काठमाडौं । फेसबुक र इन्स्टाग्रामको प्यारेन्ट कम्पनी मेटाले भारी जरिवाना भोग्न सक्छ। चार अमेरिकी राज्यहरुले कम्पनीविरुद्ध जरिवाना माग गरेका छन्। जुन प्राविधिक उद्योगको इतिहासमा सबैभन्दा ठूलो मानिन्छ।
यो रकम लगभग १.४ खर्ब डलर हो। यो रकम मेटाको कुल बजार मूल्यको नजिक छ। रोचक कुरा के छ भने मेटाको बजार पुँजीकरण मात्र १.५ खर्ब डलर छ। जब कि जरिवाना १.४ खर्ब डलर छ।
मेटाले बालबालिकालाई लतमा पारेको आरोप
यो कुरा प्रयोगकर्ताको खाता ह्याक भएको वा डाटा लिक भएको मात्र होइन। आरोपहरु त्योभन्दा धेरै फराकिलो छन्। अमेरिकी राज्यहरुले आरोप लगाएका छन् कि मेटाले जानाजानी फेसबुक र इन्स्टाग्रामलाई बालबालिका र किशोरकिशोरीलाई यी एपको लत बनाउन डिजाइन गरेको हो। यसबाहेक कम्पनीले जोखिमहरुको आन्तरिक ज्ञान हुँदाहुँदै पनि मानिसहरुलाई आफ्नो प्लेटफर्महरु सुरक्षित छन् भन्ने विश्वास दिलाउन भ्रमित गर्यो।
धेरै अमेरिकी राज्यहरुले मेटाविरुद्ध मुद्दा दायर
अब मुद्दाको सुनुवाइ अगस्टमा क्यालिफोर्नियाको संघीय अदालतमा हुनेछ। हाल क्यालिफोर्निया, कोलोराडो, केन्टकी र न्यु जर्सी यस मुद्दामा संलग्न छन्। अन्य चौध राज्यले पनि मेटाविरुद्ध छुट्टै कानुनी कारबाही सुरु गरेका छन्।
राज्यहरुले आरोप लगाएका छन् कि इन्स्टाग्राम र फेसबुकमा धेरै फिचर बालबालिकाको स्क्रिन समय सीमित गर्न डिजाइन गरिएको छ। यसमा निरन्तर स्क्रोलिङ फिड, नोटिफिकेसन, लाइक सिस्टम, रिकमेन्डेसन एल्गोरिदम र अन्य संलग्नता फिचर समावेश छन्।
बालबालिका डिप्रेसन र निद्राजस्त समस्याबाट पीडित
मेटामा धेरै बालबालिकामा चिन्ता, डिप्रेसन, निद्रा समस्या र सामाजिक सञ्जालको लत निम्त्याउने आरोप छ। मेटाले यी आरोपलाई पूर्ण रुपमा अस्वीकार गरेको छ। कम्पनीले सामाजिक सञ्जालको लत आधिकारिक मानसिक रोग नभएको जनाएको छ। त्यसैले कम्पनीले जानाजानी मानिसहरुलाई यसमा लत लगाएको सुझाव दिनु गलत हो।
मेटाद्वारा अस्वीकार
मेटाले युवाहरुलाई सुरक्षा दिन धेरै फिचर थपेको र राज्यहरुले माग गरेको १.४ खर्ब डलरको जरिवाना निराधार भएको पनि जनाएको छ। यो ध्यान दिन लायक छ कि मेटाले यस्तो आरोपको सामना गरेको यो पहिलो पटक होइन। अमेरिकाका हजारौँ परिवार, विद्यालय र धेरै राज्यले पहिले नै मेटा, टिकटक, युट्युब र स्न्यापच्याटजस्ता कम्पनीविरुद्ध मुद्दा दायर गरिसकेका छन्। उनीहरुले सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरुले प्रयोगकर्तालाई लामो समयसम्म प्लेटफर्ममा राख्न डिजाइन गरिएका फिचरहरु सिर्जना गरेको आरोप लगाएका छन्। जसले बालबालिकाको मानसिक स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पारेको छ।
अघिल्ला आरोप र दण्ड
केही महिनाअघि न्यु मेक्सिकोमा मेटाविरुद्ध एउटा प्रमुख फैसला भएको थियो। जहाँ एक निर्णायक मण्डलले कम्पनीलाई ३७ करोड ५० लाख डलर जरिवाना लगाएको थियो। अर्को मुद्दामा मेटा र युट्युबलाई युवा प्रयोगकर्तालाई भएको हानिका लागि जिम्मेवार ठहराइएको थियो। यी मुद्दाले अमेरिकामा सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरुमा बढ्दो कानुनी दबाबलाई तीव्र बनाएको छ।
यदि अदालतले अगस्टमा तय गरिएको यस मुद्दामा राज्यहरुको पक्षमा फैसला गर्छ भने यो मेटाका लागि मात्र नभई सम्पूर्ण प्राविधिक उद्योगका लागि एउटा प्रमुख मोड साबित हुन सक्छ। अन्य सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरुविरुद्ध पनि यस्तै कारबाही हुन सक्छ र कम्पनीहरुलाई उनीहरुको प्लेटफर्म डिजाइन र बाल सुरक्षा नियमहरुमा महत्वपूर्ण परिवर्तनहरु गर्न बाध्य पार्न सकिन्छ। –एजेन्सी
