काठमाडौं । विश्वभर शेयर बजारमा देखिएको चरम उथलपुथलले लगानीकर्ताहरुलाई अस्थिर बनाएको छ। कहिलेकाहीँ बजारहरु उच्च गति अगाडि बढेको देखिन्छन् र कहिलेकाहीँ तिनीहरु निरन्तर घटिरहेका छन्।
विश्व शेयर बजारमा यो अस्थिरता जारी रहन सक्ने ब्रोकरेज फर्म जेफरिजले यो चेतावनी दिएको छ। यसको मुख्य कारण अमेरिका हो। जेफरिजको प्रतिवेदनमा भनिएको छ, ‘अमेरिकाको बढ्दो ऋण विश्व शेयर बजारका लागि चेतावनीको घन्टी हो।’
यो संकटको कारण के हो ?
आफ्नो नयाँ प्रतिवेदनमा जेफरिजले भनेको छ, ‘अमेरिकाको बिग्रँदै गएको वित्तीय अवस्थाले दीर्घकालीन ट्रेजरी बन्डहरुमा बढ्दो दबाब निम्त्याइरहेको छ। यसले प्रत्यक्ष रुपमा शेयर बजारमा सम्भावित जोखिम निम्त्याउँछ।’
जेफरिजका रणनीतिकार क्रिस्टोफर वुडका अनुसार १० वर्षको अमेरिकी ट्रेजरी बन्ड उपज ५% भन्दा माथि बढ्नु यो जोखिमको सबैभन्दा ठूलो अपराधी हो। यसले भविष्यमा शेयर बजारलाई अस्थिर बनाउन सक्छ।
अमेरिकाको निरन्तर बिग्रँदै गएको अवस्था
अमेरिकाको बिग्रँदै गएको वित्तीय अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै अगस्ट १८ मा अमेरिकी ऋणले केही दशकअघि पनि अकल्पनीय स्तर पार गर्यो। रिपोर्टहरुका अनुसार अमेरिकी राष्ट्रिय ऋण लगभग ४०.०५ ट्रिलियन डलर पुगेको छ। जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ७.८% ले वृद्धि हो।
संघीय सरकारले चालु वित्त वर्षको पहिलो १० महिनामा लगभग १.८ ट्रिलियन डलरको घाटा रेकर्ड गरेको छ। डोनाल्ड ट्रम्पको नेतृत्वमा रहेको सरकारले जुलाईमा मात्र ४३२ अर्बको वित्तीय घाटा रेकर्ड गरेको छ। जुन मार्च २०२१ पछिको सबैभन्दा उच्च मासिक घाटा हो।
अमेरिकाको बढ्दो ऋण भारसम्बन्धी यी तथ्यांकले फेरि एकपटक विश्वव्यापी लगानीकर्ताको ध्यान आकर्षित गरिरहेका छन्। किनकि समस्या अब अमेरिकी ऋणको बढ्दो आकारमा सीमित छैन। तर, ऋणको बढ्दो गति, त्यो ऋणको सेवाको लागत र अमेरिकी बन्ड बजारमा बढ्दो दबाब पनि समावेश छ। यी तथ्यांकहरुले विश्वव्यापी शेयर बजारमा जोखिम खडा गरिरहेका छन्।
आम्दानी र खर्चबीचको बढ्दो खाडल
जुलाईमा संघीय राजस्व १ वर्षअघिको तुलनामा १.३% ले घटेको छ र विगत ३ महिनामा ५.७% ले घटेको छ। शुल्कसहित कर राजस्व जुलाईमा ८% ले र तीन महिनाको अवधिमा ६.४% ले घटेको छ।
अर्कोतर्फ अमेरिकामा सरकारी खर्च विपरीत दिशामा अघि बढिरहेको देखिन्छ। जुलाईमा कुल संघीय खर्च १ वर्षअघिको तुलनामा २१.७% ले र विगत तीन महिनामा १०.७% ले बढेको छ।
अमेरिकी बन्ड बजारलाई विचार गर्दा १०–वर्षे ट्रेजरी बन्ड बिक्री ४.६८३% को उपजमा पुगेको छ। जुन १९ वर्षमा उच्चतम हो। जब कि ३०–वर्षे बन्ड लिलामी ५.२१६% मा पुगेको छ। जुन सन् २००१ पछि लिलामीमा उच्चतम स्तर हो।
खतरा अमेरिकामा मात्र सीमित छैन
यी तथ्यांकले स्पष्ट रुपमा देखाउँछन् कि अमेरिकामा चलिरहेको नाटक अमेरिकामा सीमित छैन। यसले विश्वव्यापी प्रभाव पारिरहेको छ। यो किनकि अमेरिकाद्वारा जारी गरिएका सरकारी बन्डहरु बैंकहरु, पेन्सन कोषहरु, बीमा कम्पनीहरु, लगानी कोषहरु र विश्वभरका विदेशी सरकारहरुद्वारा राखिएका छन्। यसको अर्थ अमेरिकी ट्रेजरी प्रतिफलमा निरन्तर वृद्धिले अमेरिकी सरकारी वित्तमा भन्दा धेरै ठूलो प्रभाव पारिरहेको छ। –एजेन्सी
