काठमाडौं । यदि तपाइँसँग व्यवसायको जोश छ भने तपाइँलाई कसैले रोक्न सक्दैन। टीभी सुन्दरम अय्यंगरले ठ्याक्कै त्यस्तै गरे। तपाइँले दुईपांग्रे सवारीसाधनका लागि प्रसिद्ध कम्पनी टीभीएसको बारेमा सुन्नुभएको होला। यो कम्पनी सन् १९११ मा टीभी सुन्दरम अय्यंगरले स्थापना गरेका थिए।
त्यो बेलायती युग थियो। त्यस समयमा टीभी सुन्दरम इम्पेरियल बैंक (अहिले स्टेट बैंक अफ इन्डिया) मा काम गर्थे। तर, उनलाई व्यवसाय सुरु गर्ने जोश थियो। यद्यपि, बेलायती शासनकालमा उनले अगाडि बढ्ने अवसर पाएनन्। उनले आफ्नो बैंकको जागिर छोडे र व्यापारिक संसारमा प्रवेश गरे।
सफलता सबैले तुरुन्तै प्राप्त गर्दैनन्। टीभी सुन्दरम तीमध्ये एक थिए। बैंकको जागिर छोडेपछि उनले साइकल मर्मतको काम सुरु गरे। तर, यो सफल भएन। त्यसपछि उनले धेरै अन्य जागिर प्रयास गरे तर प्रत्येक निराशाजनक साबित भयो। पछि उनले तमिलनाडुमा बस व्यवसायमा हात हाले र कहिल्यै पछाडि फर्केर हेर्नुपरेन।
५ वटा बसबाट व्यवसाय सुरु
टीभी सुन्दरमको जीवन तब परिवर्तन भयो जब उनले महसुस गरे कि बेलायती सरकारले बनाएको रेलवे प्रणाली केवल बेलायतीहरुका लागि मात्र हो। उनलाई लाग्यो कि भारतीय जनतालाई पनि यसको आवश्यकता छ। त्यसैले उनले बस सेवा सुरु गर्ने निर्णय गरे जसले उनीहरुलाई रेलवे स्टेसनहरुसँग जोड्नेछ।
त्यतिबेला उनीसँग पैसा थिएन र उनका अघिल्ला व्यवसायहरु असफल भएका थिए। त्यसैले उनले पहिले आफ्नो बुवालाई मद्दत मागे। उनले ५ वटा शेभ्रोलेट बस किने र तमिलनाडुका सहरहरुबीच बसहरु सञ्चालन गर्न अनुमति मागे। यद्यपि, दक्षिण भारतीय रेलवेले यसको विरोध गर्यो। उसको तर्क थियो कि यसले उनीहरुको लगानीलाई हानि पुर्याउँछ।
योजना परिवर्तन
जब टीभी सुन्दरमले अनुमति पाएनन् तब उनले आफ्नो योजना परिवर्तन गरे। उनले भारतीयहरुलाई उनीहरुको घरबाट रेलवे स्टेसनहरुमा ढुवानी गर्ने निर्णय गरे। यो सम्झौताले पहिलो टीभीएस यातायात सेवा सुरु भयो।
यो उनका लागि पनि सजिलो थिएन। भारतीय जनता बसहरुसँग डराउँथे किनकि उनीहरु गोरुगाडा चलाउन अभ्यस्त थिए। त्यसैले उनकी पत्नीले छत्रछायामुनि खाना पकाएर खुवाउँथिन्। मानिसहरु खाना खान र टिकट किन्न आउँथे। अनि यसरी टीभीएस कम्पनीको जन्म भयो।
खर्बौं मूल्यको व्यवसाय
सन् १९५५ अप्रिलमा टीभी सुन्दरमको ७८ वर्षको उमेरमा निधन भयो। आज उनको परिवारका सदस्यहरुले टीभीएस ग्रुपको व्यवस्थापन गर्छन्। कम्पनीको पोर्टफोलियोमा टीभीएस मोटर कम्पनी, टीभीएस इलेक्ट्रोनिक्स, टीभीएस होल्डिंग्स, टर्बो इनर्जी र सुन्दरम टेक्सटाइल समावेश छन्। टीभीएसले बीएमडब्ल्यूको २० प्रतिशत मोटरसाइकल उत्पादन गर्दछ।
यो ग्रुपको प्रमुख कम्पनी टीभीएस मोटर कम्पनी भारतीय स्टक एक्सचेन्जमा सूचीबद्ध छ। यसको बजार पुँजीकरण आज भारु १६ खर्ब ६२ अर्बभन्दा बढी छ।
पहिला नाम अनि विश्वास
टीभीएस कम्पनीको कथा नवीनता, कडा परिश्रम र ग्राहक केन्द्रितताको चम्किलो उदाहरण हो। टीभीएसले सधैँ आफ्नो मूल्यहरुलाई कायम राखेको छ र यो यसको सफलताको रहस्य हो। कम्पनी विश्वास गर्छ कि नाम र विश्वास पहिले आउँछ र नाफापछि आउनेछ। –नवभारत टाइम्सबाट
