काठमाडौं । विश्वव्यापी अर्थतन्त्र द्रुत गतिमा परिवर्तन भइरहेको छ र बीमा क्षेत्र पनि परिवर्तन भइरहेको छ। विशेषगरी सीमापार बीमा अब सानो वा पृथक सेवा रहेन। यो अब विश्वव्यापी जोखिम प्रणालीको एउटा महत्वपूर्ण भाग हो।
अन्तर्राष्ट्रिय यात्रा, कामका लागि बसाइसराइ, शिक्षा र विश्वव्यापी व्यापार द्रुत गतिमा बढिरहेको छ। फलस्वरुप बीमा सेवाको माग निरन्तर बढिरहेको छ। हाल विश्वव्यापी बीमा क्षेत्रमा कुल प्रिमियम आम्दानी लगभग ७ ट्रिलियन युरो छ र यो क्षेत्र वार्षिक ८ प्रतिशतभन्दा बढीको दरले बढिरहेको छ।
विश्वव्यापी गतिशीलता अब अत्यन्त गतिशील छ। सन् २०२४ मा अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन लगभग १.३ देखि १.४ अर्ब यात्रामा पुग्ने अनुमान गरिएको छ। बंगलादेशबाट हरेक वर्ष ठूलो संख्यामा मानिस विदेश यात्रा गर्छन्। १० लाखभन्दा बढी मानिस रोजगारीका लागिमात्र जान्छन्। ती मानिस विदेश यात्रा गर्छन् र चिकित्सा उपचार, दुर्घटना, जागिर जोखिम र भिसा जटिलताहरुजस्ता अनिश्चितताहरुको सामना गर्छन्। त्यसैले तिनीहरुका लागि सीमापार बीमाको आवश्यकता द्रुत गतिमा बढिरहेको छ।
विश्वव्यापी यात्रा बीमा क्षेत्र पनि द्रुत गतिमा बढिरहेको छ। सन् २०२४ मा यसको आकार लगभग २३ अर्ब डलरदेखि ३१ अर्ब डलर थियो। विभिन्न अनुमानका अनुसार यो २०३० देखि २०३४ सम्म ६० अर्ब डलरदेखि १३० अर्ब डलरसम्म पुग्न सक्छ। यो क्षेत्र वार्षिक १० देखि १८ प्रतिशतको दरले बढिरहेको छ।
चिकित्सा पर्यटन क्षेत्र पनि धेरै ठूलो छ। जसको आकार लगभग ४५ अर्ब डलरदेखि १०० अर्ब डलरको छ।
पहिले,यो बीमा मुख्यतया यात्रा–उन्मुख थियो। अब यसले अन्तर्राष्ट्रिय स्वास्थ्य बीमा, विदेशमा काम गर्ने कामदारका लागि कभरेज, विदेशमा अध्ययन गर्ने विद्यार्थीक लागि बीमा र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारका लागि जोखिम सुरक्षा समावेश गर्न विस्तार गरेको छ। विश्वव्यापी आपूर्ति शृंखलाहरु जटिल हुँदै जाँदा जोखिमका प्रकारहरु पनि बढेका छन्।
प्रविधिले यस क्षेत्रलाई द्रुत गतिमा रुपान्तरण गरिरहेको छ। इन्सुरटेक प्लेटफर्महरुमार्फत बीमा अब मिनेटमा अनलाइन खरिद गर्न सकिन्छ र पोलिसीहरु तुरुन्तै सक्रिय हुन्छन्। यस क्षेत्रमा लगानी वार्षिक १० अर्ब डलरदेखि १५ अर्ब डलरसम्मको अनुमान गरिएको छ। विकासशील देशहरुमा डिजिटल बीमा सेवाहरु २० देखि ३० प्रतिशतको दरले बढिरहेका छन्। यसबाहेक धेरै अवस्थामा बीमा दाबी प्रशोधन पनि स्वचालित हुँदैछ।
अहिले सबैभन्दा ठूलो परिवर्तनहरुमध्ये एउटा ‘एम्बेडेड बीमा’ हो। तपाइँले छुट्टै बीमा खरिद गर्नुपर्दैन। यो स्वचालित रुपमा उडान बुकिङ, यात्रा एपहरु, मोबाइल वालेटहरु वा फिनटेक सेवाहरुमा जडान हुन्छ। यसले प्रयोगकर्ताहरुका लागि जोखिम सुरक्षा धेरै सजिलो बनाउँछ र डिजिटल अनुभवको हिस्सा बन्छ।
विकासशील देशहरुमा मोबाइलमा आधारित बीमा द्रुत गतिमा बढिरहेको छ। परम्परागत बैंक वा शाखा–आधारित सेवाहरु सीमित भए पनि मोबाइल प्रयोग व्यापक छ। फलस्वरुप मानिसहरु अब मोबाइल मार्फत बीमा पहुँच गर्न सक्षम छन्। यद्यपि, समग्र अपनाउने दरहरु १० देखि २५ प्रतिशतको बीचमा मात्र छन्।
यस क्षेत्रमा बैंकहरु, फिनटेक कम्पनीहरु र रेमिट्यान्स सेवा प्रदायकहरुको हिस्सा बढ्दै गएको छ। यसले रेमिट्यान्स, बचत र जोखिम सुरक्षालाई संयोजन गर्दै आप्रवासी कामदारहरुका लागि एकीकृत वित्तीय सेवा सिर्जना गर्दैछ। यसबाहेक नयाँ प्रकारका बीमा उत्पादनहरुका लागि बजार सिर्जना गर्दै साना र मध्यम आकारका व्यवसायहरुका लागि अन्तर्राष्ट्रिय जोखिम व्यवस्थापनको माग बढ्दैछ।
यद्यपि केही संरचनात्मक चुनौतीहरु बाँकी छन्। नियमहरु देशहरुमा फरक हुन्छन्। जसले गर्दा सीमापार बीमा दाबी प्रशोधन गर्न गाह्रो हुन्छ र मुद्रा विनिमय जोखिमहरु अवस्थित हुन्छन्। धेरै मानिसहरुमा बीमाका बारेमा चेतनाको कमी छ र डिजिटल सेवाहरु अझै पनि पूर्ण रुपमा विश्वासयोग्य छैनन्। यी कारकहरुले यस क्षेत्रलाई यसको पूर्ण क्षमतामा पुग्नबाट रोकिरहेका छन्।
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) र डाटा विश्लेषणले बीमा क्षेत्रलाई छिटो र अधिक सटीक बनाउनेछ। जोखिम मूल्यांकन, प्रिमियम निर्धारण र दाबी प्रशोधन थप स्वचालित हुनेछ। भविष्यमा एक विश्वव्यापी डिजिटल बीमा बजार सिर्जना गर्न सकिन्छ। जसले प्रयोगकर्तालाई एकल स्थानबाट विभिन्न देशहरुबाट पोलिसीहरु तुलना गर्न र खरिद गर्न अनुमति दिन्छ। फलस्वरुप बीमा विस्तारै देशमा आधारित सेवाबाट विश्वव्यापी डाटा सञ्चालित र वास्तविक–समय सुरक्षा प्रणालीमा रुपान्तरण हुनेछ। –एजेन्सी
