काठमाडौं । बंगलादेशको कपडा उद्योग गम्भीर संकटको सामना गरिरहेको छ। घरेलु कपडा मिलरहरुले चेतावनी दिएका छन् कि यदि सरकारले जनवरीको अन्त्यसम्ममा धागोको भन्सारमुक्त आयात पुनस्र्थापित गरेन भने देशभरका स्पिनिङ युनिटहरुले फेब्रुअरी १ देखि उत्पादन बन्द गर्नेछन्।
बंगलादेशको वाणिज्य मन्त्रालयले राष्ट्रिय राजस्व बोर्ड (एनबीआर) लाई बन्डेड वेयरहाउस प्रणालीअन्तर्गत आयात गरिएको धागोमा भन्सारमुक्त सुविधा निलम्बन गर्न सिफारिस गरेपछि संकट अझ गहिरो भयो। सरकारको विश्वास छ कि शुल्कमुक्त धागोको आयातले घरेलु स्पिनिङ मिलहरुलाई ठूलो नोक्सान पुर्याएको छ। गार्मेन्ट उत्पादकहरुले वर्षौंदेखि भारतबाट कपासको धागो र चीनबाट पोलिएस्टर धागो आयात गर्दै आएका छन् किनभने तिनीहरु सस्तो र राम्रो गुणस्तरका छन्। घरेलु मिलरहरु भन्छन् कि भारत र चीनबाट ठूलो मात्रामा धागो आयातले स्थानीय उद्योगलाई गहिरो वित्तीय संकटमा डुबायो।
ग्यास संकटका कारण बंगलादेशको कपडा उद्योगले विगत ३–४ महिनामा लगभग २ अर्ब डलरको घाटा बेहोरेको छ। ग्यासको अभाव, अनियमित आपूर्ति र बढ्दो मूल्यले धेरै स्पिनिङ मिलहरुको उत्पादन क्षमता ५० प्रतिशतसम्म घटाएको छ। यसका बाबजुद पनि सरकारले न त ग्यास अनुदान प्रदान गरेको छ न त उल्लेखनीय आर्थिक सहयोग नै प्रदान गरेको छ।
बंगलादेश टेक्सटाइल मिल्स एसोसिएसनका अनुसार बजार सस्तो भारतीय धागोले भरिएको छ र १२ हजार करोड टाकाभन्दा बढीको स्टक खन्याइएको छ। अहिलेसम्म ५० भन्दा बढी मिलहरु बन्द भएका छन्, जसले गर्दा हजारौँ कामदार बेरोजगार भएका छन्।
एसोसिएसनका प्रमुख मागहरु
बंगलादेश टेक्सटाइल मिल्स एसोसिएसनले सरकारले १०–३० वटा कपास धागोको करमुक्त आयात अन्त्य गर्न, ग्यास अनुदान र निर्बाध आपूर्ति सुनिश्चित गर्न र भ्याटबाट अस्थायी राहत प्रदान गर्न माग गर्दछ। बैंक ऋणमा ब्याजदर घटाउनुपर्छ र सरकारसँग व्यापक वार्ता गर्नुपर्छ। सरकारी तथ्यांकअनुसार बंगलादेशले सन् २०२५ मा लगभग ७०० मिलियन किलोग्राम धागो आयात गरेको थियो। जसको लागत लगभग २ अर्ब डलर थियो। यस धागोको ७८ प्रतिशत भारतबाट आएको थियो।
१० लाख रोजगारी जोखिममा
एसोसिएसनले चेतावनी दिएको छ कि यदि फेब्रुअरी १ देखि स्पिनिङ युनिटहरु बन्द भएमा लगभग १० लाख रोजगारी जोखिममा पर्न सक्छ। जसले सामाजिक अशान्तिको सम्भावना बढाउँछ। यो चेतावनी अन्तरिम सरकारलाई पठाइएको छ तर अहिलेसम्म कुनै भ्याट राहत घोषणा गरिएको छैन।
मिलरहरुविरुद्ध गार्मेन्ट निर्यातकर्ताहरु
संकटले मिलरहरु र गार्मेन्ट निर्यातकर्ताहरु बीचको द्वन्द्व बढाएको छ। मिलरहरुको दाबी छ कि घरेलु उद्योगले सम्पूर्ण माग पूरा गर्न सक्छ। जब कि बंगलादेश गार्मेन्ट उत्पादक तथा निर्यातकर्ता संघले स्थानीय १०–३० गणनाको कपासको धागो भारतीय धागो भन्दा महँगो र गुणस्तरमा कमसल भएको बताएको छ। निर्यातकर्ताहरुका अनुसार, शुल्कमुक्त आयातमा प्रतिबन्धले उत्पादन लागत बढाउनेछ र विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धात्मकतालाई कमजोर बनाउनेछ।
भारतीय धागो निर्यातकर्ता अमित सोतीका अनुसार बन्डेड सुविधाको अन्त्यले बंगलादेशी निर्यात उद्योगमा प्रत्यक्ष नकारात्मक प्रभाव पार्नेछ। बंगलादेशको कपडा उद्योग देशमा रोजगारी र विदेशी सञ्चितिको प्रमुख स्रोत हो। यदि सरकारले चाँडै समाधान खोजेन भने आर्थिक र सामाजिक परिणामहरु गम्भीर हुन सक्छन्। –एजेन्सी
