काठमाडौं । इरान युद्धले डोनाल्ड ट्रम्पको खेललाई बिगारेको छ र यो युद्धले अमेरिकामाथि एकपछि अर्को ठूलो संकट ल्याइरहेको देखिन्छ। अमेरिका–इरान युद्धले तेल आयातमा निर्भर विश्वका धेरै देशहरुमा तेल र ग्यास संकटलाई गहिरो बनाएको छ।
यसैबीच अमेरिकामा मुद्रास्फीतिदेखि बढ्दो पेट्रोलको मूल्यसम्म सबै कुराले ट्रम्पको तनाव बढाएको छ। अब एउटा नयाँ समस्या देखा परेको छ। वास्तवमा अमेरिकी रणनीतिक रिजर्भमा कच्चा तेलको भण्डार सन् १९८२ पछिको सबैभन्दा कम स्तरमा झरेको छ।
बढ्दै कच्चा तेलको मूल्य
पहिले पछिल्लो कच्चा तेलको मूल्यको बारेमा छलफल गरौँ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ब्रेन्ट कच्चा तेलको फ्युचर्स ०६२८ जीएमटीसम्ममा ५२ सेन्ट वा ०.४७% ले बढेर प्रतिब्यारेल ११०.०७ डलर पुगेको छ। जुन अघिल्लो सत्रमा ११०.७० डलरमा पुगेको थियो। जुन मे २० पछिको उच्चतम स्तर हो। यसबाहेक डब्ल्यूटीआई कच्चा तेलको मूल्य १०० डलरमा कारोबार भइरहेको छ। जब कि मुर्बन कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १११ डलर नाघेको छ।
अब अमेरिका र डोनाल्ड ट्रम्पबीचको नयाँ तनावका बारेमा कुरा गरौँ। अमेरिकी ऊर्जा विभागको तथ्यांकअनुसार रणनीतिक पेट्रोलियम रिजर्भ (एसपीआर)मा अमेरिकी कच्चा तेलको भण्डार गत हप्ता २८ करोड २७ लाख ब्यारेलमा झरेको छ। जुन अक्टोबर सन् १९८२ पछिको सबैभन्दा कम स्तर हो। १७ करोड २० लाख ब्यारेल तेल जारी गर्ने सम्झौताअन्तर्गत फिर्ता लिँदा यो आएको हो। जुन खाडी क्षेत्रमा ऊर्जा आपूर्तिका बारेमा बढ्दो चिन्तासँग मेल खान्छ। इरान युद्धले यसमा प्रमुख भूमिका खेलेको छ।
जहाज आक्रमणका कारण तेलको मूल्यमा उछाल
तेल र ग्यास जहाज ट्रयाकिङ फर्म केप्लरले दुई हप्तामा कम्तीमा १८ जहाजमा आक्रमण भएको उल्लेख गरेको छ। जसले तेलको मूल्यमा जोखिम प्रिमियम कायम राखेको छ। यमनका इरान समर्थित हुथी विद्रोहीहरुले साउदी अरेबियाको ऊर्जा साइट, विमानस्थल र सैन्य अड्डाहरुमा आक्रमणको जिम्मेवारी लिएका छन्। जसमा यान्बुमा रहेको अरामको प्लान्ट र शायबाह तेल साइट समावेश छ। सोमबार यमनको शाब्वा प्रान्तमा सरकारी सुरक्षा बलको तालिम शिविरमा हुथीको आक्रमणमा ५८ जनाको मृत्यु भएको छ र २०० भन्दा बढी घाइते भएका छन्। जसले क्षेत्रीय स्थिरता र ऊर्जा आपूर्तिका बारेमा चिन्ता बढाएको छ।
विज्ञहरु के भन्छन् ?
आईएनजीका विश्लेषकहरुले अस्थिरताका बीचमा तेल बजारमा जोखिम प्रिमियम उच्च रहेको उल्लेख गरिरहेका छन्। जुन तेलको प्रवाह सुचारु रहेमा विस्तारै कम हुन सक्छ तर अझै घट्ने कुनै संकेत देखिएको छैन। यसबाहेक विज्ञहरुका अनुसार रुससँग सम्बन्धित प्रतिबन्ध र शुल्कवरपरको अनिश्चितताले पनि बजार भावनालाई असर गरेको छ।
राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रुससँग सम्बन्धित प्रमुख प्रतिबन्धहरु र शुल्कहरु हटाउने कार्यकारी आदेश जारी गरे। तर, उनले अझै अन्तिम निर्णय नगरेको बताए। विदेश सचिव मार्को रुबियोले अधिकारीहरुलाई अवस्थाको मूल्यांकन गर्न थप समय चाहिने बताए।
अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीका अनुसार सेप्टेम्बरमा रुसी कच्चा तेल उत्पादन प्रतिदिन ६५ हजार ब्यारेलले बढेर ८४ लाख ३० ब्यारेल प्रतिदिन पुगेको छ। जुन अघिल्लो वर्षको स्तरभन्दा लगभग ८ लाख ७० हजार ब्यारेल प्रतिदिन कम हो।
केसीएम ट्रेडका प्रमुख विश्लेषक टिम वाटररका अनुसार रुसबाट थप डिजेल आपूर्तिले केही राहत प्रदान गरेको छ। तर, व्यापारीहरु मध्यपूर्व ऊर्जा पूर्वाधारमा थप क्षति हुने जोखिममा केन्द्रित छन्। –एजेन्सी
