काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीच १५ दिने युद्धविरामको समयसीमा नजिकिँदैछ। यद्यपि, दुवै देशले एकअर्कालाई युद्धविराम उल्लंघन गरेको आरोप लगाएका छन्।
इरानले फेरि हर्मुज स्ट्रेट बन्द गरेको छ। आइतबार कुनै पनि जहाज यो जलमार्गबाट गएनन्। यसले आज कच्चा तेलको मूल्यमा ६ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।
विश्वको लगभग २० प्रतिशत तेल हर्मुजबाट जान्छ। युरोपको जेट इन्धन र मट्टीतेलको ३९ प्रतिशत यसबाट यात्रा गर्छ। त्यसैले एसियापछि अब युरोपमा पनि संकट परेको छ।
युरोपमा ऊर्जा संकट गहिरो भएको छ। युरोपेली आयोगले मानिसहरुलाई घरबाट काम गर्न सल्लाह दिएको तथ्यबाट यो अनुमान गर्न सकिन्छ। यसले पेट्रोल र डिजेल बचत गर्दै मानिसले आफ्नै सवारीसाधनको सट्टा सार्वजनिक यातायात प्रयोग गर्नुपर्छ भन्ने पनि भन्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सी (आईईए) को पछिल्लो तथ्यांकअनुसार युरोपमा केवल ६ हप्ताको जेट इन्धन बाँकी छ। यसले गैरआवश्यक मार्गमा उडानहरु रद्द गर्न सक्छ।
रुस र युक्रेनबीचको युद्धका कारण युरोप पहिले नै ऊर्जा संकटको सामना गरिरहेको थियो। अब इरान युद्धले समस्या थपेको छ। यसले युरोपमा महँगी बढाउने अनुमान गरिएको छ।
हर्मुजबाट जाने अधिकांश तेल एसियाली देशमा जाने गर्छ। जसले गर्दा एसियाली देशहरुमा व्यापक अशान्ति फैलिएको छ। फिलिपिन्सले ९ दिनअघि पनि ऊर्जा आपतकाल घोषणा गरेको थियो।
गत वर्ष फारसी खाडीलाई ओमानको खाडी र अरब सागरसँग जोड्ने हर्मुजबाट जाने ४५ प्रतिशत कच्चा तेल एसियाली देशहरुमा गएको थियो। एसियाली देशहरुले पनि यस मार्गबाट ३० प्रतिशत पेट्रोल र नाफ्था, ९ प्रतिशत डिजेल र ५ प्रतिशत जेट इन्धन आयात गर्छन्। त्यस्तै, युरोपको ३९ प्रतिशत उड्डयन इन्धन र मट्टीतेल यस मार्गबाट पारवहन हुन्छ। त्यस्तै अफ्रिकाको ४१ प्रतिशत जेट इन्धन र २३ प्रतिशत डिजेल यस मार्गबाट पारवहन हुन्छ।
यस संकटको प्रभाव अमेरिकामा पनि देखिएको छ। अमेरिकामा पेट्रोलको मूल्य प्रतिग्यालन ४.०५ डलर पुगेको छ। विज्ञहरुका अनुसार यो अर्को वर्षसम्म प्रतिग्यालन ३ डलरभन्दा कम हुने अपेक्षा गरिएको छैन। अघिल्लो सत्रमा तीव्र गिरावटपछि अन्तर्राष्ट्रिय बेन्चमार्क ब्रेन्ट आज ७ प्रतिशतले बढेर ९६.८८ डलर प्रतिब्यारेल पुगेको छ। त्यस्तै अमेरिकी बेन्चमार्क डब्ल्यूटीआई पनि ७ प्रतिशतले बढेर ९०.३३ डलर पुगेको छ। –एजेन्सी
