काठमाडौं । नेपाली आकाशमा नयाँ हेलिकप्टर कम्पनीहरुको चहलपहल सुरु भएको छ। पर्यटन, उद्धार, र दुर्गम क्षेत्रमा बढ्दो पहुँचको मागलाई सम्बोधन गर्न सगरमाथा एयर, गगनचुम्बी एयर, सुमेधा एयर र हेली नेपाल जस्ता नयाँ कम्पनीहरु इजाजतपत्र र एयर अपरेटर सर्टिफिकेट (एओसी) लिने प्रक्रियामा अगाडि बढेका छन्।
नेपालको भौगोलिक जटिलता र पर्यटनको प्रचुर सम्भावनाका कारण हेलिकप्टर सेवा सधैँ आकर्षणको केन्द्रमा रहने गरेको छ। हाल सञ्चालनमा रहेका एक दर्जन हेलिकप्टर कम्पनीहरुका माझ थप चार नयाँ कम्पनीहरुले सेवा सुरु गर्ने प्रक्रिया अगाडि बढाएका छन्।
नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणको प्राविधिक र सुरक्षा मापदण्डहरु पूरा गर्दै यी कम्पनीहरु व्यावसायिक उडानको अन्तिम तयारीमा जुटेका हुन्।
को हुन् नयाँ खेलाडी ?
सुमेधा एयरः गैरआवासीय नेपालीको लगानी रहेको यो कम्पनीले तीनवटा आधुनिक हेलिकप्टरमार्फत सेवा दिने लक्ष्य राखेको छ। कम्पनीले आफ्नो कर्पोरेट कार्यालय काठमाडौंमा स्थापना गरिसकेको छ र यो अन्यको तुलनामा अलि बढी परिपक्व चरणमा देखिन्छ।
एभरेष्ट एयरः ८४ करोड रुपैयाँको ठूलो लगानी प्रतिबद्धतासहित यो कम्पनी दर्ता भएको छ। यसले वार्षिक करिब १ हजार २६९ उडान घनटाको लक्ष्य राखेको छ। जसले गर्दा बजारमा यसको प्रतिस्पर्धात्मक उपस्थितिलाई अर्थपूर्ण रुपमा हेरिएको छ।
गगनचुम्बीः यो कम्पनीले विशेषगरी माउन्टेन फ्लाइट, चार्टर र बिरामी उद्धारमा ध्यान केन्द्रित गर्ने योजना बनाएको छ। पर्यटन र उद्धार दुवैलाई सँगै लैजाने यसको रणनीति व्यवसायिक हिसाबले सन्तुलित देखिन्छ।
हेली नेपालः यसले सानो हेलिकप्टरसँगै ठूला हेलिकप्टरहरु पनि ल्याउने चर्चा छ। यदि यो सफल भयो भने नेपालमा भारी सामान ढुवानी र ठूला समूहका लागि छुट्टै क्षमता विकास हुनेछ।
कति नाफामूलक छ हेलिकप्टर व्यवसाय ?
नेपालमा हाल एयर डाइनेस्टी, सिम्रिक एयर, मनाङ एयर, श्री एयरलाइन्स, प्रभु हेलिकप्टर, कैलाश हेलिकप्टरलगायत करिब १२ वटा कम्पनीहरु सक्रिय छन्।
कारोबार तथ्यांकअनुसार केही स्थापित कम्पनीहरुले राम्रो मुनाफा कमाइरहेका छन्। उदाहरणका लागि अल्टिच्युड एयरले गत आर्थिक वर्षमा ५६ करोड रुपैयाँको कारोबार गर्दै १८ प्रतिशत खुद नाफा कमाएको छ।
हेलिकप्टर व्यवसाय देख्दा आकर्षक लागे पनि यो अत्यन्तै महँगो र जोखिमपूर्ण छ। एउटा नयाँ हेलिकप्टरको मूल्य ५० देखि ६० करोड रुपैयाँ पर्छ। साथै, इन्धनको मूल्य वृद्धि, विदेशी पाइलटहरुको महँगो तलब र मर्मतसम्भारका लागि डलरमा गर्नुपर्ने भुक्तानीले खर्चको भार ठूलो हुन्छ।
पछिल्लो समय हेलिकप्टर उद्धारमा भएका फेक रेस्क्यु काण्ड र सुरक्षा कडाइले गर्दा बीमा शुल्कमा पनि वृद्धि भएको छ। जसले नाफाको मार्जिनलाई केही कम गरेको छ।
नयाँ कम्पनीहरुका लागि बजारमा स्थापित हुनु सहज भने छैन। सानो बजारमा धेरै कम्पनीहरु हुँदा मूल्यमा प्रतिस्पर्धा सुरु हुन सक्छ। जसले कम्पनीको वित्तीय स्वास्थ्यमा असर पार्छ।
नेपालको उड्डयन क्षेत्र युरोपेली युनियनको कालो सूचीमा रहिरहनुले अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटकहरुको विश्वास जित्न कठिन छ। नयाँ कम्पनीहरुले आफ्नो सुरक्षा प्रणाली कत्तिको बलियो बनाउँछन्, त्यसैमा उनीहरुको भविष्य निर्भर हुनेछ। उच्च हिमाली क्षेत्रमा हुने उडानमा मौसमको अनिश्चितता र पाइलटको अनुभव नै सफलताको आधार हो।
नेपाली आकाशमा नयाँ हेलिकप्टर कम्पनीहरुको आगमनले सेवामा विविधिकरण र ग्राहकका लागि विकल्पहरु बढाउने निश्चित छ। लगानी र विज्ञापनका भरमा मात्र यो व्यवसाय टिक्दैन। जुन कम्पनीले सुरक्षा, व्यावसायिक अनुशासन र दिगो व्यापारिक मोडेल अपनाउन सक्छ, उसैले मात्र नेपालको चुनौतीपूर्ण हिमाली आकाशमा लामो उडान भर्न सक्नेछ।
