काठमाडौं । विश्वव्यापी ऊर्जा प्रवाहको २०% बोक्ने जलमार्ग होर्मुज स्ट्रेट बन्द भएकोले तेलको मूल्य फेरि तीव्र गतिमा बढिरहेको छ र कसैलाई पनि त्यहाँबाट जान अनुमति छैन। अमेरिकाले पूर्ण नाकाबन्दी लगाएको दाबी गरेको छ। इरान पनि यसलाई खोल्न अनिच्छुक छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चेतावनी दिँदै भनेका छन्, ‘यदि कुनै जहाज त्यो मार्गबाट गुज्र्यो भने तत्कालै तुरुन्तै उडाइदिनु।’ यी सबैपछि इरान र अमेरिकाबीच होर्मुजमा फेरि एकपटक युद्धजस्तो अवस्था सिर्जना भइरहेको छ।
यसैबीच विश्वव्यापी तेल आपूर्तिमा अवरोधले आयातकर्ता देशहरुलाई चिन्तित बनाएको छ। जसले गर्दा कच्चा तेलको मूल्यमा तीव्र वृद्धि भएको छ।
कच्चा तेलको मूल्य लगातार पाँचौँ दिन बढिरहेको छ। इरानले होर्मुजमा कार्गो जहाजमा चढेका कमान्डोहरुको फुटेज जारी गरेपछि यो वृद्धि आएको हो। यसका साथै इरानको वायु रक्षा प्रणालीले होर्मुज नजिकै शत्रुको स्थानहरुमा प्रहार गरेको खबर बाहिर आएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानले दुई हप्ताको युद्धविरामको समयमा आफ्नो हतियार भण्डारमा थोरै वृद्धि गरेको हुन सक्ने बताएका छन्। तर, उनले अमेरिकी सेनाले एक दिनभित्र यसलाई निष्क्रिय पार्न सक्ने चेतावनी दिएको छ।
कच्चा तेलको मूल्य कति बढ्यो ?
यस घटनापछि ब्रेन्ट कच्चा तेलको फ्युचर्स ०१०७ जीएमटीसम्ममा प्रतिब्यारेल १.२३ डलर अर्थात् १.१७ प्रतिशतले बढेर १०६.३ डलर पुगेको छ। जब कि डब्ल्यूटीआई कच्चा तेल १.०७ डलर अर्थात् १.१२% ले बढेर ९६.९२ डलर पुगेको छ।
इरानमाथि हवाई रक्षा गतिविधि र इरानभित्र कट्टरपन्थी र मध्यमपन्थीबीच शक्ति संघर्षको संकेतहरुपछि बिहीबार दुवै बेन्चमार्क पहिले नै ३ प्रतिशतभन्दा बढीले बढेका थिए। प्रतिब्यारेल लगभग ५ डलरले बढेको थियो।
फेरि बढ्यो युद्धको खतरा
तेलको मूल्यमा भएको वृद्धिले वृद्धिको संकेत पनि दिन सक्छ। अमेरिका र इरानबीचको शान्ति वार्ता असफल हुँदै जाँदा दुवै देशले आफ्नो वार्ता स्थिति बलियो बनाउन आर्थिक लाभ खोजिरहेका छन्। इरानले हर्मुजबाट जानुअघि जहाजहरुले इरानको अनुमति लिनुपर्नेमा जोड दिइरहेको छ। जब कि ट्रम्पले यस मार्गमा अमेरिकाको पूर्ण नियन्त्रण रहेको दाबी गर्छन्। यसबाहेक अमेरिकी नौसेनाले इरानी बन्दरगाह र जहाजलाई लक्षित गर्दै नाकाबन्दी लगाएको छ।
इजरायलका रक्षामन्त्रीले जेरुसेलम इरानविरुद्ध सैन्य कारबाही पुनः सुरु गर्न अमेरिकी स्वीकृतिको पर्खाइमा रहेको बताएका छन्। ट्रम्पका अनुसार इजरायल र लेबनानले तीन हप्ताका लागि युद्धविराम बढाउन सहमत भएका छन्। यी सबै अद्यावधिकसँगै यो स्पष्ट छ कि स्थिति अत्यन्तै तनावपूर्ण छ।
कच्चा तेलको मूल्य कतिसम्म पुग्न सक्छ ?
रोयटर्सले हाइटोङ फ्युचर्सको नोटलाई उद्धृत गर्दै सुझाव दिन्छ कि युद्धविरामले अब नयाँ युद्धतर्फको तराजुलाई टिपिरहेको छ। यसले भन्यो, ‘यदि अप्रिलको अन्त्यसम्ममा अमेरिका–इरान वार्ता असफल भयो र लडाइँ फेरि सुरु भयो भने तेलको मूल्य वर्षका लागि नयाँ उच्चतम विन्दुमा पुग्न सक्छ।’
म्याक्वेरीको अनुमान छ कि कच्चा तेलको मूल्यले निकट अवधिमा ८५ डलर र ९० डलरबीच समर्थन पाउन सक्छ। आपूर्ति अवस्था सुधार हुँदै जाँदा ११० डलरसम्म क्रमिक वृद्धि हुन सक्छ। यसले अप्रिलमा लामो समयसम्म अवरोधले ब्रेन्टको मूल्य प्रतिब्यारेल १५० डलरमा पुर्याउन सक्छ।
नुवामा संस्थागत इक्विटिजका अनुसार स्ट्रेट अफ होर्मुजको लामो समयसम्म बन्द हुँदा कच्चा तेलको मूल्य ११० डलर र १५० डलरबीच पुग्न सक्छ। –एजेन्सी
