काठमाडौं । रिजर्भ बैंक अफ इन्डिया (आरबीआई)ले परिपक्वताअघि जीवन बीमालेखको समर्पण संख्याको बढ्दो दरप्रति चिन्ता व्यक्त गरेको छ।
भारतीय केन्द्रीय बैंकको वित्तीय स्थिरता प्रतिवेदनले समर्पण र निकासी रकम अब परिपक्वता भुक्तानीभन्दा बढी भएको देखाएको छ। यसले बीमितहरु बीमालेखसँग असन्तुष्ट रहेको संकेत गर्छ र गलत बिक्रीको जोखिमलाई पनि उजागर गर्दछ।
प्रतिवेदनले यो पनि बताउँछ कि बढ्दो वितरण लागतले अधिग्रहण लागतको कारण गलत बिक्रीको जोखिम बढाउँछ। प्रतिवेदनमा वित्त वर्ष २०२१।२२ मा जीवन बीमा कम्पनीहरुले कुल लाभमा लगभग भारु ५ लाख करोड भुक्तानी गरेको उल्लेख गरेको छ। जुन २०२५।२६ मा बढेर भारु ७.३ लाख करोड हुने अनुमान गरिएको छ। भुक्तानीको संरचनाले प्रणालीगत चिन्तालाई संकेत गर्दछ। समर्पण र निकासी रकम द्रुत गतिमा बढेको छ।
समस्या के हो ?
प्रतिवेदनअनुसार लगभग समान समर्पण र परिपक्वता भुक्तानीको अर्थ बीमितहरु समयपूर्व बीमालेखबाट बाहिरिने छन्। यो परिवर्तनले सम्पत्ति–दायित्व व्यवस्थापनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ। बीमितको समयपूर्व निष्कासनले जीवन बीमा लगानी रणनीतिहरुमा अन्तर्निहीत दीर्घकालीन धारणाहरुलाई बाधा पुर्याउँछ र समयपूर्व सम्पत्ति बिक्री निम्त्याउन सक्छ।
निरन्तर उच्च आत्मसमर्पण दरले बीमितको असन्तुष्टि, उत्पादन गलत बिक्री वा अन्य वित्तीय उपकरणहरुबाट प्रतिस्पर्धात्मक दबाबलाई पनि संकेत गर्दछ। कमिसनका सन्दर्भमा प्रतिवेदनले सार्वजनिक र निजी जीवन बीमा कम्पनीहरुको लागत संरचनामा भिन्नताहरु उल्लेख गरेको छ। निजी बीमा कम्पनीहरुको कमिसन अनुपात वित्त वर्ष २०२२ देखि लगभग दोब्बर भएको छ। जब कि सञ्चालन खर्च अनुपात स्थिर रहेको छ।
स्थिति कसरी सुधार हुनेछ ?
बीमा नियामक आईआरडीएआईका अध्यक्ष अजय सेठले हालै जीवन बीमा परिषद्को कार्यक्रममा भने कि नियामकले उत्पादन उपयुक्तताका मुद्दाहरुलाई सम्बोधन गर्न वितरण सुधार गर्न काम गरिरहेको छ। उनले भने, ‘यी उपायमा लाभहरु कसरी प्राप्त गरिन्छ भन्ने बारे राम्रो स्पष्टीकरण आवश्यक पर्न सक्छ।’ –एजेन्सी
