काठमाडौं । कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई)द्वारा सञ्चालित डाटा सेन्टरहरुको वृद्धिले नयाँ निर्माण, सञ्चालन, जलवायु र बीमा जोखिमहरु सिर्जना गरिरहेको छ। जसमा चीन र अमेरिकाले बजारको अधिकांश हिस्सा ओगट्ने अनुमान गरिएको छ।
एलियान्ज कमर्सियलको प्रतिवेदनअनुसार डाटा सेन्टरहरुमा वार्षिक लगानी सन् २०२४ मा लगभग ५०० अर्ब डलरबाट दोब्बर बढेर सन् २०२७ सम्ममा १ खर्बभन्दा बढी हुने अपेक्षा गरिएको छ। ‘द डाटा सेन्टर कन्स्ट्रक्सन बुमः रिस्क एन्ड क्लेम्स ट्रेन्ड्स’ शीर्षकको प्रतिवेदनले डाटा सेन्टर भवनहरुभन्दा बाहिर बिजुली उत्पादन, ग्रिड पूर्वाधार, शीतलन प्रणाली, नेटवर्किङ र सेमीकन्डक्टर निर्माण समावेश गर्न लगानी विस्तार भइरहेको बताउँछ।
अमेरिका र चीनले सन् २०३० सम्ममा विश्वव्यापी डाटा सेन्टर क्षमताको लगभग ६२ प्रतिशत ओगट्ने अपेक्षा गरिएको छ। स्पेन, फिनल्यान्ड र डेनमार्कमा बिजुली उपलब्धता र अनुमति आवश्यकताहरुका कारण युरोपमा द्रुत वृद्धि हुने अपेक्षा गरिएको छ। अन्य बजारहरु पनि बढिरहेका छन्।
चीनबाहेक एसिया प्रशान्त क्षेत्रमा स्थापित डाटा सेन्टर क्षमता सन् २०३० सम्ममा लगभग ९ गिगावाटबाट २८ गिगावाट भन्दा बढी हुने अनुमान गरिएको छ। मलेसियाले १० गुणा बढी वृद्धि अनुभव गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
एलियान्ज कमर्सियलका सीईओ थोमस लिलेलुन्डका अनुसार एआईको फैलावटले परम्परागत घरजग्गा सम्पत्तिबाट डाटा सेन्टरहरुलाई महत्वपूर्ण पूर्वाधारमा रुपान्तरण गरिरहेको छ। ‘सफलता बढ्दो रुपमा लचिलोपनमा निर्भर हुनेछ’, बिजुलीमा पहुँच, भरपर्दो आपूर्ति शृंखला, निर्माण नियन्त्रण, जलवायु–सचेत साइट चयन र बीमा कभरेजलाई उद्धृत गर्दै उनले भने।
जलवायु जोखिम पनि यस क्षेत्रका लागि प्रमुख विचार बन्दै गइरहेको छ। एलियान्जका अनुसार विश्वव्यापी डाटा सेन्टर क्षमताको लगभग ७९ प्रतिशत प्राकृतिक प्रकोपको उच्च जोखिममा रहेका क्षेत्रहरुमा अवस्थित छ। जब कि ५४ प्रतिशत निरन्तर गर्मी र खडेरीको दबाबमा छन्।
अमेरिकाको उत्तरी भर्जिनिया, मलेसियाको जोहोर र फ्रान्सको मार्सेली सहित केही द्रुत गतिमा बढ्दो डाटा सेन्टर बजारहरुले पनि ठूलो जलवायु जोखिमहरुको सामना गर्छन्। बाढी, डढेलो र उच्च हावाबाट हुने गम्भीर जोखिमले अमेरिकामा डाटा सेन्टर क्षमताको ८६ प्रतिशत लाई असर गर्छ। एसिया प्रशान्त क्षेत्रमा ८९ प्रतिशत क्षमता निरन्तर गर्मी र खडेरीबाट प्रभावित छ।
बढ्दो जोखिमले पनि बीमाको माग बढाइरहेको छ। विश्वव्यापी डाटा सेन्टर बीमा बजार सन् २०३० सम्ममा हालको लगभग ११ अर्ब डलरबाट दोब्बर भन्दा बढी हुने अनुमान गरिएको छ।
एआई डाटा सेन्टर क्याम्पसको निर्माण लागत २० अर्ब डलरभन्दा बढी हुन सक्छ। जब कि उच्च प्रदर्शन कम्प्युटिङ उपकरणहरु स्थापना भएपछि बीमा गरिएको मूल्य अझ बढ्छ।
एलियान्जले निर्माण, इन्जिनियरिङ, व्यापार अवरोध, साइबर र दायित्व जोखिमहरुका साथै ऊर्जा लचिलोपन र सञ्चालन निरन्तरतासँग सम्बन्धित जोखिमहरु कभर गर्न परम्परागत सम्पत्ति बीमाभन्दा बाहिर माग विस्तार हुने अपेक्षा गरेको छ।
बीमा कम्पनीको डाटा सेन्टर दाबीहरुको विश्लेषणले पत्ता लगायो कि आगो गम्भीर क्षतिको प्रमुख कारण थियो। विश्लेषण गरिएको लगभग ८ करोड डलर क्षतिको आधाभन्दा बढीको लागि लेखांकन गरिएको छ।
प्राकृतिक प्रकोपहरु दोस्रो स्थानमा थिए। त्यसपछि अपराध र साइबर घटना र बिजुली विफलताहरु सहित जानाजानी कार्यहरु थिए। वर्षा क्षति दाबीहरुको सबैभन्दा सामान्य कारण थियो। त्यसपछि जानाजानी कार्यहरु आगो र उपकरण बिग्रने छन्।
व्यावसायिक अवरोध बीमा लाइनद्वारा दाबीको गम्भीरताको प्रमुख कारण थियो। जसले सञ्चालन डाउनटाइमको वित्तीय प्रभावलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ।
हाइपरस्केल र कोलोकेशस डाटा सेन्टरहरुको बढ्दो आकार र जटिलताले व्यक्तिगत घटनाहरुको सम्भावित प्रभावलाई पनि बढाइरहेको छ। एउटा घटनाले सम्पत्ति, निर्माण, व्यापारिक अवरोध, दायित्व, साइबर र वित्तीय बीमा लाइनहरुलाई असर गर्न सक्छ।
एलियान्जका अनुसार बाह्य शीतलन प्रणाली, हट वक्र्स आगलागी र बिजुली अवरुद्ध भएपछि सञ्चालन पुनः सुरु गर्न ढिलाइसँग सम्बन्धित दाबीहरुले ५ करोड डलरदेखि १०० करोड डलरसम्मको घाटा निम्त्याएको छ। ‘बीमा कम्पनीहरुले डाटा सेन्टरको मूल्य मात्र नभई यसको वरिपरि महत्वपूर्ण प्रणाली र निर्भरताहरुको एकाग्रतालाई पनि विचार गर्न आवश्यक छ’, एलियान्ज कमर्सियलका निर्माण दावीका विश्वव्यापी प्रमुख क्रिश्चियन कोल्बेले भने, ‘पावर, शीतलन, ब्याट्री, फाइबर मार्गहरु, परीक्षण र कमिसनिङ र व्यापार निरन्तरता योजना सबै समग्र जोखिमको अंश हुन्।’ –एजेन्सी
