक्षित गरिएको छ। यसको अर्थ यदि कसैले यसलाई धर्म वा जीवनसँग सम्बन्धित प्रश्नहरु सोध्यो भने यसले जबाफ दिन सक्छ। यसले मन्दिरका आगन्तुकहरुलाई प्रार्थना विधिहरु व्याख्या गर्छ, बौद्ध परम्पराहरुका बारेमा जानकारी प्रदान गर्दछ र केही अवस्थामा मानसिक शान्ति वा सल्लाह पनि दिन सक्छ।
यसबाहेक यो केवल बोल्ने रोबोट होइन। यो मन्दिरको काममा सहयोग गर्न पनि डिजाइन गरिएको हो, जस्तै– सफाइ, आधारभूत काम, सुरक्षा अनुगमन र आगन्तुकलाई मार्गदर्शन। अर्को शब्दमा भन्नुपर्दा यो एक डिजिटल सहायक हो। जसले वास्तविक भिक्षुहरुको कार्यभार कम गर्न सक्छ।
यो ध्यान दिन लायक छ कि बुद्धरोइडजस्ता रोबोटहरु पनि जापानमा सिर्जना गरिएका छन्। जसले धार्मिक सल्लाह प्रदान गर्छन् र मानिससँग अन्तरक्रिया गर्छन्। यो आवश्यकता उत्पन्न भयो किनभने धेरै मन्दिरहरु बन्द हुने कगारमा छन्।
यद्यपि, रोबोटका विकासकर्ताहरु भन्छन् कि यो मानिसहरुलाई प्रतिस्थापन गर्न डिजाइन गरिएको थिएन। यसको उद्देश्य केवल सहयोग गर्नु हो, वास्तविक भिक्षु बन्नु होइन। –एजेन्सी
