काठमाडौं । विश्व बजारमा कुनै समय यस्तो थियो कि जब दुर्घटना वा क्षतिको घटनामा ग्राहकले बीमा कम्पनीमा पर्खिनुपथ्र्यो। एउटा सर्वेक्षक घटनास्थलमा आइपुग्थे, निरीक्षण गर्थे र रिपोर्ट तयार गर्थे। त्यसपछि कागजी कार्य र लामो पर्खाइ सुरु गर्थे। धेरै अवस्थामा यो प्रक्रिया पूरा हुन ७ देखि १४ दिन लाग्थ्यो। तर, अब त्यो परिदृश्य द्रुत गतिमा परिवर्तन हुँदैछ।
‘रिमोट क्लेम एसेसमेन्ट’ विश्वव्यापी रुपमा लोकप्रिय हुँदै गइरहेको छ। सरल भाषामा भन्नुपर्दा यो एउटा डिजिटल प्रक्रिया हो। जहाँ ग्राहकले आफ्नो मोबाइल फोनबाट इमेज, भिडियो वा प्रत्यक्ष जानकारी पठाउँछन्। त्यसपछि यो जानकारी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई), कम्प्युटर भिजन र स्वचालन प्रणालीहरु प्रयोग गरेर विश्लेषण गरिन्छ। फलस्वरुप धेरै अवस्थामा दाबी भुक्तानी घन्टा वा मिनेटभित्रै पूरा भइरहेको छ।
विज्ञहरुका अनुसार यसले वैश्विक बीमा क्षेत्रको काम गर्ने तरिकालाई पूर्ण रुपमा परिवर्तन गरिरहेको छ। पहिले सर्वेक्षणकर्ताहरुले प्रतिवेदन पेस गर्न साइटमा जानुपथ्र्यो। अब सम्पूर्ण प्रक्रिया डिजिटल प्लेटफर्ममा गरिन्छ। विश्वव्यापी विश्लेषणका अनुसार जब डिजिटल बीमा दाबी प्रणाली लागू गरिन्छ तब दाबी प्रशोधन समय औसत ७० प्रतिशतले घटेर ९० प्रतिशत हुन्छ।
यो परिवर्तन ग्राहकको अनुभवमा स्पष्ट रुपमा प्रतिविम्बित हुन्छ। पहिले दुर्घटनापछि बीमा दाबीहरु प्रायः हप्ताहरु पर्खनुपथ्र्यो। तर, अब तिनीहरु २४ देखि ४८ घन्टाभित्र समाधान हुन्छन्। केही अवस्थामा एआईमा आधारित स्ट्रेट–थ्रु प्रशोधनको प्रयोगले मानव हस्तक्षेप बिना दाबीहरु स्वचालित रुपमा स्वीकृत हुन अनुमति दिइरहेको छ।
विश्वभरका विभिन्न इन्स्योरेन्स र बीमा उद्योग विश्लेषणहरुका अनुसार अमेरिका, बेलायत, जर्मनी, जापान, चीन, अस्ट्रेलिया र भारतजस्ता धेरै विकसित र उदीयमान बजारहरुमा रिमोट दाबी मूल्यांकन पहिले नै व्यापक रुपमा प्रयोग भइरहेको छ। समग्रमा उद्योग प्रतिवेदनहरुले संकेत गर्दछ कि यस डिजिटल प्रक्रियामार्फत लाखौँभन्दा बढी बीमा दाबीहरु समाधान भइसकेका छन् र यो संख्या निरन्तर बढिरहेको छ।
यो किन यति छिटो लोकप्रियता प्राप्त गर्दैछ ?
रिमोट दाबी मूल्यांकनको द्रुत लोकप्रियताको मुख्य तीन कारण छन्ः समय कटौती, लागत घटाउने र प्रक्रिया सरलीकरण। पहिले सामान्य दाबी समाधान गर्न ७ देखि १४ दिन लाग्थ्यो तर एड्भान्स प्रणालीहरुले अब यो समयलाई २४ देखि ४८ घन्टामा घटाएका छन्। यसले ग्राहकहरुका लागि छिटो क्षतिपूर्ति सुनिश्चित गर्दछ र बीमा कम्पनीहरुमा सञ्चालन दबाब कम गर्दछ।
ग्राहक अनुभवमा प्रमुख परिवर्तन
यस प्रविधिले ग्राहक अनुभवलाई पनि उल्लेखनीय रुपमा परिवर्तन गरेको छ। ग्राहकले अब मोबाइल एपमार्फत आफ्नो दाबी ट्रयाक गर्न सक्छन्। तिनीहरुले वास्तविक समयमा आफ्नो स्थान र स्थिति हेर्न सक्छन्। धेरै अवस्थामा, भुक्तानीहरु अनलाइन पूरा हुन्छन्। अन्तर्राष्ट्रिय बजार विश्लेषणले देखाउँछ कि डिजिटल दाबी प्रणालीहरुले ग्राहक सन्तुष्टि बढाउँछन् र गुनासो दरहरु घटाउँछन्।
प्रविधिको प्रयोग
धेरै प्रविधि यस प्रणालीको मुटुमा छन्। एआई इमेटहरुको विश्लेषण गर्न र प्रारम्भिक क्षति अनुमानहरु प्रदान गर्न प्रयोग गरिन्छ। कम्प्युटर दृष्टिले ती इमेजबाट विस्तृत जानकारी पहिचान गर्दछ।
ड्रोनहरु ठूला क्षेत्रहरु वा दुर्गम स्थानहरुमा प्रत्यक्ष भ्रमण नगरीकन क्षतिको मूल्यांकन गर्न प्रयोग गरिन्छ। त्यस्तै, बाढी वा चक्रवातजस्ता प्राकृतिक प्रकोपहरुमा सम्पूर्ण क्षेत्रभरि क्षति कब्जा गर्न उपग्रह इमेजहरु प्रयोग गर्न सकिन्छ। यी सबै प्रविधिले मिलेर दाबी मूल्यांकन प्रक्रियालाई छिटो, सजिलो र अधिक सटीक बनाउँछन्।
लागत पनि घट्दै
यसले बीमा कम्पनीहरुका लागि महत्वपूर्ण परिवर्तन ल्याएको छ। क्षेत्र भ्रमण, सवारीसाधनको प्रयोग र रसद लागतमा उल्लेखनीय कमी आएको छ। विभिन्न उद्योग प्रतिवेदनहरुका अनुसार दाबी ह्यान्डलिङ लागत ३० प्रतिशतदेखि ५० प्रतिशतसम्म घटेको छ। फलस्वरुप कम्पनीहरुले समान लागतमा धेरै ग्राहकलाई सेवा दिन सक्षम छन्।
धोखाधडी जोखिमको वास्तविक तस्बिर
सुरुमा यो विश्वास गरिएको थियो कि रिमोट दाबी प्रशोधनले धोखाधडीको जोखिम बढाउन सक्छ। तर, वास्तविकतामा यसको विपरीत सत्य हो। अब भू–ट्यागिङ, समय–मुद्रांकन, मेटाडाटा प्रमाणीकरण र एआईमा आधारित धोखाधडी पत्ता लगाउने प्रयोग भइरहेको छ। यसले फोटो वा भिडियो कहाँ र कहिले लिइएको हो भनेर प्रमाणित गर्न सजिलो बनाउँछ। विज्ञहरुका अनुसार यसले धोखाधडी पत्ता लगाउने काम पहिलेभन्दा बढी प्रभावकारी बनाएको छ।
वातावरणीय प्रभाव
रिमोट दाबी मूल्यांकनले वातावरणमा पनि सकारात्मक प्रभाव पारिरहेको छ। निरीक्षकको यात्रा घटाउँदा सवारीसाधनको प्रयोग र इन्धन लागत घट्छ। ईएसजी विश्लेषणले देखाउँछ कि यदि प्रत्येक दाबी डिजिटल रुपमा प्रशोधन गरियो भने सीओ₂ उत्सर्जन औसतमा लगभग ८ देखि १० किलोग्रामले घटाउन सकिन्छ।
बजार र भविष्य
विश्वव्यापी बीमा बजारमा विशेषगरी एसिया, युरोप र अमेरिकामा डिजिटल दाबी प्रणालीको प्रयोग द्रुत गतिमा बढिरहेको छ। आगामी केही वर्षमा बीमा उद्योगमा रिमोट दाबी मूल्यांकन सामान्य प्रक्रिया बन्ने अपेक्षा गरिएको छ। –एजेन्सी
