काठमाडौं । ताइवानको शेयर बजारले कुल मूल्यांकन (बजार पुँजीकरण) को हिसाबले भारतलाई उछिनेको छ। यो रफ्तार विश्वको सबैभन्दा ठूलो चिप निर्माता ताइवान सेमीकन्डक्टर म्यानुफ्याक्चरिङ कम्पनी (टीएसएमसी) को शेयरमा भएको तीव्र वृद्धिले हासिल भएको हो।
ब्लुमबर्गको तथ्यांकअनुसार ताइवानको बजार पुँजीकरण ४.९५ ट्रिलियन डलर पुगेको छ। भारतीय शेयर बजारको कुल मूल्यांकन ४.९२ ट्रिलियन डलर (सोमबारको बजार बन्द हुँदासम्म) मा झरेको छ। योसँगै भारतलाई पछि पार्दै ताइवानले अब अमेरिका, चीन, जापान र हङकङपछि विश्वको पाँचौँ ठूलो शेयर बजारको स्थान ओगटेको छ।
ताइवानले कसरी हासिल गर्यो यो स्थान ?
- ताइवानको शेयर बजारलाई विश्वव्यापी वरियतामा माथि उठाउने श्रेय चिपमेकर टीएसएमसीलाई जान्छ।
- ताइवानको बेन्चमार्क सूचकांकको लगभग ४२% टीएसएमसीले मात्र ओगटेको छ। जसले यसको अत्यधिक बजार प्रभुत्वलाई प्रतिविम्बित गर्दछ।
- कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को बढ्दो विश्वव्यापी मागका कारण यस वर्ष कम्पनीको शेयर ४९% ले ठूलो वृद्धि भएको छ। एआई चिप्स (सेमिकन्डक्टर) को विश्वव्यापी बजारमा कम्पनीको प्रभुत्व छ।
भारतको पछाडि पर्नुका ५ कारण
उल्लेखनीय घरेलु शक्तिको बाबजुद यस वर्ष भारतीय शेयर बजार दबाबमा परेको छ। यसका धेरै कारण देखा परेका छन्।
- विश्वव्यापी लगानीकर्ताले भारतजस्ता उच्च मूल्य भएका बजारहरुबाट रकम फिर्ता लिइरहेका छन् र ताइवान र कोरियाजस्ता बजारमा लगानी गरिरहेका छन्। जहाँ उनीहरुले एआई र सेमिकन्डक्टर विषयवस्तुहरुमा प्रत्यक्ष रुपमा बाजी लगाउन सक्छन्।
- विदेशी संस्थागत लगानीकर्ताहरु (एफआईआई) ले यस वर्ष भारतीय बजारबाट लगभग २४ अर्ब डलरको उल्लेखनीय रकम बेचेका छन्।
- इरान–अमेरिका भूराजनीतिक तनावका कारण कच्चा तेल र ऊर्जाको मूल्यमा वृद्धिले भारतको वृद्धि दृष्टिकोण र महँगीका बारेमा चिन्ता बढाएको छ।
- मुख्य भारतीय शेयर बजार सूचकांक यस वर्ष लगभग ८ प्रतिशतले घटेको छ। जुन एक दशकको निरन्तर लाभपछि पहिलो वार्षिक गिरावट हो।
- फलस्वरुप एमएससीआई इमर्जिङ मार्केट्स इन्डेक्समा भारतको तौल पनि गत वर्ष १९ प्रतिशतबाट घटेर लगभग १२ प्रतिशतमा झरेको छ।
