काठमाडौं । भारतको बीमा क्षेत्र आगामी केही वर्षहरुमा द्रुत वृद्धिका लागि तयार छ। विश्वव्यापी पुनर्बीमा कम्पनी स्विस रिको अनुमानअनुसार भारतको बीमा क्षेत्रमा वास्तविक प्रिमियम वृद्धि सन् २०२६ र २०३० बीच वार्षिक रुपमा लगभग ६.९% हुन सक्छ।
यो वृद्धि दरले भारतलाई विश्वको सबैभन्दा छिटो बढ्दो ठूलो बीमा बजार बनाउन सक्छ। चीनको वृद्धि लगभग ४% हुने अपेक्षा गरिएको छ र अमेरिकाको वृद्धि लगभग २% हुने अपेक्षा गरिएको छ।
यो पूर्वानुमानले सन् २०२५ को तुलनामा उल्लेखनीय सुधारको प्रतिनिधित्व गर्दछ। जब नयाँ नियामक ढाँचामा समायोजनका कारण त्यस वर्ष बीमा क्षेत्रको वृद्धि लगभग ३.१% मा झरेको थियो। यद्यपि, विश्लेषकहरुका अनुसार भारतको समष्टिगत अर्थतन्त्रको बलियो आधारभूत कुराहरुले यस क्षेत्रको पुनरुत्थानलाई बढावा दिइरहेका छन्। निरन्तर जीडीपी वृद्धि, बढ्दो घरेलु आम्दानी र द्रुत रुपमा विस्तार भइरहेको मध्यमवर्गीय जनसंख्याले बीमा उत्पादनहरुको मागलाई बढावा दिइरहेका छन्।
नीति र नियामक सुधारहरुले पनि भारतको यस वृद्धिमा योगदान पुर्याएका छन्। भारतीय बीमा नियामक आईआरडीएआई र सरकारी नीतिहरुको विभिन्न प्रयासहरुले बीमा बजारमा पारदर्शिता बढाएको छ। यसबाहेक बढेको एफडीआई (प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी) सीमा, वितरण प्रणालीको आधुनिकीकरण र जीएसटी संरचनामा परिवर्तनहरुले बीमा उत्पादनहरुलाई अझ पहुँचयोग्य र किफायती बनाएका छन्।
भारतका विभिन्न बीमा क्षेत्रहरुले बलियो वृद्धि अनुभव गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। मुख्यतया बचत र अवकाश उत्पादनहरुको बढ्दो मागको कारणले जीवन बीमा क्षेत्र वार्षिक रुपमा लगभग ६.८% ले बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ। बढ्दो चिकित्सा खर्च र स्वास्थ्यका बारेमा बढ्दो चेतनाका कारण स्वास्थ्य बीमा क्षेत्र लगभग ७.२% ले बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।
यसैबीच भारतमा सवारीसाधनको स्वामित्वमा वृद्धि र विद्युतीय सवारीसाधनको वृद्धिले मोटर बीमा क्षेत्र लगभग ७.५% ले बढ्ने अनुमान गरिएको छ।
भरतको यो सकारात्मक प्रवृत्ति हालैको तथ्यांकमा पनि प्रतिविम्बित भएको छ। जनवरी २०२६ मा स्वास्थ्य बीमा प्रिमियम वार्षिक रुपमा लगभग २७% ले बढेको छ। जब कि निर्जीवन बीमा प्रिमियम सोही अवधिमा लगभग १४.९% ले बढेको छ।
मुडिजको तथ्यांकअनुसार वित्त वर्ष २०२५ को पहिलो ८ महिनामा भारतको कुल बीमा प्रिमियम लगभग १७% ले बढेको छ। जसले यस क्षेत्रमा स्थिरतालाई जनाउँछ।
यद्यपि, विश्लेषकहरुले नियामक परिवर्तन, मूल्य निर्धारण दबाब र विश्वव्यापी आर्थिक अनिश्चितताले भविष्यको वृद्धिलाई असर गर्न सक्ने कुरामा सचेत गराउँछन्। यद्यपि, विशेष गरी ग्रामीण र कम बीमाकृत जनसंख्यामा भारतको कम प्रवेश दरले अझै पनि महत्वपूर्ण अवसरहरु प्रदान गर्दछ।
बजार विश्लेषकहरुका अनुसार यदि नवीनता, वित्तीय समावेशीकरण र प्रभावकारी नियामक समर्थन जारी रह्यो भने भारतको बीमा क्षेत्रले वृद्धि कायम राख्ने मात्र नभई वित्तीय सुरक्षा र समग्र आर्थिक स्थिरतालाई बलियो बनाउन पनि प्रमुख भूमिका खेल्नेछ। –एजेन्सी
